How We Learn

Góp ý kiến về đề án xây dựng, triển khai chương trình và sách giáo khoa sau năm 2015 – Văn Như Cương

Đề án gồm 20 trang có nhiều phần. Dưới đây tôi chỉ đề cập đến phần 3: Nội dung đề án. Và trong phần này tôi cũng chỉ xin bàn đến mục III: Giải pháp thực hiện Đề án.

Đầu tiên tôi xin tóm tắt những công việc mà mục III đề ra: 

Chuẩn bị điều kiện để xây dựng CT&SGK: Xác định cơ sở khoa học cho việc đổi mới CT&SK; Thành lập Ban chỉ đạo đổi mới CT&SGK cấp quốc gia và cấp tỉnh (tại sao phải có cấp tỉnh?), Ban Những vấn đề chung (làm gì?), Ban xây dựng CT&SGK, Hội đồng thẩm định CT&SGK; ban hành các quy định về: Tiêu chuẩn CT&SGK, quy trình xây dựng và biên soạn CT&SGK, thẩm định, phê duyệt, ban hành, quản lí, giám sát, đánh giá, chỉnh sửa; Phát triển nguồn nhân lực cho CT&SGK: Xác định tiêu chuẩn, chính sách và lựa chọn các thành viên. Tổ chức cho thành viên tham quan tập huấn trong nước và nước ngoài (đi nước ngoài làm gì?); Xây dựng tài liệu tập huấn trong nước.

Xây dựng CT, biên soạn SGK thử nghiệm:

Xây dựng CT: Xây dựng chương trình tổng thể; Trưng cầu ý kiến xây dựng chương trình tổng thể, thẩm định lần 1 về chương trình tổng thể; Xây dựng chương trình môn học từ lớp 1 đến lớp 12; Thẩm định lần 1 CT môn học.

Biên soạn SGK: Xây dựng đề cương SGK; thẩm định và phê duyệt SGK; Biên soạn và biên tập SGK; Trưng cầu ý kiến; Thẩm định lần 1 SGK; sửa chữa SGK, phê duyệt SGK (thử nghiêm) .

Thử nghiệm CT và SGK: Thử nghiệm 1 vòng cuốn chiếu theo cấp học, bắt đầu đồng thời từ lớp 1, 6 và 10, khoảng 2% số trường cả nước; Đánh giá CT và SGK thử nghiệm; Đề xuất ý kiến để hoàn thiện CT và SGK.

Hoàn thiện,ban hành CT và SGK mới: tổ chức trưng cầu ý kiến, phản biện của xã hội; Chỉnh sửa, hoàn thiện, biên tập và thẩm định lần thứ hai.

Theo mục IV “Tổ chức thực hiện đề án” thì lộ trình thực hiện đề án sẽ kết thúc vào năm 2022 (8 năm nữa). Tuy nhiên theo kinh nghiệm đã từng có, tôi nghĩ rằng có thể phải kéo dài đến năm 2024 , tức là 10 năm nữa mới xong công việc. 

Theo tôi, 10 năm để chúng ta làm một sự thay đổi cơ bản và toàn diện nền GD là một thời gian quá dài, khó chấp nhận được. Thời gian đó có thể có đến 2, thậm chí là 3 vị bộ trưởng khác nhau của ngành GD và có nghĩa là phải thay tướng tổng chỉ huy đến mấy lần. Ngay cả các vị lãnh đạo cấp cao hơn cũng đã thay đổi. Rất nhiều người ngồi trong cuộc họp này cũng không còn làm việc nữa, thậm chí không còn nữa…  Ngoài ra tôi tin chắc rằng trong khoảng thời gian đó sẽ xẩy ra một cuộc cách mạng lớn lao và ngoạn mục trong ngành giáo dục trên thế giới… và nếu đó là sự thực thì chúng ta xử lí như thế nào khi cuộc cách mạng về giáo dục của ta chưa kịp hoàn thành?

Bởi vậy tôi đề nghị đẩy nhanh tiến độ của công cuộc đổi mới này, một mặt chúng ta cần thận trọng, mặt khác không thể làm ăn theo kiểu rề rà, đến đâu hay đó. Xã hội không thể chờ và đợi như thế.

Tôi xin đề xuất những biện pháp để có thể thể làm nhanh hơn:

  1. Bỏ bớt nhưng khâu rườm rà cứng nhắc không mang lại hiệu quả thiết thực mà chỉ kéo dài thời gian chờ đợi. Việc gì làm trước được thì cứ làm, không nhất thiết phải tuần tự. Chẳng hạn việc chọn người viết SGK. Tiêu chuẩn thì đã rõ ràng. Cứ chọn đi, rồi phổ biến chủ trương đổi mới, thảo luận thống nhất quan điểm, cách thức…, sau đó bắt tay vào biên  soạn, không cần phải chờ đợi sau khi ra được các văn bản về Tiêu chuẩn CT&SGK, về quy trình xây dựng và biên soạn CT&SGK, về thẩm định, phê duyệt, ban hành, quản lí, giám sát, đánh giá, chỉnh sửa…Việc tổ chức tham quan và tập huấn ở nước ngoài là không cần thiết và tốn kém, nếu cần tại sao không mời chuyên gia nước ngoài về tham gia tập huấn?
  2. Nên tổ chức biên soạn SGK một cách khác trước. Cần tổ chức “Trại viết sách giáo khoa”, ở đấy các tác giả làm việc tập trung theo đúng giờ hành chính, họ phải tách ra khỏi cơ sở làm việc cũ trong một thời gian quy định, tập trung toàn bộ thời gian và suy nghĩ cho việc viết SGK. Trước đây công việc kéo dài vì các tác giả đều vẫn làm việc chính tại đơn vị công tác của mình, và cố tranh thủ và sắp xếp thời gian để dành cho việc viết SGK, nghĩa là dùng “tay trái” để viết SGK. Thỉnh thoảng các tác giả của một cuốn sách mới gặp nhau để trao đổi và không phải lúc nào cũng có mặt 100%.

Làm việc tại “Trại viết SGK” tập trung, các nhóm tác giả cùng một cuốn sách có thể trao đổi với nhau, ngoài ra còn có thể trao đổi với nhóm tác giả các cuốn khác cùng môn ở lớp dưới, lớp trên , hoặc với  tác giả các môn lân cận ….

Làm việc theo công thức “Trại viết SGK” tôi tin chắc rằng sẽ nhanh ít nhất là gấp 10 lần theo cách làm việc trước đây .

Tôi dự trù rằng sau khi CT các bộ môn từ lớp 1 đến lớp 12 (thử nghiệm) đã được thẩm định lần 1, thì công việc biên soạn SGK tập trung ở “Trại” chỉ cần 6 tháng là nhiều nhất. Hãy hình dung như sau qua một ví dụ: môn Toán lớp 10 có 105 tiết học. Nếu mời ba tác giả cùng viết thì mỗi tác giả viết chính 35 tiết, nếu mỗi tiết viết hết 1 ngày thì cũng chỉ hơn 1 tháng rưỡi là xong, nhưng phải tính thêm giờ trao đổi với nhau, với các nhóm bạn khác lớp khác môn, giờ làm việc theo nhóm… thì cũng chỉ cần ba tháng là hoàn thành.

“Trại” không chỉ là nơi làm việc tập trung của các tác giả viết sách, mà còn là nơi làm việc của các biên tập viên, của các nhà thẩm định (họ chỉ tập trung theo từng đợt ngắn ngày)..

Tôi tha thiết đề nghị hãy tổ chức “Trại viết SGK”.

3. Không nên thay sách GK mới theo kiểu “cuốn chiếu”: năm nay các lớp 1, 6 và 10, sang năm: lớp 2, 7, và 11… Bằng cách đó phải đúng 5 năm “chiếu mới cuốn xong”.

Hãy hình dung tình trạng sau đây ở các trường Tiểu học: Giả sử năm nay thay sách lớp 1 theo kiểu cuốn chiếu thì học sinh lớp 2 vẫn học CT cũ và ba năm nữa (lớp 3, lớp 4, lớp 5) họ vẫn học theo chương trình cũ, còn h/s lớp dưới dược học CT mới! Hai kiểu đào tạo cũ và mới cùng tồn tại trong một trường Tiểu học như vậy trong 5 năm trời là không ổn tí nào về mặt tâm lí, tổ chức giảng dạy và nhiều vấn đề khác. Và rồi sau đó học sinh lớp 5 cũ phải lên học lớp 6 mới ở trường PTCS lại nẩy ra rất nhiều vấn đề về điều chỉnh, thêm bớt chương trình 6 mới. Đó là chỉ nói đến trường tiểu học mà chưa bàn đến trường có 2 hoặc ba cấp học…

Tôi đề nghị nên cương quyết thay sách đồng loạt ngay lập tức từ lớp 1 đến lớp 12.

Những lí do sau đây chứng tỏ rằng có thể làm được như vậy :

+ Đối với khá nhiều môn học thì chương trình mới nhẹ hơn chương trình cũ  (nhìn vào phân phối số tiết học thì thấy rõ điều đó): đó là các môn Toán, Lí , Hóa, Sinh, Sử, Địa… (nhất là các môn tự chọn). Bởi vậy sẽ không xẩy ra các trường hợp như ví dụ sau: Chủ đề này ở lớp “10 mới” thì có nhưng ở lớp “10 cũ không có”, bởi vậy học sinh lớp “10 cũ” lên học lớp “11 mới” thì phải học bổ sung chủ đề đó.

+ Đối với những môn học như Đạo đức – Công dân, Thể chất, Công nghệ… thì các chủ đề nói chung không liên quan mật thiết với nhau nên học ngay vào chương trình mới ở giữa cấp cũng không gặp phải khó khăn gì. Cố nhiên học sinh sẽ thiệt vì không được học một số chủ đề, nhưng sẽ còn thiệt nhiều hơn nếu ta theo cách “cuốn chiếu”

+ Có thể có một số môn có ít nhiều xáo trộn như Tiếng Việt (BB), Ngoại ngữ 1 (BB), (vì chưa có chương trình nên chưa thật rõ) nhưng ta cũng dễ dàng thực hiện một số điều chỉnh tạm thời không mấy khó khăn, và sự điều chỉnh này chỉ thực hiện một lần duy nhất mà thôi….

Nếu thay sách đồng thời cùng một lúc thì lộ trình thực hiện chỉ mất 1 năm thay vì 5 năm theo kiếu cuốn chiếu.

PGS Văn Như Cương

Tranh: Hà Nội Xưa và Nay – Phạm Luận

Advertisements

Tagged as:

Categorised in: Chương trình khung, Hướng cải cách

5 phản hồi »

  1. Đọc bài viết này, không kìm được lòng, em xin có vài nhận xét sau:
    1. Em được biết, những lần viết sách trước, Giáo sư Văn Như Cương đều tham gia và đóng góp phần quan trọng ( chủ biên…). Hôm nay đọc bài của Giáo sư mới biết ” Trước đây công việc kéo dài vì các tác giả đều vẫn làm việc chính tại đơn vị công tác của mình, và cố tranh thủ và sắp xếp thời gian để dành cho việc viết SGK, nghĩa là dùng “tay trái” để viết SGK”. Theo ý nghĩ thiển cận của em, việc viết sách giáo khoa bắt đầu từ thay đổi nhận thức của chính những thầy cô tham gia viết sách. Nếu các thầy cô coi đó là công việc làm thêm, bằng ” tay trái”, và chỉ ” cố tranh thủ và sắp xếp thời gian” thì xin đừng nhận công việc đó nữa. Đó thực sự là những người vô trách nhiệm. Với bản thân họ, đó đơn giản chỉ là một việc tay trái ( sau đó chả biết có bao giờ họ đọc lại tác phẩm của mình hay không), nhưng với xã hội, với các em học sinh, với các thầy cô giáo đang đứng trên bục giảng, sản phẩm họ làm ra có ảnh hưởng to lớn và quan trọng. Hãy đặt hại sự so sánh không logic ấy lại, để thấy được trách nhiệm của những người thầy được cả xã hội kính trọng, giao cho trọng trách to lớn ấy. Và một sự thật là, trong số những người làm công việc tay trái ấy, có cả người thầy đáng kính của chúng ta. Đã bao lần thầy chủ biên, chắp bút viết, nhưng các tác phẩm ấy giờ ra sao, đã bao lần thầy nói về chính những tác phẩm của mình…?
    2. Theo Giáo sư, nếu tổ chức Trại viết SGK ( mà có lẽ Giáo sư sẽ đảm nhiệm vai trò quản lý quan trọng trong trại), “Hãy hình dung như sau qua một ví dụ: môn Toán lớp 10 có 105 tiết học. Nếu mời ba tác giả cùng viết thì mỗi tác giả viết chính 35 tiết, nếu mỗi tiết viết hết 1 ngày thì cũng chỉ hơn 1 tháng rưỡi là xong, nhưng phải tính thêm giờ trao đổi với nhau, với các nhóm bạn khác lớp khác môn, giờ làm việc theo nhóm… thì cũng chỉ cần ba tháng là hoàn thành”. Xem ra, nếu GS và cộng sự tiếp tục được chủ biên, viết ( phần hình học…), thì có lẽ SGK mới sẽ chả thay đổi là mấy. Xin hỏi GS: các thầy viết sách có trực tiếp dạy hs bao giờ không, có tiếp cận, cập nhật với các chương trình của các nước tiên tiến trên thế giới hay không?… Hay các thầy chỉ vác sẵn mớ kiến thức phổ thông đã ăn sâu trong tiềm thức bao năm nay, và cố gắng diễn đạt nó theo một cách khác? Theo em, viết SGK, cụ thể hơn là sách Toán, sách Khoa học tự nhiên không khó. Việc quan trọng đầu tiên là xác định mục đích của SGK, những thứ sẽ viết trong đó, nội dung đang viết có quan trọng không, có cần thiết không, có những đóng góp trong việc phát triển các năng lực tư duy của học sinh không, có hỗ trợ các môn học khác không??? Và SGK phải có tính thống nhất, giữa các năm học, các môn học, tránh tình trạng, ai được phân công phần nào, thì chỉ biết phần ấy. Sau đó, các thầy tham khảo chương trình các nước tiên tiến trên thế giới : Mỹ, Úc, Đức… Chẳng lẽ toán ở VN khác toán ở Mỹ, lý, sinh, hóa ở VN khác ở Úc, Anh, Đức, Pháp… Những nước có nền giáo dục tiên tiến ấy, chắc chắn SKGK của họ được đầu tư kĩ lưỡng, được thử nghiệm và có hiệu quả cao. Tại sao ta không đơn giản là mua bản quyền của họ, sửa lại một số ví dụ cho phù hợp với VN, như thế, vừa đảm bảo tất cả những yêu cầu về khoa học, lại giúp hs VN hòa nhập được với học sinh quốc tế… Chứ lại cứ theo kiểu, nhờ 3 thầy viết cho SGK lớp toán 10, 3 thầy SGK toán 11… thì có lẽ đến đời con, đời cháu em, sẽ lại vẫn được sống trong cảm giác ” giáo dục đang được cải cách, SGK đang được viết lại…”.
    Suy nghĩ của một kể hậu bối có nhiều chỗ còn thiển cận, mong GS nghỉ ngơi, giữ gìn sức khỏe, và tiếp tục làm thơ!

    Số lượt thích

  2. Tôi cho rằng không nên viết sách giáo khoa nữa mà nên biên soạn một chương trình khung. Thí dụ: lớp 1 biết đọc, lớp hai biết viết câu, miêu tả, vvv. Còn việc viết sach giáo khoa nên để giáo viên tự chủ, để xã hội (thị trường) tham gia.

    Số lượt thích

  3. Chúng ta thường quen thói ôm việc, thậm chí nhầm việc. Trước tiên chúng ta phải xây dựng “Chương trình SGK” tức là “Chương trình khung” còn SGK do xã hội đảm nhiệm (trăm hoa đua nở) và có các cơ quan “khảo thí độc lập” gồm các nhóm các nhà khoa học có chuyên môn kiểm định cấp phép cho SGK đó và phải công khai hóa để cộng đồng theo dõi bằng các công cụ truyền thông ví dụ lập các diễn đàn…v.v. Nhưng trước hết phải trả lời được các câu hỏi sau:
    – Tại sao phải thay đổi chương trình SKG, nó có những lỗi gì?
    – Tất nhiên phải có cái gọi là thành lập ” Ban chỉ đạo” gồm những ai? tại sao? nguyên tắc hoạt động thế nào, cách mà ban chỉ đạo lấy ý kiến của cộng đồng xã hội ra sao cũng phải công khai…các ý kiến tốt cũng phải được ít nhất là ghi danh – không có người ta đóng góp ý kiến làm gì khi mà có thể ý kiến tốt được người khác “lấy mất”? hoặc các ý kiến đóng góp cuối cùng Ban chỉ đạo quyết theo chủ quan của ban chỉ đạo thì lấy ý kiến làm gì …
    Tại sao đã tính tiền trước khi chưa biết mình làm những việc gì? ví như làm “cỗ ” vậy – ví dụ muốn làm 15 mân cỗ, mỗi cỗ gồm 1 xào thị bò (5 lạng) giá thị trường là 220000/kg, tôm 1 đĩa 6 con mỗi con 1 lạng giá 450000/kg…. ra tổng tiền!
    Từ những năm 1990 đến nay không biết thay bao nhiêu làn rồi, từ nhiều bộ sách, sau đó hợp nhất, sau đó phân ban, sau đó điều chỉnh, sau đó lai đưa ra chuẩn kiến thức, sau đó lại tự chọn để chữa cháy sự mất cân đối…khi thi thì tự chọn, làm tự chọn nào cũng được…không thống kê mất bao nhiêu tiền từ trước đên nay, riêng môn toán tất cả các loại sách từ 1990 nay xếp cao phải bằng đầu người.
    Để xã hội tự làm SGK. Bộ chỉ quản lý vĩ mô thôi tức là quản lý cái gọi là chính sách không ôm việc thế mà có ôm được đâu?

    Số lượt thích

  4. Có một điều cố hữu đang tồn tại trong đa số những người làm giáo dục là không thừa nhận những bất cập, yếu kém của toàn bộ hệ thông giáo dục của nước ta hiện nay. Tôi chỉ đơn cử mấy vấn đề như sau:
    1. Thử hỏi đội ngũ giáo viên giảng dạy cho các thế hệ Phổ thông hiện nay đã đáp ứng được chất lượng giảng dạy trong quá trình đổi mới hay chưa. Chúng ta cứ thử nghĩ xem, đầu vào của các trường sư phạm ( dội ngũ giáo viên tương lai) thường có chất lượng thấp. Điểm thi của các trương sinh phạm luôn ở top cuối. Nếu vậy, thì lấy đâu ra lực lượng lao động giỏi trong ngành sư phạm.
    2. Như vậy nếu chỉ thay đổi, đổi mới nội dung của SGK mà không đổi mới, nâng cao chất lượng giảng dạy của lực lượng giáo viên, giảng viên ( nhân ốt quyết định cơ bản đến chất lượng giáo dục) thì dù có 34 ngàn tỷ hay 340 ngàn tỷ chi cho SGK thì cũng như nhau và không thay đổi và cải tiến được gì. Hay nói cách khác là và hỉ có bình mới nhưng rượu cũ.
    3. Muốn đổi mới GD trước tiên phải định vị, xác định rõ mô hình cần đổi mới, kế tiếp xác đinh các hạng mục chi tiết tiếp theo như phương pháp giang dạy, chương trình, SGK, đội ngũ giáo viên, cơ sở vật chất… Tuy nhiên cho đến nay chưa hề thấy Bộ nói đến việc sẽ sư dụng mô hình nào, xây dựng mới hay cải tiến cái cũ. Nếu xây dựng mới thì theo mô hình nào, tự thiết kế hay áp dụng mô hình của các nước tiên tiến. Và nếu chỉ cải tiến từ mô hình cũ thì cái nào, điểm nào trong hệ thống GD cũ cần thay đổi, cái nào để nguyên, cái nào bỏ đi.
    Tất cả vẫn mong lung và mất phương hướng.
    4. Theo tôi nếu chưa đủ tài, đủ lực và đủ tầm để có thể thiết kế được một mô hình Gđt mới thì nên lựa chọn một mô hình GĐT mới của các nước tiên tiến để cải tiến cho phù hợp với điều kiện của Việt Nam! Và thực hiện. …

    Số lượt thích

  5. Tôi thấy chương trình sách giáo khoa (SGK) hiện nay đang học tất nhiên có những bài câu chưa hợp lí, chưa lô gíc nhưng liệu khi viết lại SGK những bài đó có được chỉnh sửa hoàn toàn không? Đối với chúng tôi người giáo viên trực tiếp đứng lớp giảng dạy cho học sinh đôi khi thấy bất cập. Trong cùng một trường mà có hai luồng kiến thức dạy cho học sinh. Một bên là chương trình hiện hành một bên là chương trình dạy VNEN , cách đánh giá, cách học điều khác nhau. Chương trình học ngày càng rời rạc không có sự thống nhất trong từng phân môn mà tách rờ, xé nhỏ mỗi bài một ít thì làm thế nào giáo viên tổng kết nội dung để khắc sâu cho học sinh. Trong khi dạy thì chương trình chỉ cho tất cả những học sinh trung bình yếu, khi đi thi thì đề đánh đố học sinh theo kiểu đuổi bắt. Học sinh làm sao có thể ôn đồm cả đống kiến thức từ trên trời rơi xuống để mà thi trong cùng một thời gian chỉ 30 -40 phút. Vì vậy tôi mong rằng nếu thay sách giáo khoa thì cần cân nhắc kĩ lưỡng. Người viết phải có cái tâm ,có trình độ hiểu biết trong từng lĩnh vực, từng cấp học. Thời gian viết phải nghiêm túc không phải chỉ dành thời gian rãnh để mà viết cho qua loa, cho có lệ như vậy là không được.

    Số lượt thích

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

Nhập địa chỉ email để nhận thông báo có bài mới từ Học Thế Nào.

%d bloggers like this: