How We Learn

Một triết lý mang tên “Giá trị bản thân” – Phạm Minh Hạc, Thanh Hà

519918[1]

Nghiên cứu để đề xuất một triết lý cho giáo dục Việt Nam là “nhiệm vụ khoa học” được Bộ GD-ĐT giao cho GS Viện sĩ Phạm Minh Hạc và nhóm nghiên cứu của Viện Khoa học giáo dục thực hiện. Ông chia sẻ với TTCT những kết quả ban đầu.

Chúng ta chắc chắn cần một triết lý giáo dục

Nghiên cứu xây dựng và đề xuất triết lý giáo dục là một nhiệm vụ khoa học của Bộ GD-ĐT năm 2011 mà Bộ trưởng Phạm Vũ Luận giao cho nhóm nghiên cứu của chúng tôi (Viện Khoa học giáo dục) thực hiện. Đó được gọi là một “nhiệm vụ khoa học” chứ không phải là một đề tài nghiên cứu, vì có tính cấp bách hơn. Kết quả nghiên cứu của nhiệm vụ khoa học này dự kiến là hai sản phẩm: Một là kỷ yếu hội thảo khoa học về triết lý giáo dục được tổ chức tại TPHCM và Hà Nội, hai là cuốn sách do tôi viết với tựa đề “Triết lý giáo dục thế giới và Việt Nam” dự kiến khoảng 300 trang (hiện đã viết được 230 trang và sẽ hoàn thành trong năm nay). Trọng tâm cuốn sách là những kết quả nghiên cứu về triết lý giáo dục VN qua các thời kỳ. So với một số cuốn sách của các tác giả nước ngoài đã viết về triết lý giáo dục, có cuốn đã được dịch ra tiếng Việt, hay triết lý giáo dục của Unesco do 13 nhà cải cách giáo dục thế giới được tập hợp lại để xây dựng và công bố năm 1996 thì cách tiếp cận về triết lý giáo dục của tôi sẽ khác, có thể sẽ mới mẻ với nhiều người…

Bộ GD-ĐT đặt ra việc phải nghiên cứu xây dựng triết lý cho giáo dục, có phải là vì từ trước đến nay nền giáo dục của chúng ta… chưa có triết lý, thưa GS? Và việc phải có một triết lý giáo dục cần thiết như thế nào, tác động ra sao đến sự phát triển của giáo dục?

Từ sau Cách mạng tháng Tám đến cách đây vài năm, không ai nói đến cụm từ “triết lý giáo dục” . Chúng ta nói đến đường lối, chủ trương về giáo dục của Đảng, Nhà nước, tư tưởng về giáo dục của Chủ tịch Hồ Chí Minh… Những điều này cũng trùng một phần với nội hàm của thuật ngữ “philosophy” có nghĩa là “triết học giáo dục”… Trong vòng 5 năm gần đây, trên các phương tiện thông tin đại chúng, giới khoa học giáo dục mới nói nhiều đến “triết lý giáo dục”. Nhưng có thể khẳng định từ trước đây, với một cách khác, chúng ta đã và đang có triết lý giáo dục và nhờ triết lý giáo dục đó mà chúng ta có nền giáo dục và những thành tựu như hiện nay.

Hiện có nhiều luồng ý kiến khác nhau. Một số người cho rằng chúng ta có triết lý giáo dục nhưng không còn phù hợp với hiện tại. một số lại cho rằng chúng ta có triết lý giáo dục nhưng chưa chuẩn, chưa đúng. Một luồng ý kiến khác lại khẳng định ta chưa có triết lý giáo dục. Hai nhóm ý kiến sau cùng cho rằng thực trạng giáo dục hiện nay, mà có người gọi là sự lộn xộn hay bát nháo, là do chưa có triết lý giáo dục hoặc có nhưng chưa chuẩn.

Tôi được biết trong hai năm qua, Bộ GD-ĐT đã muốn nghiên cứu, tìm kiếm, xây dựng triết lý giáo dục VN và đã hai lần giao cho hai cơ quan của Bộ nghiên cứu nhưng đều chưa có sản phẩm cuối cùng như mong muốn. Khi nhận nhiệm vụ này, chúng tôi xác định đây là một vấn đề hệ trọng mà khoa học giáo dục của chúng ta cần nghiên cứu… Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ 11 đã xác định phải đổi mới một cách “cơ bản và toàn diện” giáo dục đào tạo. Muốn làm được việc này, cần phải có triết lý giáo dục. Đó chính là lý do Bộ GD-ĐT quyết định phải có nhiệm vụ nghiên cứu này và mong muốn thực hiện một cách khá cấp bách, không thể chậm trễ, kéo dài nhiều năm như một đề tài nghiên cứu khoa học bình thường…

Nếu đặt vấn đề có cần phải có một triết lý giáo dục hay không thì tôi có thể khẳng định là rất cần, chúng ta đã cần, đang cần và sẽ cần có một triết lý giáo dục.

Đề cao “giá trị bản thân”:

Vậy sau quá trình nghiên cứu, triết lý giáo dục cho VN được GS đề xuất cụ thể như thế nào?

Tôi đề xuất một triết lý mang tên “Giá trị bản thân” với ba nội dung lớn: Một là toàn bộ nội dung dạy và học là giúp cho người học hình thành hệ giá trị của từng người , gồm tâm lực, trí lực và thể lực. Nội dung giáo dục trong nhà trường phải nhằm vào cả ba thành tố đó. Hai là, mỗi người học phải tạo lập được cho mình một năng lực thật sự để bảo đảm cho cuộc sống bản thân, để xây dựng gia đình và trách nhiệm với xã hội. Năng lực này cho phép con người không chỉ tồn tại mà tồn tại có đóng góp. Mỗi người cần khẳng định bản thân bằng cách có một cuộc sống tốt đẹp cho riêng mình và có đóng góp cho xã hội. Ba là, nhà nước và xã hội phải có trách nhiệm tạo lập các chính sách, thái độ ứng xử, môi trường… để mỗi con người phát triển năng lực cá nhân, phát huy được các tác dụng giá trị bản thân cho chính người đó và cho xã hội.

Từ triết lý giáo dục kể trên, sẽ đòi hỏi xây dựng chương trình giáo dục không chỉ thiên về học chữ, không chỉ học kiến thức mà còn phải trang bị cho người học cả kỹ năng, hành vi, thái độ…

Khi đưa ra triết lý giáo dục nói trên, GS đã nhận được những phản hồi như thế nào? GS dự đoán khi đưa vào vận dụng trong thực tế, triết lý giáo dục này có giúp tạo sự chuyển biến để đổi mới cơ bản và toàn diện giáo dục VN?

Tôi đã trình bày ở hai cuộc hội thảo tại TPHCM và Hà Nội, để mọi người cùng thảo luận, phản biện, bổ sung để hoàn thiện đi đến một triết lý giáo dục cho giáo dục đào tạo Việt Nam. Ngay cả khi cuốn sách được phát hành, tôi vẫn mong sẽ nhận được sự phản hồi, trao đổi từ giới khoa học giáo dục, từ những người quan tâm đến giáo dục đào tạo nói chung và triết lý giáo dục nói riêng và dư luận xã hội đối với triết lý “Giá trị bản thân” của chúng tôi.

Triết lý giáo dục mà tôi đưa ra là sự tiếp nối tư tưởng của Đảng, của Bác Hồ về giáo dục đào tạo, kết tinh của những thực tiễn và các định hướng phát triển giáo dục trong những giai đoạn đã qua trong suốt chiều dài lịch sử dân tộc, đặc biệt là từ khi chúng ta xây dựng nền giáo dục cách mạng… Chắc chắn triết lý giáo dục này chưa thể hoàn chỉnh ngay được, cần có sự đóng góp, trao đổi ý kiến để hoàn thiện và từng bước đưa vào cuộc sống.

So với triết lý giáo dục mà ông đang đưa ra và mong muốn áp dụng thì giáo dục hiện nay đang thiếu cái gì, chưa thực hiện được nội dung nào, thưa GS?

Theo tôi, hoạt động dạy và học chưa thực sự hướng tới sự hình thành hệ giá trị bản thân cho người học mà dạy-học chủ yếu để đi thi. kiểu học thuộc, máy móc để “trả bài” khá phổ biến hiện nay sẽ không thể giúp hình thành “trí lực” cho người học. Trong quá trình học tập, người học chưa được thực hành nhiều, chủ yếu chỉ là thu nhận một mớ kiến thức, thiếu những kỹ năng, chưa xây dựng được thái độ và hành vi tích cực… Như vậy, chưa thể hình thành “chí” và ‘trí” cho người học để họ phát triển, phát huy hết các năng lực cá nhân phục vụ cuộc sống bản thân, gia đình và cống hiến cho xã hội. Và cuối cùng, yêu cầu có một thể chất khỏe mạnh, nhà trường cũng chưa làm được.

Nhìn chung, cả tâm – trí – thể lực người học trong nhà trường hiện nay đều chưa đạt yêu cầu và mong muốn. Có rất ít người học với niềm say mê thực sự, tức là bản thân mỗi người đang thiếu cái “chí”, phần lớn HS, SV thiếu niềm đam mê, khao khát học tập. Tất nhiên, đó cũng từ một phần lỗi của nhà trường, của chương trình giáo dục …

Xin cảm ơn GS

Triết lý giáo dục được UNESCO công bố năm 1996, do 13 nhà cải cách giáo dục được lựa chọn trên toàn thế giới cùng xây dựng, nêu ra “bốn cột trụ của giáo dục đi vào thế kỷ 21” gồm:

 

– Học để biết

– Học để làm

– Học để chung sống với mọi người

– Học để tồn tại

NGUỒN:

http://tuoitre.vn/Tuoi-tre-cuoi-tuan/456193/tim-triet-ly-nao-cho-nen-giao-duc-nuoc-nha.html

Advertisements

Tagged as:

Categorised in: Giáo dục phổ thông, Triết lý

5 phản hồi »

  1. “So với một số cuốn sách của các tác giả nước ngoài đã viết về triết lý giáo dục, có cuốn đã được dịch ra tiếng Việt, hay triết lý giáo dục của Unesco do 13 nhà cải cách giáo dục thế giới được tập hợp lại để xây dựng và công bố năm 1996 thì cách tiếp cận về triết lý giáo dục của tôi sẽ khác, có thể sẽ mới mẻ với nhiều người…”

    GS Hạc có chắc mình đã xuất sắc hơn ’13 nhà cải cách giáo dục được lựa chọn trên toàn thế giới cùng xây dựng’ kia hay chưa mà tự tin vào triết lí giáo dục “mới mẻ” của mình đến thế?

    Làm sao thì làm, mới mẻ sao thì mới mẻ. Đừng để lại tốn biết bao nhiêu tiền của, biết bao nhiêu công sức để làm theo cái triết lý giáo dục ‘mới lạ’ này nọ…

    Tôi đề nghị GS Hoàng Tụy làm Trường ban Cải cách giáo dục. GS Tụy thực sự tận tâm với giáo dục nước nhà và điều đó đã được minh chứng qua các bài viết sâu sắc của ông.

    Số lượt thích

  2. “So với một số cuốn sách của các tác giả nước ngoài đã viết về triết lý giáo dục, có cuốn đã được dịch ra tiếng Việt, hay triết lý giáo dục của Unesco do 13 nhà cải cách giáo dục thế giới được tập hợp lại để xây dựng và công bố năm 1996 thì cách tiếp cận về triết lý giáo dục của tôi sẽ khác, có thể sẽ mới mẻ với nhiều người…”

    GS Hạc có chắc mình đã xuất sắc hơn ’13 nhà cải cách giáo dục được lựa chọn trên toàn thế giới cùng xây dựng’ kia hay chưa mà tự tin vào triết lí giáo dục “mới mẻ” của mình đến thế?

    Làm sao thì làm, mới mẻ sao thì mới mẻ. Đừng để lại tốn biết bao nhiêu tiền của, biết bao nhiêu công sức để làm theo cái triết lý giáo dục ‘mới lạ’ này nọ…

    Tôi đề nghị GS Hoàng Tụy làm Trường ban Cải cách giáo dục. GS Tụy thực sự tận tâm với giáo dục nước nhà và điều đó đã được minh chứng qua các bài viết sâu sắc của ông.

    Số lượt thích

  3. GS Hạc đã có cách nhìn mới, tư tưởng mới mà theo cá nhân tôi cũng khá là phù hợp so với thời hội nhập hiện nay. Xin rất ủng hộ triết lý GD của GS!
    Thứ nhất: Ngày xưa Nguyễn Du đã từng nói “Chữ Tâm kia mới bằng 3 chữ Tài”, Vậy mà thực tế hiện nay, KNM cụ thể là thuật ngữ chỉ các kỹ năng thuộc về tính cách của con người, những hành vi ứng xử, giao tiếp và cho phép tương tác với người khác.Trên thế giới còn gọi là kỹ năng con người hay kỹ năng thực hành xã hội.
    Theo tôi, xây dựng chương trình giáo dục không chỉ thiên về học chữ, không chỉ học kiến thức mà còn phải trang bị cho người học các KNM, hành vi, thái độ… Hay nói cách khác phải bao hàm Tâm lực, Trí lực và thể lực như GS đã nói.
    Thứ hai: Xã hội chúng ta hiện nay đang quá coi trọng bằng cấp vì vậy Các trường đều cho rằng trang bị KN chuyên môn cho HS thật “cứng” đã là tốt rồi. => Chưa đủ
    Thứ ba: Hiện nay các nhà tuyển dụng cứ kêu ca SV thiếu KNM thì cứ kêu, nhà trường là nơi chịu trách nhiệm về sản phẩm gd thì thờ ơ, vô cảm với những tiếng kêu ấy, Giáo viên thì chẳng mặn mà tích hợp KNM vào môn học mặc dù trên lý thuyết, văn bản thì nói thế. Chỉ khổ SV ra trường phải bươn chải, ứng phó, khó xin việc…
    Tuy nhiên cũng đã có những trường gắn mục tiêu đào tạo với nhu cầu xã hội bằng cách xây dựng lại chương trình đào tạo và quan tâm trang bị KNM cho SV. Đây thực sự là tín hiệu đáng mừng!!!!
    Cuối cùng tôi cho rằng “triết lý giáo dục” chính là con đường là mục tiêu mà giáo dục phải chỉ rõ và hướng đến. Triết lý GD thế nào sẽ tạo ra những con người, sản phẩm GD thế ấy.
    “Giáo dục thay đổi khi chúng ta thay đổi!!!!”^^^^

    Số lượt thích

  4. Triết lý Giáo Dục như cái la bàn cho người dạy và học. Trong sách tập đọc thủa ngồi trên ghế nhà trường có truyện “Chú bé tí hon”. Truyện ngắn nhưng thú vị vì vẫn còn những điều khám phá mới mẻ ẩn trong truyện ngắn đó. Lúc cha mẹ chú bé tí hon mang cả bày con bỏ vào rừng để cho lạc lối không biết đường về nhà. Khi đó la bàn không phải vật cần thiết.

    Số lượt thích

  5. Tôi rất nhất trí với ý kiến của GS Phạm Minh Hạc. Thế giới đang dịch chuyển hoàn toàn sang Quản trị Giá trị. Ngay thuế cũng đánh vào Giá trị Gia tăng. Giáo dục cần tập trung vào phát hiện và gia tăng giá trị cho người học.

    Nguyễn Du nói: chữ tâm kia mới bằng 3 chữ tài.
    Các cụ dạy: Một bồ cái lý không bằng một tí cái tình.

    Golman đưa ra Emotional Intelligence.

    http://www.tamviet.edu.vn/Desktop.aspx/Content/Ngam-cung-thay-Viet/Khai_sang_tiem_nang-Khang_dinh_tai_nang-Ky_nang_mem_phai_that_cung_Ky_nang_cung_phai_rat_mem/

    Tôi thiết nghĩ phải dịch chuyển từ quản trị Giá trị lên quản trị Nhân hiệu – Thương hiệu Cá nhân. Một đất nước cũng bắt đầu từ Nhân hiệu: Ấn độ – Gandhi, VN – Hồ Chí Minh, Sing – Lý Quang Diệu. Một công ty cũng vậy: Microsoft – Bill Gates, Face – Mark… Thế giới đã phẳng lắm rồi. Nếu không tạo được Nhân hiệu ta bị lọt thỏm trong 7,3 tỷ dân.

    Liked by 1 person

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

Nhập địa chỉ email để nhận thông báo có bài mới từ Học Thế Nào.

%d bloggers like this: