How We Learn

Trẻ có thể học gì ở trường mầm non? – Nguyễn Huỳnh Mai

Dẫn nhập

–  Bài này nằm trong phân loại «Chương trình khung» nhưng không mang tính đặc thù của Bỉ hay của châu Âu. Ta có thể xem nội dung dưới đây như những chủ đích mà bất cứ một chương trình của trường mầm non nào cũng có thể (hay cần) hướng tới. Trường hợp của Bỉ ở cuối bài chỉ là một thí dụ.

–  Khởi thủy, trường mầm non của một số nước được gọi là «trường giữ trẻ» – école gardienne – giữ trẻ để mẹ chúng có thể rảnh tay mà đi làm. Ở một vài nước, những trường giữ trẻ đầu tiên là do các xí nghiệp lớn thành lập. Những trường đầu tiên khác là do các nữ tu Công giáo thành lập và đảm trách.

–  Từ từ, vai trò giáo dục của trường mầm non mới được chú ý đến, nhất là sau thế chiến thứ I. Nhưng trường mầm non vẫn chưa vào giáo dục cưỡng bách.

–  Trong những năm 1960, các nhà xã hội học về giáo dục nhận thấy rằng các bé xuất thân từ giai cấp thợ thuyền nhưng đã theo học trường mầm non, vào tiểu học thành công tốt hơn là các cháu cùng hoàn cảnh nhưng không được học mẫu giáo. Vai trò giáo dục và hơn thế nữa, vai trò chống bất bình đẳng ở trường học, của giáo dục mầm non được nhìn nhận từ đó.

Sáu …cái học được ở trường mầm non (1)

Học tự tin ở mình để thoải mái trong thân thể mình, có kỹ năng đối diện với mình, biết trọng bản thể của mình trong tiếp xúc với những trẻ đồng trang lứa, hay với người lớn, trong những hoàn cảnh và ở những môi trường khác nhau. Nói một cách nôm na : bé sẽ không rụt rè bám vào váy mẹ khi rời mái ấm gia đình

Làm sao trường mầm non đạt tới kết quả đó ?

Cũng dễ thôi . Trường phải là nơi các cháu thấy yên ổn, được bảo vệ, một loại gia đình thứ nhì, rộng hơn, nhưng mỗi cháu vẫn được tiếp đón như con cái trong nhà. Các cháu vẫn được quyền tiếp tục sống theo nhanh hay chậm tùy cháu, được nâng đở, được phát biểu ý kiến. Hơn thế nữa, các cô giáo mầm non khuyến khích học trò mình trên đường sáng tạo. Trí tưởng tượng của trẻ rất dồi dào, được khuyến khích đúng lúc đúng nơi, cháu nào cũng có khả năng thành thần đồng hay ít nhất là phát triển trí tuệ.

Học tự lập. Ở trường, không có mẹ bên cạnh, mỗi cô giáo phải lo cho trên dưới 20 trò, dù muốn hay không các cháu phải bươn chải giải quyết những vấn đề cá nhân. Quen bươn chải một mình các cháu sẽ đi tới suy nghĩ một mình và có ý kiến cá nhân. Dĩ nhiên thỉnh thoảng có cháu cũng cần sự giúp đở của người lớn – nếu không thì cô giáo thất nghiệp sao ! Sống trong cộng đồng, cũng có thể giữa bạn bè với nhau, các cháu tương trợ nhau và giúp đở nhau trên con đường học tự lập.

Tự lập và giúp nhau tự lập cũng là cách các cháu học cách sống trong xã hội, sống với người khác và vần tương thân tương trợ với người kháci.

Cô giáo mầm non dạy trẻ tự lập thế nào ?

. cách giản dị nhất là để trẻ tự làm lấy một mình những công việc cá nhân

. phân công và giao cho các cháu những trách nhiệm có giới hạn và tùy theo tuổi hay khả năng của mỗi cháu

. để các cháu chọn lựa việc làm, hát hay vẽ chẳng hạn

. hướng dẫn các cháu bằng cách cho mẫu, chỉ dẫn thể thức,… nhưng không làm thay cho cháu

. khuyến khích các cháu trong việc làm, tiến bộ, dù nhỏ mấy đi nữa

. lắng nghe những khó khăn mà các cháu gặp phải và đồng thời hướng dẫn cháu  tìm hướng tự giải quyết khó khăn

. không phạt khi các cháu thất bại hay làm sai

Học nghe và học nói là bước khởi thủy, tối cần cho cuộc sống. Con người là một con vật biết nói nhưng đồng thời ta sống trong xã hội, ta cần nghe nữa. Nghe là kính trọng người nói. Ở trường mầm non, nói ở đây không chỉ là ngôn ngữ bằng lời một vốn ngôn từ đủ để hiểu người khác (+/- 800 – 1000 chữ – cho các trẻ nói tiếng Pháp) mà còn là khả năng diễn tả và giải mã các ngôn ngữ của cơ thể.

Đồng thời các cháu tập tành để có khả năng làm câu diễn tả những cảm nhận, những ý nghĩ và những gì các cháu cần.

Cái luật cơ bản ở trường có thể là luật «được nói khi đến lượt mình» vì như thế tức là lời nói của mỗi cháu được nghe, được trọng như chính các cháu đã nghe và đã trọng phát biểu của người khác.

Đấy là một tập tành vô cùng hữu ích vì trước đó, trong gia đình, đôi khi các cháu không phải thực thi luật ấy và có quyền «nói leo».

Ở trường mầm non có muôn vàn cơ hội để học nghe và nói. Khi đối thoại với cô giáo và với bạn, khi nghe kể chuyện hay khi chính các cháu kể chuyện, khi các cháu cùng làm việc trong các nhóm nhỏ, khi cha mẹ các cháu nói chuyện với cô giáo, khi các cháu cùng cô xem TV hay xem kịch, xem hát.

Học thiết kế các hiểu biết. Ở nhà thì chỉ quanh quẩn trong bếp với mẹ nhưng ở trường, dù chỉ là trường mầm non, các cháu bắt đầu khám phá thế giới của hiểu biết. Chưa biết đọc nhưng các cháu bắt đầu tiếp cận với sách, nghe đọc và hiểu truyện qua các tranh hình ảnh và màu sắc minh họa. Các cháu bắt đầu khám phá khả năng của ngũ quan và dùng ngũ quan để thu lượm kiến thức : nghe, thấy, ngữi, sờ, nếm và từ đó đếm, xếp loại, so sánh, đánh giá, nhớ, … những phương thức tối cần cho sự học sau này.

Khám phá môi trường để có thể sống và làm chủ môi trường là nội dung của chương trình mầm non. Các cháu quan sát thời tiết, học cách xem giờ, phân biệt bốn mùa, xếp loại các loại hoa quả, các loại lá cây, thú vật, …

Chỉ mới ở mầm non thôi mà kiến thức của các cháu đi những bước bảy dậm …

Học sáng tạo tập tành các cháu khả năng diễn đạt ý tưỡng của mình, những tưỡng tượng, sáng tạo, vẽ, nặn, sơn, múa hát, … với hai bàn tay của mình, với tiếng nói, với thân thể, … Cho các cháu gia nhập vào thế giới phong phú và không có giới hạn của các ý tưởng, kể cả những ý tưỡng xa vời nhất.

Cô giáo ở đó  khuyến khích sáng tạo bằng cách kể cho trò nghe các chuyện thần tiên, các văn hóa xa lạ, cho các cháu tiếp xúc với những dụng cụ khác nhau, những kỹ thuật các loại, với nghệ thuật, nhiều hình thức khác nhau về cái đẹp, cho các cháu thấy là mộng mơ không chỉ là hoang đường.

Được thỏa mản các nhu cầu tình cảm. Điều cuối cùng này các cháu không phải học mà trường mầm non phải bảo đảm cho các cháu.

Thật vậy, dù đã đi học nhưng cháu nào cũng cần được yên ổn, được đón tiếp một cách nồng nhiệt, ở trong một môi trường đầy tín cậy, được săn sóc và có những vòng tay trìu mến ấp ủ.

Trường mầm non là trường «học chơi» chứ chưa «học thật», kỷ luật phải được thay thế bằng tình thương, chú tâm đến sự thoải mái từ vật chất đến tâm sinh lý của trẻ, không áp đặt một thời dụng biểu khắc khe, cho trẻ có nhiều liên hệ có chất lượng với ê-kíp giáo viên và lúc nào cũng chủ tâm chú ý đến hạnh phúc của các cháu

Cụ thể thì như thế nào ?

Với nguyên tắc tự do giáo dục, thí dụ dưới đây là chương trình của một trường dạy 15 năm từ mầm non tới lớp 12 trung học phổ thông. Chương trình mầm non của trường này dựa trên năm trục chính (2):

. Trước nhất là phải làm sao  các cháu có khả năng hành động và «nói hay diễn tả» với thân thể của mình (thể dục, giáo dục phát triển tâm lý và nhịp nhàng cử động)

. Thứ nhì là khám phá vũ trụ môi trường các cháu sống (khoa học, lịch sử, địa lý)

. Thứ ba, học ngôn ngữ như là phương tiện để học (tiếng mẹ, ngoại ngữ và ngôn ngữ của toán)

. Thứ tư, đi sâu vào sự tưỡng tượng, thế giới của sáng tạo và lòng yêu cái đẹp, (dạy nghệ thuật dưới mọi hình thức)

. Thứ năm là học những hiểu biết cần để sống cùng nhau trong xã hội (học về các phương tiện thông tin, máy tính và công dân giáo dục)

Tất cả phải được soạn với những học cụ và phương pháp sư phạm thích hợp với độ tuổi của các cháu. Thông thường là qua những trò chơi, sinh hoạt hát, vẽ, đọc truyện, kể truyện, …

Các môn “học” ở lớp 3 trường mầm non (cho trẻ 5 tuổi)

Phần dưới đây chép lại, với vài thay đổi nhỏ,  từ một bài, cùng tác giả, đã đăng trên Dân Trí (3):

“Dạy viết” ở trường mầm non? Có, ở Bỉ đều có dạy “viết” cho các cháu ở lớp 3 trường mầm non, nhưng không phải viết chữ mà “vẽ hình” (tiếng Pháp gọi là préécriture – hình thức “trước chữ viết”): đường thẳng, đường cong, đường tròn, từ to đến nhỏ, cho đến xếp hàng như một dòng hình gần giống như dòng chữ viết thật. Rất vui – vì vẽ mà, vẽ đủ màu – lại giúp các cháu mềm tay, tới lúc áp dụng vào viết chữ thì các cháu đã sẵn sàng.

“Dạy toán” ở trường mầm non? Cũng có chứ. Một trong những phương pháp của chúng tôi là phương pháp Cuisenaire (tên một nhà giáo người Bỉ – Georges Cuisenaire, 1891-1975) . Với những mẩu gỗ nhỏ, dài ngắn khác nhau, màu sắc khác nhau, các cháu sắp lại để chơi với các khái niệm nhiều ít, dài ngắn thêm bớt … Đấy, các cháu đã sẵn sàng để học toán! Mà chơi với các khúc gỗ thì hứng thú biết bao, y như chơi với Lego!

“Dạy sinh ngữ” cho các cháu cỡ 3-5 tuổi? Cũng có nốt. Một trong những giáo viên của trường là người nói thứ tiếng khác (ở Bỉ thông thường là tiếng Hà Lan, ngôn ngữ thứ hai của chúng tôi vì miền Bắc nước Bỉ nói tiếng đó, hoặc tiếng Anh).

Thế là với giáo viên này, các cháu hát bằng ngoại ngữ, nghe kể chuyện bằng ngoại ngữ và nói bằng ngoại ngữ, vì nếu không thì bà giáo không hiểu gì hết ! Các cháu ý thức rất rõ điều đó và nói ngoại ngữ với bà giáo này thành một phản xạ tự nhiên không cần học. Những ngày đầu các cháu có thể ngơ ngác như “con nai vàng trên lá vàng khô”, nhưng sự tiếp thu sẽ rất nhanh mà bà giáo không cần hét hò hay cho điểm cao thấp!

“Dạy văn” ở tuổi mẫu giáo? Dĩ nhiên rồi. Các nghiên cứu cho biết là vốn ngữ vựng hàng ngày của các bậc cha mẹ thuộc tầng lớp thợ thuyền chỉ có khoảng 800 tiếng, thông thường là các từ cụ thể, không có các khái niệm trừu tượng. Trong khi số này nơi các bậc cha mẹ có trình độ đại học là trên 1500 từ.

Một trong các “sứ mạng” của trường mầm non là xóa bỏ sự bất bình đẳng văn hóa đó: qua các chuyện cô giáo kể, qua ngôn ngữ đối thoại dùng ở trường…các cháu học thêm tiếng mẹ – học qua tiếp xúc chứ không qua bài bản – một cách học nhẹ nhàng lại rất là hiệu quả. Như thế các cháu được “trang bị” để thành công dễ hơn trong sự học tiếp theo, dù thuộc giai cấp xã hội cao hay thấp.

Nhưng tuyệt nhiên không dạy các cháu đọc – phần này nằm trong chương trình lớp 1 – để giáo viên này tự do chọn phương pháp (theo cử động cho 24 chữ cái hay trực tiếp ráp vần đọc và từ từ nhìn mặt chữ sau đó).

Dạy các kiến thức v sinh học, môi trường và nhiu môn khác nữa qua các lớp ngoài trời, các lần viếng thăm các trang trại, đài phát thanh, viện bảo tàng, đi dạo trong rừng …

Tất cả những “môn học” này đều được chuẩn bị đàng hoàng trong giáo án (mục tiêu của tiết “học”, nội dung, phương pháp, kết quả dự trù, tiện lợi và khó khăn phải vượt qua …) của các giáo viên trường mầm non.

Chương trình học mẫu giáo cũng nặng như chương trình … đại học. Cái khác là các cháu hoàn thành chương trình dễ như chơi, mà chơi thật và phần lớn là nhờ công của các giáo viên.

Tựu trung lại, các “môn học” này là các “môn chơi”, các món “khai vị”, để các cháu đi vào “bữa tiệc” học hành khi vào lớp 1.

Chú thích :

(1)            Fédération Wallonie Bruxelles, Organisation de l’enseignement maternel et primaire en Belgique. Circulaire pour l’année scolaire 2012-2013. Bruxelles, Direction Générale de l’Enseignement et de la Recherche Scientifique, 2012 (213 trang).

(2)

http://www.armons.be/index.php?option=com_content&view=category&layout=blog&id=13&Itemid=16

(3)

http://dantri.com.vn/dien-dan/the-gioi-song-va-hoc-de-lon-len-cua-tre-em-500208.htm

Advertisements

Tagged as:

Categorised in: Hướng cải cách, Nghĩ về việc học và dạy, Tiếng nói giáo viên

9 phản hồi »

  1. Ông Hiền làm chuyện lành
    Chủ Nhật, 28/07/2013 23:18 “Cũng có nhiều người bảo tôi… “khùng”, nhà thì nghèo mà mở lớp học và phòng khám miễn phí. Tôi nghĩ tiền bạc mình có làm ra bao nhiêu rồi cũng hết nhưng mình làm việc có ích thì để đức cho con cái. Sống đã hơn nửa đời người, tôi cũng hiểu được giáo dục và y tế là 2 thứ rất quan trọng với người dân” – ông Trịnh Xuân Hiền nói.(trích NLD)
    Buổi sáng ngày đầu tuần được đọc bài báo trên và bài viết của bác Huỳnh Mai thấy lòng thật phấn chấn. Nhớ hồi còn bé đi chơi chợ tết Trung Thu ở Hàng Mã bày con thú như chó bông làm từ quả bưởi, bông hoa hồng khổng lồ tỉa từ nguyên quả đu đủ xanh thật khéo léo. Các bà, các chị, người tạo ra các tác phẩm tuyệt đẹp, tuyệt khéo trên cho biết ” làm được vậy là do các bà sơ trong nhà dòng ở phố nhà Chung dạy làm khi còn bé”. Hy vọng bây giờ người ta đánh giá đúng đắn hơn việc trông trẻ, bảo mẫu của các bà sơ. Cuối thế kỷ trước công khai cấm cản thì không nhưng người ta công phu tới từng nhà (có nhà là cán bộ) có trẻ đi học để vận động không gửi trẻ vào nhà dòng. Quan tâm tới GD như thế quả là ai cũng…phát sợ.

    Like

  2. Trẻ em ở các nơi khác tôi không biết nên không dám bàn. Trẻ em Hà nội muốn đến trường mầm non tốt việc đầu tiên là phải cùng phụ huynh “chạy”. Do chất lượng các trường không đồng đều cả về chất lượng lẫn hình thức, nên việc đắn đo chọn trường và chạy trường năm nào cũng có. Trường có nhiều loại hình như mầm non công lập, mầm non công lập tự chủ tài chính, trường mầm non bán công, trường tư do nhà nước tổ chức quản lý, v.v.. Đã là chạy chọt, quan hệ nếu chạy không đúng thì không bao giờ tới lượt. Bất cứ thứ gì gọi là bao cấp, hay bao cấp chuyển thành kinh tế thị trường nhưng không đáp ứng được nhu cầu, đều phải “chạy”. Không xây thêm trường, dân số cứ tăng đều, thì việc nhỏ như chiếc vé xem điện ảnh ngày xưa hay một chỗ giữ trẻ ngày nay đều khan hiếm và dẫn đến dịch vụ áp-phe chạy chỗ.

    Like

  3. Những cái được của trẻ nông thôn không đến trường mầm non:
    – Không bị áp bức về tư tưởng. Điều này mất đi khi trẻ phải học câu : “…vì xã hội chủ nghĩa, vì lý tưởng của bác Hồ vĩ đại…” Đáng khôi hài là chúng phải vì lý tưởng của chúng mới thành người đàng hoàng được chứ.
    – Được chơi với các bạn cùng lứa cũng như các anh, chị, em khác lứa – điều mà sự phân loại học sinh ở lớp học làm mất đi.
    – Được chơi có quy củ, tức là hiểu rõ luật và sự phán xét. Ở đó sự phán xét đủ mọi hình thức: có một đại ca dàn xếp kiểu rất trẻ con (thuyết phục hơn cô giáo nhiều), đánh nhau để dàn xếp (gần gũi với cuộc sống) và dàn xếp bằng luật chơi mà kẻ không tuân thủ bị bỏ rơi, không được chơi cùng nữa (sâu sắc) chứ không chỉ là sự phán xử nặng tính áp đặt của giáo viên.
    – Gần gũi với đời sống thực cùng số lượng đồ chơi cũng như sự sáng tạo vô hạn; Chúng được chơi những thứ chúng đáng được chơi mà không bị cấm chỉ vì bẩn.
    – Chúng hoàn toàn tự tin về mình và có một tâm hồn rộng mở cùng hiểu biết rất phong phú, thậm chí hơn cả người lớn ở thành thị. Trẻ nông thôn ra phố hay trẻ phố về quê đều gặp hoàn cảnh khác nhau nhưng trẻ quê ra phố lại không xấu hổ về nhứng điều chưa biết mà học nhanh hơn trẻ phố về quê.
    – Chúng thích được đi học và không sợ phải đi học hơn hẳn những trẻ đi trường mầm non.
    – Chúng có văn nói, sức thuyết phục trong giọng nói và ánh mắt tốt hơn hẳn trẻ ở mầm non. Câu cú có thể không chuẩn xác nhưng đó là điều mà chúng học ở trường khi lớn hơn.
    Những điều này là nguồn gốc sáng tạo sau này mà những trẻ sống trong nhà trẻ rất khó có. Lớn lên chúng vẫn có thể trở thành bác sĩ, kĩ sư, họa sĩ, nhạc công, nhà toán học, giáo sư nọ kia … nhưng với sức sống hơn hẳn là vào nhà trẻ quá sớm.
    Điều đáng lo là :
    – Những tai nạn có thể xảy ra, cần sự có mặt kip thời của bác sĩ giỏi, phương tiện tốt thì chưa chắc các trường mầm non hiện nay ở Hà Nội đảm bảo hơn.
    – Không được học ngoại ngữ sớm. Thực ra chỉ thiệt thòi cho những trẻ ít năng khiếu ngoại ngữ còn với trẻ có khiếu thì học lúc 10 tuổi kết quả vẫn khả quan. Đây là 1 thiệt thòi thật sự.
    Trên đây là vài điều nêu ra để so sánh cho khỏi thiếu sót.
    Tôi không hài lòng với câu: “Ở nhà thì chỉ quanh quẩn trong bếp với mẹ”

    Like

    • Lâu lắm mới lại thấy Văn quen. Bạn vui và khoẻ chứ?

      Like

      • Tại dạo này anh bạn comment không còn dứt khoát nên nhờ cu cháu ngoại comment cái để động viên anh bạn. Đấy là văn nó nhưng nó hâm mộ mình nên bắt chước theo. Chứ mình mà viết kém như thế sao?
        Vẫn vui, khỏe. Cảm ơn anh bạn.

        Like

    • Cảm ơn bạn đã cất công viết những lời bình ở đây. Tôi cũng là một “cổ động viên” cho đời sống gần với thiên nhiên và ấm tình người ở nông thôn. Nhưng trẻ học được nhiều ở trường mầm non bạn ạ. Trường mầm non theo đúng nghĩa của nó có nhiều “sứ mạng” lắm: xã hội hóa – socialisation – trẻ, tập tành chúng sống trong một cộng đồng lớn hơn là gia đình, săn sóc chúng nữa (vì tất cả các bà mẹ không là những cô dưỡng nhi có đào tạo, bác sĩ nhi khoa hay nhà chuyên môn tâm lý trẻ), dạy kiến thức cho trẻ, dĩ nhiên rồi.::
      Còn câu “Ở nhà thì chỉ quanh quẩn trong bếp với mẹ” chỉ là một cách nói – nhưng bạn có đồng ý không : hình ảnh một bà mẹ nấu cơm ở trong bếp, với một đứa con nhỏ lẩn quẩn ở bên cạnh …. đẹp vô cùng !
      Thành thật chúc bạn khoẻ luôn và hi vọng còn có dịp trao đổi với bạn.

      Like

  4. bác lê báo phục,
    ở bên Đức hầu hết các trường mầm non cho trẻ em chơi ngoài thiên nhiên rất nhiều. Buổi sáng, sau khi các cô cho các em tự điểm danh và kể chuyện, hát hò, rồi ăn sáng, là các cháu được chơi ngoài trời cho đến trưa như nghịch cát, đi ô tô, xe đạp, leo trèo, hoặc đi bộ mấy cây số để quan sát thiên nhiên. Nói chung là họ theo xu hướng cho các em gần gũi với thiên nhiên, tự nhiên như kiểu trời mưa cho các cháu mặc áo mưa và ủng cao su ra lội nước và xem …giun. Trời khô ráo thì tìm cánh đồng ven đô cho các cháu ra…moi khoai tây về làm hình các con vật. Còn vụ leo trèo, thể dục thể thao thì các em Tây bạo và khéo léo hơn các em VN ở thành phố nhiều, do chúng được bố mẹ và cô giáo khuyến khích tự lập từ bé, theo đúng phương châm: “TỰ mình đi bằng đôi chân của mình, nếu có ngã thì tự đứng lên đi tiếp!” Nói thật là con Tây bạo dạn và khỏe mạnh, nhanh nhẹn hơn các con nhà Việt vì chúng tuy gầy(do không bị bố mẹ ép ăn) nhưng cực kỳ dẻo dai; bạo dạn (do được tôi luyện nhiều và không bị bố mẹ lúc nào cũng giữ như giữ trứng). Con Tây nhà khá giả và có học thì bao giờ cũng gầy và rắn rỏi, còn con nhà ít có điều kiện mới hay quá cân thôi ạ! Ở các trường mầm non đều có vườn rất rộng để các cháu chơi và nghịch, khám phá thiên nhiên xung quanh. Ở VN ta đất rất đắt nên các trường mầm non có ít diện tích chơi cho các cháu. Đúng là ở nông thôn, trẻ em VN mới được thực sự hòa vào thiên nhiên theo đúng nghĩa của nó.
    Mình không biết ở VN các trường mầm non chia lớp như thế nào, nhưng ở bên này lớp mẫu giáo gồm các cháu nhỏ từ 3 đến 7 tuổi, nên các cháu lớn được dạy là giúp các em bé hơn, và các em bé học được nhiều từ các anh chị lớn. Ở Tây, các bé trai oánh nhau là binh thuong, nhưng chúng được giáo dục là phải giải quyết xung đột bằng lời, chứ không phải bằng ẩu đả. Ở VN hình như là trẻ không được phép làm gì, từ oánh nhau tới cãi nhau thì phải. Nếu không là cô giáo cũng oánh nốt 😉

    Like

    • Đấy. Mình không khới ra thì không biết. Hóa ra trẻ con Đức lại sống “hoang dã” đến vậy ở trường mầm non.
      Lần sau ai viết bài thì nhớ viết cho đủ nhé. Thông tin không đủ thì không thể đưa ra quyết định đúng được.

      Like

      • Trẻ em ở bên này được học đi đôi với hành, nghĩa là học các kỹ năng sống từ lúc bé qua các hoạt động ở ngoài thiên nhiên trước, rồi sau đó vào trường học thì được bổ sung thêm bằng các thí nghiệm trên phòng lab, sau cùng khi trưởng thành ra đời thì mới có sức và kinh nghiệm để giải quyết các vấn đề XH phức tạp khác!

        Like

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

Nhập địa chỉ email để nhận thông báo có bài mới từ Học Thế Nào.

%d bloggers like this: