How We Learn

Ban tu thư và việc soạn sách giáo khoa (1956-1958) – Lê Hải Châu

A. Thành lập Ban Tu thư

1. Bộ Giáo dục đã lần đầu tiên thành lập Ban Tu thư vào đầu năm 1956 đặt trụ sở tại nhà số 4 Lê Thánh Tông Hà Nội.

Ở vùng tự do, hệ thống giáo dục phổ thông là 9 năm, ở vùng bị tạm chiếm là hệ thống 12 năm, do đó Ban Tu thư có hai nhiệm vụ chủ yếu là:

a. Biên soạn chương trình mới theo hệ thống giáo dục phổ thông mới là 10 năm (4 năm cấp một + 3 năm cấp hai + 3 năm cấp ba)

b. Viết sách giáo khoa mới các môn học từ lớp 1 đến lớp 10 (triển khai đồng thời)

Bộ Giáo dục đã điều động các cán bộ và giáo viên giỏi (đa số đã tốt nghiệp tú tài Pháp và biết tiếng Nga) từ các địa phương về công tác tại Ban Tu thư và cử trưởng ban đầu tiên là anh Thành Thế Vỹ và cuối cùng là anh Hoàng Tụy.

2. Ban chia thành nhiều tiểu ban: tiểu ban cấp một, tiểu ban cấp hai – ba Khoa học Xã hội, tiểu ban cấp hai – ba Khoa học Tự nhiên, .. Mỗi tiểu ban lại gồm nhiều tổ, mỗi tổ phải có ít nhất hai người.

a. Ở tiểu ban  cấp hai – ba Khoa học Tự nhiên có các tổ Toán, Lý – Hóa, Sinh vật, .. ở cấp hai  – ba, Tổ Toán có các anh Lê Hải Châu và Hoàng Tụy, tổ Lý – Hóa có các anh Nguyễn Văn Đạm, Phạm Văn Xung và Nguyễn Ngọc Quang, tổ Sinh vật có các  Nguyễn Thức Tư và Đỗ Trọng Cảnh…

b. Tổ Văn cấp hai – ba, có đông người hơn gồm bác Lê Thước, bác Hoàng Ngọc Phách, anh Vũ Đình Liên, anh Lê Trí Viễn, anh Trương Chính. Tổ Chính trị có anh Vũ Trọng Kính, tổ Địa lý có anh Nguyễn Văn Thụ, tổ Sử có các anh Hoàng Hỷ và Hoàng Trọng Hanh…

c. Ngoài ra còn có Tổ Thể dục Thể thao với các anh Vũ Huyến và Nguyễn Văn Di. Tổ Nhạc – Họạ với các anh Bùi Xuân Các và Lý Trọng Hưng. Riêng tổ Phiên dịch do anh Nguyễn Trường phụ trách giúp dịch các tài liệu tiếng Trung Quốc ra tiếng Việt để các tổ tham khảo.

d. Ban Tu thư còn có thư viện gồm tài liệu sách giáo khoa và sách tham khảo về các môn học của Liên Xô, Pháp, Anh, Trung Quốc của khu học xá TW và của vùng bị tạm chiếm.

B. Cách viết sách giáo khoa

3. Khi biên soạn chương trình mới thì yêu cầu các tổ cấp một và cấp hai – ba phải trao đổi với nhau để  thống nhất mức độ các môn học ở từng cấp, từng lớp, kể cả danh từ chuyên môn và cách hành văn.

Chương trình mới của mỗi môn học đều cấu tạo thống nhất gồm ba phần: chương trình, giải thích chương trình, phân phối chương trình.

4. Khi viết sách giáo khoa thì tổ Toán cấp hai – ba chẳng hạn phải thường xuyên trao đổi với tổ Toán cấp một (do cùng ăn, cùng ở tại cơ quan nên có điều kiện thuận lợi suốt ngày kể cả buổi tối để trao đổi) nhằm thống nhất cách viết, cách hành văn, các đề mục, cách ra bài tập, câu hỏi, cách ôn tập, cách kiểm tra …

Sách giáo khoa thường phải có ít nhất hai người biên soạn, khi cần có thể mời thêm một số giáo viên giỏi tham gia biên soạn, chẳng hạn về toán cấp ba có mời thêm Giáo sư Nguyễn Thúc Hào soạn Lượng giác lớp 9 và lớp 10, Giáo sư Ngô Thúc Lanh soạn Đại số lớp 9. Về Toán chủ yếu dựa vào tài liệu hai nước Liên Xô và Pháp, đồng thời tham khảo chương trình và sách giáo khoa của Trung Quốc, Anh và của vùng bị tạm chiếm.

5. Ngoài ra ban Tu thư cũng cử một số Tổ trưởng các môn dạy thí điểm sách giáo khoa mới tại các trường cấp ba của Hà Nội. Nhờ đó mà kịp thời chỉnh lý nội dung kiến thức, mức độ các câu hỏi và bài tập, phương pháp trình bày sao cho dễ hiểu, dễ nhớ, gắn với thực tiễn và vận dụng tốt.

C. Một số kinh nghiệm

6. Phải cùng một lúc biên soạn chương trình mới tất cả các môn từ lớp 1 đến lớp 10 và viết sách giáo khoa tập trung (không làm kiểu cuốn chiếu, chia giai đoạn…)

Trong quá trình làm việc phải luôn luôn trao đổi với nhau giữa các môn, các cấp kể cả giữa Khoa học Tự nhiên và Khoa học Xã hội.

7. Ban Tu thư lúc đó có thể coi là một đại gia đình đoàn kết, đầy trách nhiệm vì sự nghiệp chung. Mỗi thành viên đều có trình độ chuyên môn vững vàng, có nhiều kinh nghiệm sư phạm nhưng lại rất khiêm tốn, làm việc say sưa, vô tư và không hề đòi hỏi đãi ngộ.

8. Kinh phí rất eo hẹp, nhuận bút rất khiêm tốn. Tất cả sách giáo khoa đều do nhà in Quốc gia ở đường Nguyễn Thái Học đảm nhiệm (lúc đó chưa có Nhà xuất bản Giáo dục).

Tóm lại, ngay sau khi hòa bình được lập lại ở miền Bắc, Ban Tu thư Bộ Giáo dục đã hoàn thành một khối lượng lớn về biên soạn chương trình và viết sách giáo khoa cho hệ thống giáo dục phổ thông mới, đáp ứng kịp thời và có chất lượng yêu cầu của ngành giáo dục nước ta trong vài thập niên (các sách giáo khoa được tái bản vài chục năm, chẳng hạn sách giáo khoa Toán được tái bản trên 30 lần, đã phục vụ được nhiều thế hệ học sinh và đã góp phần vào thành tích vẻ vang của đoàn học sinh nước ta lần đầu tiên tham gia kỳ thi Toán quốc tế tại CHDC Đức mùa hè năm 1974)

D. Đề nghị

1. Làm lại chương trình các môn học, mạnh dạn bỏ những nội dung ôm đồm, không thiết thực, xa rời thực tiễn, không phục vụ cuộc sống, thiếu hệ thống trong từng cấp và giữa các cấp, giữa các môn Khoa học Tự nhiên và Khoa học Xã hội như chương trình hiện nay.

2. Huy động một đội ngũ cán bộ, giáo viên thực sự giỏi chuyên môn và có nhiều kinh nghiệm sư phạm để viết sách giáo khoa (tránh để sai kiến thức, tránh đưa vào những nội dung rườm rà, vô bổ, không thiết thực, mâu thuẫn, diễn đạt khó hiểu như ở sách giáo khoa hiện nay)

Nhà giáo nhân dân Lê Hải Châu

Advertisements

Tagged as:

Categorised in: Giáo dục phổ thông, Hướng cải cách, Tiếng nói giáo viên

1 Response »

Trackbacks

  1. Cánh Buồm | CONG-LONG NGUYEN

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

Nhập địa chỉ email để nhận thông báo có bài mới từ Học Thế Nào.

%d bloggers like this: