How We Learn

Thế nào là một bài luận văn hay? – Nguyễn Hưng Quốc

I. Luận văn ở đại học và ở trung học

Nhận xét cho đại học là trường phổ thông cấp 4 nêu lên trong bài trước có thể đúng với tình hình giáo dục ở Việt Nam, tuy nhiên, ở các quốc gia tiên tiến, đại học là đại học, chứ không phải là một thứ trường cấp 3 nối dài. Trong phạm vi chúng ta đang bàn, viết luận văn ở đại học khác hẳn việc làm luận ở dưới trung học. Khác ở nhiều phương diện:

  1. Về yêu cầu, ở trung học, làm luận là một cách ‘trả bài’; ở đại học, viết luận văn là một cách kiểm tra năng lực nghiên cứu một cách độc lập, ở đó, sinh viên phải tự mình chọn lựa đề tài, tìm kiếm và sử dụng tài liệu ở ngoài bài giảng, với sự trợ giúp rất giới hạn của các thầy, cô giáo.
  2. Về quy mô, do tính chất đơn giản của nó, bài luận văn ở trung học thường ngắn, trong vòng trên dưới 500 từ, hoàn tất trong vòng một hay hai tuần; ở đại học, ngược lại, bài luận văn dài hơn, trung bình từ 1000 đến 3000 từ, được yêu cầu hoàn tất trong khoảng thời gian từ ba đến sáu, bảy tuần.
  3. Về phạm vi tư liệu, với yêu cầu và quy mô kể trên, ở trung học, học sinh chỉ cần tham khảo bài giảng, sách giáo khoa và một vài bài báo hay vài cuốn sách căn bản khác – thường là từ điển bách khoa; ở đại học, sinh viên cần phải đọc rộng hơn, từ bài giảng đến sách, báo và các tạp chí chuyên môn, có khi phải sử dụng cả đến những cuộc phỏng vấn trực tiếp do sinh viên tự thực hiện; hơn nữa, tất cả các tài liệu ấy phải được kén chọn cẩn thận: Chúng phải khả tín.
  4. Về cách thức thể hiện, ở trung học, học sinh thường chỉ được đòi hỏi miêu tả hoặc kể lại một sự kiện hay một hiện tượng nào đó; ở đại học, sinh viên cần phải lý luận, phân tích và chứng minh một vấn đề với yêu cầu là phải làm sao thuyết phục được người đọc.
  5. Về phương pháp luận, ở trung học, học sinh chỉ cần biết một số sự kiện chính liên hệ đến vấn đề mình phân tích; ở đại học, sinh viên thường được/bị đòi hỏi nhìn vấn đề ấy từ góc độ lý thuyết với một thứ ngôn ngữ mang nhiều tính khái niệm và từ góc độ lịch sử để thấy quá trình nhận thức về vấn đề ấy theo chiều lịch đại, tức theo thời gian.

Ví dụ, về đề tài gia đình:

  • Ở trung học, người ta thường chỉ yêu cầu học sinh miêu tả một sinh hoạt, một cảnh tượng, hoặc một sự kiện nào đó liên quan đến đời sống gia đình mà học sinh ấy từng chứng kiến hoặc trực tiếp có kinh nghiệm. Có khi, tổng quát hơn, vẽ lại cây gia phả của một đại gia đình để thấy cấu trúc dòng họ và mối quan hệ mang tính đẳng cấp giữa các thế hệ.
  • Ở đại học, sinh viên được đòi hỏi nhìn gia đình không phải như một thực thể trước mắt với hình ảnh một người cha, một người mẹ và mấy đứa con quây quần với nhau quanh một bữa cơm tối hay trong phòng khách như chúng ta thường thấy trong sách báo cho trẻ em. Ngược lại, sinh viên phải nhìn gia đình như những con số thống kê (về các vụ đám cưới, các vụ ly dị, số con cái, v.v.), hoặc như một khái niệm trừu tượng về hôn nhân: nó được hình thành như thế nào trong lịch sử; nó có những chức năng gì, có những đặc điểm gì; có những quan hệ tương tác gì với các sinh hoạt khác như kinh tế, chính trị, xã hội và văn hoá, v.v..

Nhưng nhìn vấn đề như thế, sinh viên sẽ phát hiện ra một điều là gia đình có quan hệ chặt chẽ với các cơ chế xã hội khác, từ phương thức sản xuất đến chế độ chính trị, từ một phát kiến khoa học đến một trào lưu tư tưởng, v.v.. Bởi vậy, để giải thích vấn đề gia đình, dù muốn hay không, người ta cũng phải dựa trên những lý thuyết chính trị, xã hội hay văn hoá rộng hơn bản thân vấn đề gia đình. Lúc ấy sinh viên sẽ thấy là cách nhìn về gia đình sẽ khác hẳn nhau nếu người ta sử dụng những phương pháp luận khác nhau, chẳng hạn, cách nhìn của các nhà chức năng luận (functionalism) sẽ không giống các nhà mác xít (Marxism), lại càng không giống các nhà phê bình nữ quyền (feminism).

Chúng ta có thể tóm tắt những sự khác biệt giữa các bài luận văn ở trung học và đại học như sau:

TRUNG HỌC ÐẠI HỌC
Yêu cầu Nhớ bài Khả năng nghiên cứu độc lập
Tư liệu Bài giảng & sách giáo khoa Bài giảng, sách giáo khoa & sách báo các loại
Thời gian 1, 2 tuần Từ 3 đến 6,7 tuần
Chiều dài 300 – 500 từ 1000 – 3000 từ
Phương pháp thể hiện Tự sự hay miêu tả Lý luận, phân tích, chứng minh
Tính chất Chủ quan, cảm tính Nặng về lý thuyết và phương pháp luận

II. Một bài luận văn hay

Với những điểm khác biệt kể trên, tiêu chuẩn đánh giá luận văn ở trung học và đại học khác hẳn nhau.

Ở trung học, vì chỉ nhắm tới việc kiểm tra kiến thức nên một bài luận văn “hay” thường có thể chỉ là một bài tường thuật trôi chảy và mạch lạc những gì thầy đã giảng trong lớp hoặc đã được trình bày trong các sách giáo khoa (textbook). Nếu người viết liên hệ những kiến thức ấy với kinh nghiệm của bản thân mình để bài luận có cảm xúc hơn thì lại càng hay.

Ở đại học, ngược lại, vì nhắm đến việc kiểm tra khả năng nghiên cứu độc lập, cho nên ở đây khả năng tìm kiếm và sử dụng tài liệu, phương pháp làm việc, óc phê bình và óc lý luận của người viết được coi là những tiêu chuẩn quan trọng nhất.

Nói chung, ở đại học, một bài luận văn đặc sắc cần phải đạt được một số yêu cầu tối thiểu như sau:

  1. Tập trung vào vấn đề. Cả bài viết dù cho dài cả 2000 – 3000 từ cũng chỉ tập trung vào việc làm sáng tỏ một vấn đề duy nhất.
  2. Trong cái gọi là “tập trung vào một vấn đề” ấy, điều quan trọng nhất là phải có một ý tưởng trung tâm được thể hiện qua một lập luận chặt chẽ và được củng cố bởi các bằng chứng thích hợp.
  3. Phải bao quát được những kiến thức căn bản và cập nhật nhất liên quan đến đề tài.
  4. Phải biết cách tìm kiếm, chọn lọc, phân tích và đánh giá các tài liệu mình sử dụng.
  5. Phải biết nhìn vấn đề từ nhiều góc cạnh khác nhau, qua nhiều cách diễn dịch khác nhau, với những ý kiến từ nhiều học giả khác nhau.
  6. Phải biết cách vận dụng các lý thuyết vào việc lý giải những vấn đề cụ thể.
  7. Phải được diễn đạt một cách trôi chảy, đúng phong cách học thuật (academic). Nghĩa là, về phương diện ngôn ngữ, phải sử dụng các từ trung tính (neutral) và phi ngã (impersonal), các kiểu câu phức và dài; về giọng điệu, phải trang trọng hơn là thân mật; về phong cách, phải thiên về phân tích hơn là ấn tượng, khách quan hơn là chủ quan, trí thức hơn là cảm xúc, lý luận chặt chẽ hơn là sự hùng hồn.

III. Tiêu chuẩn chấm điểm

Ở Úc, hoặc ở Tây phương nói chung, khi ra đề luận, các giáo sư bao giờ cũng nêu rõ các yêu cầu và tiêu chí chấm điểm, ví dụ, về lập luận, cấu trúc, cách diễn đạt hoặc về cách trích dẫn. Có khi người ta còn yêu cầu rất cụ thể: Phải trích dẫn từ ít nhất năm hay bảy cuốn sách khác nhau; và khi trích dẫn, sinh viên cần phải trình bày theo phương pháp nào.

Căn cứ vào những tiêu chí ấy, mỗi giáo sư sẽ có một bảng thang điểm riêng. Ví dụ điểm dành cho một bài luận văn nào đó là 100. Nó có thể sẽ được phân bố đại khái như sau:

Xuất sắc (High Distinction) Giỏi (Distinction) Khá (Credit) Trung bình (Pass) Kém (Fail)
Kiến thức 16-20% 14-16% 12-16% 10-12% Dưới 10%
Lập luận 16-20% 14-16% 12-16% 10-12% Dưới 10%
Kết cấu bài 16-20 % 14-16% 12-16% 10-12% Dưới 10%
Diễn đạt (chính tả, cách dùng từ & cách đặt câu) 16-20% 14-16% 12-16% 10-12% Dưới 10%
Trình bày (*) 16-20% 14-16% 12-16% 10-12% Dưới 10%
Tổng cộng 80-100% 70-80%** 60-70%** 50- 60%** Dưới 49%

Chú thích:

* Bao gồm cách trích dẫn và cách ghi các tài liệu được trích dẫn (references) cũng như tài liệu tham khảo nói chung (bibliography).
** Ở đây, tôi lấy số chẵn cho tiện. Thật ra, hạng giỏi phải là 70-79%, khá 60-69% và Trung bình 50-59%. Cũng xin lưu ý là ở mỗi đại học, điểm chuẩn cho mỗi thứ hạng có thể khác nhau. Ví dụ, điểm chuẩn của hạng Xuất sắc (High Distinction), có trường quy định là trên 80; có trường lại quy định là phải trên 85, v.v..

Xin lưu ý: bảng thang điểm ở trên chỉ là một ví dụ. Thường, các giáo sư không công bố bảng thang điểm này cho sinh viên biết. Tuy nhiên, trên thực tế, bất cứ giáo sư nào cũng dựa vào bảng thang điểm ấy để chấm bài. Có điều là tỉ lệ dành cho từng phần có thể thay đổi tuỳ từng giáo sư. Ví dụ, người coi trọng lập luận thì nâng số điểm dành cho phần đó lên cao hơn các phần khác một chút, ví dụ 25% thay vì 20% như trên; hay người coi trọng cách diễn đạt, cách viết văn thì cũng có thể nâng nó lên cao hơn tỉ lệ điểm dành cho các phần kiến thức, lập luận hay kết cấu một chút, v.v..

Cho dù bảng điểm ở trên chỉ là một ví dụ, nhưng nó cũng có thể giúp cho sinh viên hiểu cách chấm điểm của giáo sư thể hiện trong bảng đánh giá đính kèm vào bài luận văn trả lại cho sinh viên. Bảng đánh giá đó đại khái như sau:

Xuất sắc Giỏi Khá Trung bình Kém
Kiến thức V
Lập luận V
Kết cấu bài V
Diễn đạt V
Trình bày V

Qua bảng đánh giá trên chúng ta thấy:

  • Về phương diện kiến thức, bài viết được đánh giá rất cao, thuộc loại xuất sắc, có thể đạt điểm tối đa (ví dụ: 20% của bài luận văn).
  • Về phương diện lập luận, bài viết nằm phần cao nhất của “Giỏi”, tức khoảng 15-16%.
  • Về phương diện kết cấu, tức đối với yêu cầu về tính hệ thống, bài viết chỉ thuộc mức trung bình của hạng khá, có thể đạt khoảng 13-14%
  • Về phương diện diễn đạt, bài viết chỉ ở mức thấp nhất của hạng khá, có thể đạt khoảng  12 %.
  • Về phương diện trình bày, bài viết thuộc mức thấp của giỏi, có thể đạt 14%.

Như vậy, cộng tất cả số điểm trên lại, bài viết được khoảng từ 74 đến 76%, tức là nói chung, thuộc loại Giỏi (Distinction).

Nguyễn Hưng Quốc

Chủ nhiệm Ban Việt Học tại trường Đại Học Victoria, Úc.

Nguồn: VOA

Advertisements

Tagged as:

Categorised in: Nghĩ về việc học và dạy, Tiếng nói giáo viên

32 phản hồi »

  1. Bài luận văn hay đòi hỏi người đánh giá thấy…bài đó hay. Tôi không biết người ta đánh giá bài văn thế nào khi đường dây tổ chức thi đề nghị thí sinh khi làm bài ” hãy viết gì thì viết, nhưng phải viết thật nhiều có thể, ít nhất là 6-7 trang giấy”. Bài văn viết gì cũng phải được thể hiện từ suy nghĩ, nhận thức thật lòng từ người viết. Một bài viết chau chuốt lời văn, ngôn từ giả dối, sáo rỗng sao chưa nghe đã chán chưa đọc đã buông.

    Số lượt thích

    • Bác Namviet, tiêu chuẩn về luận văn trên mà thầy Nguyễn Hưng Quốc nêu ra là ở nước ngoài, chưa được áp dụng ở VN ta, hoặc có thì chỉ là trên lý thuyết chứ chưa có thực tiễn. Bác thì đang nói về thực trạng buồn ở VN phải không ạ!

      Số lượt thích

  2. Cô giáo mình cũng đề cập với cách viết văn học thuật nhưng chúng mình không thực tập nhiều và chúng mình cũng chỉ học để kiểm tra chứ không viết luận văn để làm gì cả???

    Số lượt thích

  3. Ở VN tồn tại nhiều vấn đề cản trở việc viết luận văn có được tính học thuật (academic) và khoa học.
    Thứ nhất, sinh viên thiếu trầm trọng Tài liệu tham khảo (references). Mà nếu có thì chỉ mang tính một chiều, không mang tính khách quan. Nhiều sinh viên buộc phải lấy thông tin trên mạng, nhưng phải biết chọn lọc, cân nhắc xem nguồn đó có đáng tin cậy hay không, có đủ tiêu chuẩn học thuật và chất lượng khách quan hay không.
    Thứ hai, từ khi học ở phổ thông học sinh VN chưa được làm quen với cách suy nghĩ phán đoán, phê bình (critical thinking). Điều này bên nước ngoài rất được chú trọng, vì đó là cơ sở để có thể sử dụng hiệu quả và thành công Tài liệu tham khảo trong khi viết Văn luận ở bậc đại học. Nếu chỉ biết sao chép ý của thầy Cô và tài liệu thì không thể gọi là academic works.
    Thứ ba, không chỉ học trò mà người thầy chấm bài cũng phải khách quan. Nếu học sinh, sinh viên có ý tưởng mới do có nhiều nguồn tài liệu cập nhật đáng tin cậy, có chứng minh, lập luận sắc bén và đầy sức thuyết phục, thì cho dù luận điểm không giống như của thầy, thầy cũng phải chấp nhận và cho điểm cao. Mình không biết ở VN, có được bao nhiêu phần trăm thầy được như thế này.

    Số lượt thích

    • Ở Việt nam có rất nhiều người giỏi, nơi dạy để cho những ai ham học, học để biết. Chỉ cần người học từ bỏ mục đích :1- không vì lấy bằng công lập của hệ thống GD 2-không có mục đích đi làm cho cơ quan nhà nước và sẽ tự kiếm sống bằng tài sức của chính mình.

      Số lượt thích

  4. Đúng là những nhà tiến sỹ giấy. Chờ hoài không có tác phẩm văn học mới nào đáng giá cả hic hic

    Số lượt thích

  5. đúng là công nhận việc viết luận là cả 1 chuyện chứ không phải cái gì đó đơn giản. Viết mà không đúng ý thầy cô là tạch nốt hết!

    Số lượt thích

  6. Hay là trước hết phải thật, không nhặt nhạnh của ai. Như bài viết mà ta đang com mèn là không hay vì toàn nhặt của tây. Tây nó đặt tiêu chuẩn thì ta cũng có quyền đặt tiêu chuẩn chứ. Sao ta cứ chạy theo nó, sao không bắt nó theo ta? Phải thế này này:
    – Điều kiện hiện tại là …
    – Mong ước tương lai là …
    – Thế thì tiêu chuẩn là …
    Cái tư tưởng nhặt nhạnh, chắp vá của người thì không bao giờ hay cả.

    Số lượt thích


    • Gặp lại người xưa. Mới có mấy tháng mà như…

      Số lượt thích

      • Hầu như ai cũng yêu nhạc Trịnh Công Sơn… Không phải một mình bác nhớ bạn ấy, mà cả mọi người nữa. Bản thân em cũng nhớ những lúc hiếm hoi bạn ấy “nhẹ nhàng” như thế này. Có lúc bạn ấy làm em bị mất bình tĩnh rồi em cũng bị khiển trách. Em cũng xin lỗi BBT của trang HTN và các độc giả, còn bạn ấy thì cũng xin lỗi và cảm ơn vì đã “bịa chuyện về ngôn ngữ” thử mọi người mà chỉ có em lên tiếng. Con người cũng có lúc này lúc nọ, nhưng phải rút kinh nghiệm. Bác namviet cũng cho em thấy phải học sự kiên trì và em đã học! Thực ra thì không ai có định kiến với cá nhân bạn ấy, mà chỉ là cách nói chuyện thôi. Có lúc bạn ấy cũng khá lịch sự. Lần gần cuối bạn ấy (lbp) còn cho cả địa chỉ mail để em có ý kiến thì gửi riêng cho bạn ấy đấy ạ.

        Số lượt thích

      • Trịnh Công Sơn là một hiện tượng !

        Tôi coi TCS và Khánh Ly là bậc anh chị, đã lôi kéo chúng tôi qua một giai đoạn lịch sử tăm tối. Cực kỳ … đau thương, mà cứ phải lao đầu vào, không được quyền chọn lựa. Ngay khi còn trên ghế nhà trường, 1967, chúng tôi đã tìm được những tập Ca khúc Da Vàng và Kinh Việt Nam. Điệu ca thì nhẹ nhàng như ru, lời ca thì thâm trầm như ca dao, nói về mẹ, nói về sự tàn phá của chiến tranh.

        “Người con gái VN da vàng, yêu quê hương như yêu đồng lúa chín… Mẹ ngồi ru con … giọt lệ ăn năn… Đại bác đêm đêm dội vào thành phố, người phu quét đường, dừng chổi đứng nghe… Tình yêu như trái phá con tim mù lòa… Tình cao như trời. Tình gần như khói mây. Tình trầm như bóng cây… Gia tài của mẹ để lại cho con, một nước Việt buồn… Đàn bò vào thành phố, nghe buồn, tiếng hạt chuông…”

        “Xác người nằm trôi sông… dưới hố hầm này, bên xác người già yếu, có xác còn thơ ngây… Một đàn gà cao, tiếng gáy đánh thức bình minh… Chính chúng ta phải nói hòa bình, khi tim người ngọn lửa rực lên… Chính chúng ta phải có mọi người, đứng lên đòi thống nhất quê hương.”

        Sau đó, TCS sáng tác đến tình yêu và thân phận con người. Các nhạc sĩ khác cũng đua theo. Năm 1968 – 1972 là những năm khủng khiếp nhất thời chiến tranh. Dường như có một số bài hát bị cấm, nhưng khổ quá rồi, nên dân chúng vẫn thích tìm an ủi và ngọt ngào trong những lời tình ca ủy mị. Bản thân TCS là thầy giáo. Chính chiến tranh đã đẻ ông thành nhạc sĩ phản chiến, cùng với tiếng hát Khánh Ly để ru kéo lòng người.

        Lịch sử luôn là những bài học quý giá. Đặc biệt, chiến tranh VN là một tài liệu vô cùng quý báu. Tôi hy vọng các nhà sử học sẽ viết lại giai đoạn này bằng cái nhìn và phán đoán từ phía VN, chứ không copy lại từ phía Tây phương.

        Số lượt thích

      • Có một lần em giới thiệu về các tình khúc của Trịnh Công Sơn với các bạn bè quốc tế, một bác Đức đã không cầm lòng nổi sau khi nghe nhạc cùng lời dịch của các ca khúc đó, và đã ngỏ ý được cùng trình diễn ca khúc “Cát Bụi” bằng chiếc vĩ cầm của mình. Nghe vĩ cầm càng thấm thía “ôi cát bụi phận này…”

        Ký ức trong vắt về người thầy dạy nhạc Trịnh Công Sơn :

        …Ngày mở đầu tín chỉ, thầy Sơn đến trường trên chiếc xe đạp cuộc màu trắng, áo xanh da trời nhạt, quần Jean trắng, mũ phớt trắng và cặp kính cận gọng đồi mồi… Bao nhiêu năm rồi, trong kí ức những con người của một thời Đại học Huế đã xa, vẫn hiển hiện bóng hình người thầy – người nhạc sĩ tài hoa nổi bật trên sân trường Đại học Khoa học buổi sáng ngày hôm ấy.

        Thầy khoan thai bước lên bục giảng trong sự đợi chờ háo hức của hàng trăm sinh viên trẻ ngồi kín giảng đường C. Ai cũng mong và tin là sẽ được nghe thầy Sơn giảng về từng bài hát mà giai điệu và ca từ thì rất riêng – không thể lẫn lộn với ai, mà thầy đã viết cho mình, cho người, cho đời….

        Những đôi mắt lấp lánh, cổ ngẩng cao để được nhận cho bằng hết lời nói nhỏ nhẹ của thầy. Nhưng suốt buổi sáng hôm ấy, thầy dạy chúng tôi cách kẻ dòng, cách ký hiệu nốt nhạc và các loại khoá. Những buổi học sau là xướng âm, thẩm âm, và…..nhiều chi tiết khác về nhạc lý mà mỗi người học nhạc sơ cấp cần phải học.

        Thầy làm việc rất nghiêm túc, đến đúng giờ. Đặc biệt thầy Sơn không hút thuốc trong suốt buổi dạy, có lẽ đó là sự chịu đựng lớn nhất của người nghiện thuốc như thầy trong một ngày. Chữ viết trên bảng đẹp trình bày trang nhã mẫu mực, phản ánh phong cách sư phạm của một thầy giáo đã từng học và tốt nghiệp từ trường Sư phạm Quy Nhơn vang tiếng một thời của miền Trung.

        Thỉnh thoảng thầy dừng lời giảng, mời một ai đó đứng lên xướng âm một đoạn ngắn trong bài hát tự chọn. Thầy tỏ ra lơ đãng khi người hát chọn nhạc phẩm của thầy.

        Cuối cùng cũng đến phút chia tay thật cảm động, khi một cặp sinh viên thay mặt lớp lên tặng hoa thầy. Cây đàn ghi-ta gỗ được mang ra trao vào tay thầy với lời mời thật thiết tha. Thầy tần ngần một lát rồi hát tặng lớp bài Để gió cuốn đi. Giảng đường im ắng, những người trẻ lặng nghe như nuốt vào mình lời ca thông điệp: “Sống trong đời sống cần có một tấm lòng…”

        http://vietbao.vn/vi/Giao-duc/Ky-uc-trong-vat-ve-thay-giao-Trinh-Cong-Son/22014898/202/

        “Sống trong đời sống cần có một tấm lòng…”

        Sống trong đời sống cần có một tấm lòng
        Ðể làm gì em biết không?
        Ðể gió cuốn đi, để gió cuốn đi
        Gió cuốn đi cho mây qua giòng sông
        Ngày vừa lên hay đêm xuống mênh mông
        Ôi trái tim đang bay theo thời gian
        Làm chiếc bóng đi rao lời dối gian

        [ Lyrics from: http://www.lyricenter.com ]
        Những khi chiều tới cần có một tiếng cười
        Ðể ngậm ngùi theo lá bay
        Rồi nước cuốn trôi, rồi nước cuốn trôi

        Hãy nghiêng đời xuống nhìn hết một mối tình
        Chỉ lặng nhìn không nói năng
        để buốt trái tim, để buốt trái tim

        Trong trái tim con chim đau nằm yên
        Ngủ dài lâu mang theo vết thương sâu
        Một sớm mai chim bay đi triền miên
        Và tiếng hót vang trong trời gió lên

        Hãy yêu ngày tới dù quá mệt kiếp người
        Còn cuộc đời ta cứ vui
        Dù vắng bóng ai, dù vắng bóng ai…

        Số lượt thích

    • Sao ạ? Có chuyện gì không ạ? Tôi hi vọng là bác ấy vẫn mạnh giỏi chứ ạ?

      Số lượt thích

      • Không! không! Tôi nhìn ảnh nhạc si Trịnh Công Sơn thời trẻ mà nhớ tới người quen thôi. Nhạc sĩ nhìn đáng yêu như thế này (đấy là khi đã nổi tiếng thì thấy thế) nhưng nếu có thanh niên nào ngoại hình râu ria như như vậy, thế nào cũng có ý kiến này khác. Ca từ của nhạc sĩ TCS cũng rất đặc biệt (liên quan đến Văn) nhiều câu chưa thấy ai dùng bao giờ. Vì vậy nhạc sĩ được nhiều người yêu, nhiều người nhớ nhưng cũng vì sáng tác ra những câu hát lạ lẫm mà phải nếm mùi lao tù chế độ VNCH. Bài hát mang lại cảm giác buồn, nhớ, gợi tới sự cô đơn một người có cách chuyển động không bình thường (bay). Trong văn học, nhiều người đã bay và nhiều người đã rơi chứ không đơn giản như người bạn chúng ta vừa nhắc tới. Nhà văn Nga Boris Leonidovich Pasternak (1890–1960) được thế giới đánh giá cao nhưng không phải là tất cả.
        Nhớ tới người bạn trên diễn đàn, tôi chỉ định chia sẻ một bài hát có tâm trạng. Tôi tin bạn ấy không đến nỗi lấy toàn bộ nội dung để áp đăt vào cách suy nghĩ tiêu cực. Hi hi

        Số lượt thích

      • Xin lỗi bạn đọc vì chi tiết không chính xác “cũng vì sáng tác ra những câu hát lạ lẫm mà phải nếm mùi lao tù chế độ VNCH.”.Thấy lấn cấn với chi tiết này có lẽ vì nghe truyền miệng từ hồi mới thống nhất, rồi chuyện này hằn lại trong não. Nhờ có phương tiện Wikipedia bài viết về nhạc sĩ Trịnh Công Sơn. Trong đó chỉ có chi tiết sau 1975 ông đi lao động trên đồng ruộng chưa rà phá hết bom mìn. Một lần nữa xin lỗi về sự bất cẩn và thấy nhạc sĩ yêu quý của chúng ta thật may mắn với rủi do cận kề.

        Số lượt thích

  7. Khi đọc bài này tôi cũng tự hỏi: Thế nào là một bài luận văn hay? Và xin góp ý. Từ bé đến lớn tôi thấy luận văn có nhiều loại: loại miêu tả (td, hãy tả con mèo nhà em), loại kể chuyện (td, hãy kể lại đám giỗ trong gia đình em), loại phê bình (td, hãy bình giảng câu, “Một cây làm chẳng nên non, ba cây chụm lại thành hòn núi cao.”), và loại nghiên cứu (td, hãy trình bầy một đề tài về Mộc tinh).

    Đưa bốn đề này cho các em lớp 6, lớp 12, và đại học. Thời gian: một tuần lễ. Sau khi đọc những bài này, thầy cô sẽ kết luận bài luận nào hay, và do những yếu tố gì? Theo thầy Quốc, đó là kiến thức (ý tưởng), lập luận (tuần tự, nhân quả, so sánh, thí dụ), kết cấu (nhập đề, thân đề, chuyển tiếp, kết luận), diễn đạt (cảm xúc, cách dùng từ, cách đặt câu), và trình bày (đánh máy, hình ảnh).

    Có lẽ đây cũng là những tiêu chuẩn bình thường cho một bài luận văn. Ở California, thầy cô cũng dạy cho các em những yếu tố này. Họ gọi là the traits of a good writing: ideas, organization, voice, word choice, sentence fluency, conventions (chấm câu), và presentation.

    Nhưng một bài văn hay còn cần những yếu tố khác nữa. Đọc một bài văn độc đáo, ta muốn đọc tiếp đọc tiếp. Có lẽ, đó là yếu tố ngạc nhiên thích thú, yếu tố trung thực, yếu tố êm tai. Ngày xưa, tôi học từ Lm Cao Phương Kỷ một công thức viết luận văn, mà đi đâu tôi cũng xài: là Công – Phản – Hòa. Công thức này xem ra dễ dùng, dễ nhớ, và rất hiệu quả khi viết một bài luận văn cấp tốc. Văn chính là người vậy! PNH

    Số lượt thích

  8. Hồi đi học tôi rất sợ phải làm văn và sợ viết kể cả viết đơn hay viết thư. Bây giờ viết vẫn sai toe toét. Rất mong bạn chỉ cách và giải thích “Công – Phản – Hòa” là gì? cách áp dụng? Đoán sai sẽ dẫn đến hiểu sai mất. Xin cám ơn!

    Số lượt thích

  9. Công – Phản – Hòa là công nhận, phản đối, và dung hòa. Thí dụ đề tài một cây, ba cây, ở trên. Sau khi nhập đề, tôi sẽ bắt đầu bằng công nhận. 1. Một cây thì đơn chiếc, gió thổi ngả, chẳng làm được tích sự gì. 2. Ba cây chụm lại, cành lá kết lại, vững chắc, bảo vệ được làng mạc, đất đai. 3. Con người ta cũng thế. Bài ngắn thì nói ngắn. Bài dài thì cắt nghĩa thêm bằng nhiều thí dụ, hình ảnh, htrích dẫn.

    Sau đó, tôi phản đối. 1. Có những cây to, như cây đa, bóng mát. Rễ nó từ thân cây mọc thẳng xuống. Cây càng ngày lan ra càng to. 2. Có nhiều cây mọc chùm lại thì sinh ra yếu ớt, tranh đua, đánh nhau, gẫy đổ. Thế là bại dần. 3. Trong xã hội, lắm lúc gần nhau quá sinh ra ganh tị, phe đảng, vân vân. Tùy theo bài, tôi có thể kéo dài phần Công, hay trau chuốt phần Phản.

    Sau cùng, tôi dung hòa. Có cái này, cái này, nhưng mà cũng có cái nọ, cái kia. Trong phần này tôi sẽ nói thêm ý kiến của mình. Nếu cần, nói dài ra. Tại sao, làm thế nào? Rồi kết luận.

    Đó là phương thức thô sơ, nhưng nhiều kết quả. Cám ơn bạn đã hỏi. PNH

    HTN: Cám ơn chị Phan Như Huyên

    Số lượt thích

    • Cảm ơn bác Phan Như Huyên đã giải thích ạ! Sau bốn tháng suy nghĩ, nhận thấy công thức của bác đúng gần như hầu hết trong mọi trường hợp. Trong tích Tầu, công và phản có người áp dụng với Tào Tháo mà vẫn an toàn. Bởi Tào Tháo rất cần người tài giỏi, trung thành, giúp ông ta trận mạc. Nhưng hình như trong các buổi mừng công người ta không dùng công thức này. Tìm trong tư liệu ba đời gồm ông nội, cha và chủ tịch Triều Tiên Kim Jong Un cũng chưa thấy ai dùng công thức này khi hành văn.
      Cháu cứ nhớ mãi lời ông Hữu Thọ nguyên là Tổng biên tập báo Nhân Dân, Chủ nhiệm Khoa báo chí của Học viện Báo chí và Tuyên truyền chia sẻ trên VTV3 đại ý. “chỉ nên nói khi người ta muốn nghe”. Hóa ra công thức công, phản, hòa đúng nhưng để thoải mái áp dụng ta phải…tránh xa một số chỗ có phải không ạ?

      Số lượt thích

  10. Hôm nay, tôi xin trở lại cái đề tài “Luận Văn Hay” của Nguyễn Hưng Quốc. Với kinh nghiệm, tôi thấy có hai loại viết văn: Loại kể chuyện và loại tranh luận. Trong Anh văn, loại kể chuyện luôn dùng các thì quá khứ; loại tranh luận dùng thì hiện tại và tương lai. Thú thực, tôi rất lọng cọng khi phải dùng các thì trong tiếng Anh.

    Loại kể chuyện, bố cục (plot) như leo một ngọn núi, bắt đầu là bối cảnh (setting), đến các biến cố (events) hoặc mâu thuẫn (conflict), đến cực điểm (climax), rồi sau cùng là giải đáp (resolution).
    Khi bắt đầu, chúng ta nên dùng một cái gì đó ngạc nhiên, thích thú. Các em học sinh ở đây gọi là “hook”, gây chú ý cho độc giả. Sau đó, ta có thể cà kê dê ngỗng, hoặc linh tinh. Cuối cùng, ta phải trở về cái theme là cái đại ý, cái cốt lõi của bài để kết luận.

    Loại tranh luận, tôi dùng mô hình công – phản – hòa, như đã nói ở trên. Một bài luận cần có đủ công phản hòa, thì mới cân đối. Dù ta muốn công hết, cũng nên có chút phản, hoặc ta muốn phản hết, cũng nên có chút công. Cuối cùng là hòa.

    Trong lớp Việt ngữ sáng thứ Bảy hằng tuần, tôi đang cho các em viết về con thú (pet) của em (hy vọng sẽ có vài câu chuyện hay). Đây là loại chuyện bịa đặt (fiction), nhưng đôi khi rất buồn cười, do người lớn hoặc trẻ con tưởng tượng. Ở VN mình, dường như thiếu, hoặc chúng ta ngại viết chuyện tưởng tượng cho các em.

    Khi vào đời, các em thích tranh luận. Tôi đề nghị mô hình công – phản – hòa. Thường thường, ta có nhiều ý kiến mâu thuẫn, nhưng cũng nên tìm một vài điểm có thể công nhận được, hoặc công nhận với điều kiện. Rồi cuối cùng, quan trọng nhất là phải hòa. Làm sao để dung hòa các ý kiến trái ngược nhau, rồi từ đó kết luận. Một bài luận chưa có hòa, chưa có kết, thì chưa thể chấm dứt. Chưa chấm dứt thì không phải là bài luận hay !!

    PS. Khi viết comments trên website, ta cũng nên có phần dung hòa trước khi kết chăng?

    Số lượt thích

    • Thưa bác Huyên, công thức Công – Phản – Hoà thực sự có hiệu quả trong việc viết luận văn và cả trong thảo luận miệng. Em đề nghị trang HTN đưa phần này của bác Huyên thành một bài riêng để độc giả tiện theo dõi.

      Không chỉ trên học đường mà ngay trong công việc và cuộc sống cũng cần đền những cách trình bày và lập luận có lý lẽ và sức thuyết phục cao. Nhưng ở bất kỳ hoàn cảnh nào, thì người trình bày phải có một thái độ “đúng”. Em xin trích đoạn giới thiệu về phương pháp viết văn nghị luận của trang gia sư nhân trí (phục vụ các bạn học sinh tại VN) trong đó nói về tầm quan trọng của cả thái độ “đúng” trong lý luận như thế nào:

      “Văn nghị luận là dùng ý kiến lí lẽ của mình để bàn bạc, để thuyết phục người khác về một vấn đề nào đó. Để thuyết phục được ý kiến phải đúng và thái độ phải đúng. Có thể gọi ý kiến là lý còn thái độ là tình. Có khi ý kiến đúng mà thái độ không đúng thì cũng kém giá trị và tác dụng. Có ý kiến đúng và thái độ đúng rồi lại phải có cách nghị luận hợp lý nữa.”

      http://giasunhantri.com/phuong-phap-lam-van-nghi-luan-3274.html

      Tình trạng một số các đại biểu quốc hội ở Đài Loan hay Ukraina hay lao vào nhau ẩu đả là kết quả của sự đuối lý, mất lý trí. Vậy thì theo em, khi đối tượng tham gia thảo luận không kiểm soát được cảm xúc, thì ta nên kết thúc phiên thảo luận, đợi đến khi họ bình tĩnh lại, lấy lại lý trí (reason), thì việc thảo luận mới có thể tiếp tục và có hiệu quả ạ.

      Số lượt thích

    • Cấu trúc “Công -phản- hòa” (thèse – antithèse – synthèse) của một bài luận văn (nhỏ hoặc lớn) là một cấu trúc cổ điển ạ. Lợi thế của nó là tạo cho bài luận có tính logic, biện chứng, được coi là đặc tính của sự tiến triển của trí tuệ (l’évolution de l’esprit). Nhược điểm của nó là vì “trí tuệ” quá nên nó gây cản trở cho cảm xúc, trong khi mà người ta đã ý thức được sức mạnh của tư duy cảm xúc. Cho nên tôi không rõ ở các nước khác thì sao, còn ở Pháp thì chúng tôi còn sử dụng một cấu trúc luận văn nữa là cấu trúc lũy tiến (le plan progressif). Tạm hiểu là đi từ vẻ bề ngoài (les apparences) tới tinh túy (l’essence) của vấn đề đang được nghiên cứu. Tất nhiên là ta cũng có thể sử dụng những cái vận động biện chứng (mouvement dialectique) nhỏ bên trong một cái cấu trúc luận văn lớn theo kiểu lũy tiến này. Cấu trúc này cũng gồm ba phần : Phần đầu cũng là nêu vấn đề và các giả thuyết, phần hai là phát triển những giả thuyết này với các chứng minh, trích dẫn… và chứng thực (valider) chúng, phần ba xem xét tầm vóc biểu tượng, hoặc siêu hình (la portée symbolique, métaphysique) của những luận đề ấy, tôi gọi là tìm kiếm giá trị phổ quát của chúng.

      Nói như vậy thì có vẻ phức tạp, còn giản dị hơn thì tôi sẽ nói là khi ta có một đề bài, thì ta phát biểu những ý tưởng của ta về vấn đề ấy, sao cho gọn gàng, mạch lạc, sau đó tìm dẫn chứng để nói là ta đúng ( ví dụ như ông Rousseau hay ông Montesquieu cũng nói giống thế), sau đó kết luận và đem áp dụng cho tất cả mọi người (hihi). Nếu ai phản đối thì tức là họ làm phần phản đề (antithèse) giùm ta, thì ta khỏi phải làm, chứ cứ tự mình nói ngược rồi lại nói xuôi thì khó chịu quá, phải không ạ?

      Số lượt thích

      • Nhân tiện, tôi đọc báo thấy nói ông Phạm Vũ Luận sắp tham gia thảo luận trực tuyến (hoan hô ngài Bộ trưởng) Thời gian: 16h30 ngày 28/11, chúng ta phải nhân dịp này quay cho ông ấy một trận chứ nhỉ? 😀 Tôi đang mài lưỡi để đặt cho ông ấy một câu hỏi, nhưng tôi sẽ đặt ở đây thôi chứ lên báo phải khai tên tuổi, địa chỉ… phiền phức quá!

        Số lượt thích

  11. “Vậy thì theo em, khi đối tượng tham gia thảo luận không kiểm soát được cảm xúc, thì ta nên kết thúc phiên thảo luận, đợi đến khi họ bình tĩnh lại,” Thưa bạn TH nếu trong họ không có nhưng thứ đó?(như người đánh rơi (hay không có) chìa khoá ấy. Ở Mỹ, Germany …điều này có thể sửa bằng cách thay thế người “không có chìa khóa”. Ở Đài Loan nếu uýnh nhau nhiều thì ai… học võ cũng có thể thắng hoặc ít cũng bảo toàn được tính mạng. Nghĩ tới nghĩ lui chỉ dám thở nhè nhẹ bởi lực lượng cán bộ ta…còn mỏng.

    Số lượt thích

    • Vâng, có lẽ phải cho họ đi học lại mẫu giáo cùng các em nhỏ, để tìm lại “chiếc chìa khoá vàng” của cuộc sống ạ. Không có biết kỹ năng giao tiếp giữa người với người thì chắc chắn sẽ chỉ gây xung đột, bất hoà. Giải hoà thì dễ, nhưng cần thời gian, không thì lại bắt đầu cái vòng luẩn quẩn ạ. Xin chú thích là các đại biểu QH Đài Loan đã …nhịn được 2 năm không ẩu đả khi thảo luận, nhưng sau lại …ngựa quen đường cũ. Chắc phải đi học lại mẫu giáo!

      Số lượt thích

  12. sau một hồi đọc những thảo luận bình luận ở trên, em xin có ý kiến rằng luận văn với vn thì loăng ngoằng. đôi khi viết đúng ý nhứ ‘ công – phản -hòa’ nhưng do người chấm điểm lại giữ chịch ý kiến theo của mình mà k dung hòa với luận vẫn tưng đoạn, vậy nên đôi khi hay bỏ lỡ nhưng bài luận văn hay. và cho đó là bài luận văn lủng củng. có công nhưng không có phản, rồi có công và phản nhưng lại chưa có hòa, vậy nên theo em phải lên tiếng bởi bố cục suy nghĩ cần tôn trọng mọi bài luận văn thì sẽ thấy có những bài thật sâu sắc. em xin hết

    Số lượt thích

  13. Đúng ra, trước khi bàn chuyện “Thế nào là một luận văn hay”, phải định nghĩa “Thế nào là một luận văn” cái đã.

    Quan niệm về luận văn ở nơi này không giống nơi khác, thời này không giống thời khác.

    Do vậy, nếu không nhất trí với nhau trong quan niệm “Thế nào là một luận văn” thì không thể thảo luận gì được và có thảo luận thì cũng chẳng đi đến đâu.

    Số lượt thích

  14. em thấy ý kiến đó là đúng. trước khi nói một vấn đề nào đó cần hiểu dõ và mổ xẻ ra từng chi tiết lúc đó bình luận hay để người nghe hiểu rõ đó mới là một vấn đề.

    Số lượt thích

  15. Trước khi phỏng vấn một thí sinh vào đại học hoặc vào chức vụ điều hành của một công ty lớn, người ta thường yêu cầu thí sinh viết một bài luận văn. Bài luận văn này chắc chắn phải là “một bài luận văn hay.”

    Chúng ta xét xem, bài luận này gồm những đặc điểm gì?
    1. Content/ideas. Phải có nội dung và ý tưởng hay.
    2. Organization. Ý tưởng phải xếp đặt gọn gàng, hợp lý.
    3. Conventions. Viết đúng chính tả, và chấm câu theo cẩm nang quy định.
    4. Word choice. Từ ngữ phải chính xác, nói lên được cái ý.
    5. Sentence fluency. Câu văn phải trôi chảy, nghe êm tai, thuyết phục.
    6. Voice. Bài đọc phải tỏ ra cái thái độ của tác giả: vui vẻ, hăng hái, quyết định, tích cực, …
    7. Presentation. Bài luận phải trình bày sáng sủa, font chữ dễ đọc, cỡ chữ vừa phải, …

    Những đặc điểm này, học sinh ở đây gọi là traits of writing.

    Số lượt thích

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

Nhập địa chỉ email để nhận thông báo có bài mới từ Học Thế Nào.

%d bloggers like this: