Nghệ thuật, Câu chuyện, Thơ và Nhạc: Nhu cầu thiết yếu của trẻ

Phillip Pullman* | Lương Phan dịch

Trẻ cần nghệ thuật, câu chuyện, thơ và nhạc nhiều như cần yêu thương, thức ăn, không khí trong lành và vui chơi vậy. Nếu bạn không cho trẻ thức ăn, tác hại sẽ được nhận ra ngay. Nếu trẻ không được sống trong không khí trong lành và vui chơi, tác hại cũng sẽ được nhận ra, nhưng không ngay lập tức. Nếu trẻ không được yêu thương, tác hại có thể không được nhận ra trong vài năm, nhưng đó là sự hủy hoại lâu dài.

Nhưng nếu trẻ không có cơ hội tiếp cận nghệ thuật, câu chuyện, thơ và nhạc, tác hại không dễ nhận ra, tuy nhiên sự hủy hoại vẫn có ở đó. Cơ thể của trẻ vẫn đủ khỏe, trẻ có thể chạy, nhảy, bơi và ăn ngấu nghiến; và vẫn gây ồn ào náo nhiệt như trẻ vẫn luôn như vậy, nhưng có điều gì đó thiêu thiếu ở đây.

Sự thật rằng một số người lớn lên mà chưa từng tiếp xúc với bất kỳ hình thức nghệ thuật nào; và họ vẫn sống vui vẻ tuyệt vời, sống tốt và có một cuộc đời có ích. Trong nhà họ không có một cuốn sách nào, họ không quan tâm đến tranh ảnh, họ không hề có ý niệm về âm nhạc. Tốt thôi! Mọi thứ ổn. Tôi có biết những người như vậy. Họ là những người hàng xóm tốt và là những người công dân có ích.

Nhưng những người khác, tại các thời điểm trong tuổi ấu thơ, thời thanh niên, hay thậm chí là quãng đời về già của họ, họ chợt gặp phải vài thứ mà họ chưa từng mơ thấy trong cuộc đời. Điều đó kỳ lạ như phần tối của một nửa bên kia mặt trăng vậy. Nhưng bỗng một ngày nọ, họ nghe thấy giọng ngâm thơ trên đài phát thanh, hoặc họ đi ngang qua một ngôi nhà có khung cửa mở và vọng ra tiếng ai đó đang chơi đàn piano, hoặc họ nhìn thấy một tấm poster mà trên đó có một bức tranh tường nhà nào đó, và rồi điều đó đập mạnh vào họ một luồng hơi mạnh mẽ và dịu dàng đến nỗi làm họ choáng váng. Họ chưa bao giờ chuẩn bị cho điều này. Đột nhiên họ nhận ra họ đang thật đói khát, dù một phút trước đây họ chẳng có ý niệm gì về điều này. Sự đói khát một thứ gì đó thật ngọt ngào và ngon lành đến nỗi có thể làm vỡ toang trái tim họ. Họ như muốn òa khóc, họ cảm thấy buồn chán, họ thấy vui, rồi lại thấy cô đơn và lại muốn đón chào cái điều ngẫu nhiên mới mẻ và trải nghiệm lạ lẫm này. Và rồi họ khao khát được lại gần hơn để nghe tiếng ngâm thơ, nán lại sát bên khung cửa sổ và họ không thể rời mắt khỏi bức tranh trên tấm poster. Họ muốn điều này, họ cần những điều này như một người đang đói cần thức ăn vậy. Họ chưa từng biết như vậy. Họ chưa từng có ý niệm gì về những điều này.

Cũng như vậy, những đứa trẻ cần âm nhạc, hoặc hình ảnh, hoặc thơ ca mà trẻ ngẫu nhiên được tiếp cận. Nếu không có cơ hội ngẫu nhiên như vậy, đứa trẻ sẽ chẳng bao giờ được tiếp cận, và có thể cả cuộc đời sẽ đi qua trong sự đói khát văn hóa nghệ thuật (cultural starvation) mà không ý thức được điều đó.

Sự ảnh hưởng của việc đói khát văn hóa nghệ thuật không “quá nhanh-quá nguy hiểm” và cũng không dễ nhận ra.

Như tôi đã đề cập, một số người là người tốt, người bạn tốt, người công dân có ích, chỉ là họ chưa bao giờ trải nghiệm văn hóa nghệ thuật. Họ có thể cảm thấy đủ đầy mà không cần tới văn hóa nghệ thuật. Nếu tất cả sách, âm nhạc, tác phẩm hội họa trên thế giới này biến mất trong một đêm, họ cũng không thấy có gì tệ hơn và thậm chí họ cũng không để ý đến điều đó.

Nhưng sự khao khát tồn tại trong nhiều đứa trẻ và thường trẻ không có cảm giác hài lòng vì điều gì đó, bởi điều đó chưa bao giờ được đánh thức trong trẻ. Nhiều trẻ ở nhiều nơi trên thế giới đang khao khát những điều cho tâm hồn và nuôi dưỡng tâm hồn theo cách mà không có điều gì khác có thể thay thế và có thể làm được.

Thật vậy, chúng tôi muốn nói rằng mọi đứa trẻ đều có quyền được cung cấp thức ăn, chỗ ở, giáo dục, y tế và những thứ tương tự vậy. Thì chúng ta phải hiểu rằng mỗi đứa trẻ có quyền được trải nghiệm về văn hóa nghệ thuật. Chúng ta cần hiểu một cách trọn vẹn rằng nếu không có câu chuyện, thơ ca, hội họa và âm nhạc, trẻ sẽ đói khát (sự đói khát trong tâm hồn – nd).

Tựa gốc: Children need art and stories and poems and music as much as they need love and food and fresh air and play, trích từ blog Astrid Lindgren Memorial Award

>