How We Learn

Bộ trưởng Phạm Vũ Luận trả lời Quốc hội (Sáng 11/6)

Học Thế Nào: Sáng và chiều 11/6, Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Phạm Vũ Luận đã trả lời chất vấn đại biểu (ĐB) quốc hội. Học Thế Nào đăng lại bản gỡ băng do Văn phòng Quốc hội cung cấp. Chia đoạn Phần I, Phần II… là do Học Thế Nào thực hiện để bạn đọc tiện theo dõi.

 

PHẦN I

Ông Nguyễn Sinh Hùng – Chủ tịch Quốc hội:

Chúng ta chuyển sang chất vấn đối với Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Phạm Vũ Luận. Đây cũng là vấn đề quốc sách hàng đầu, Bộ trưởng Phạm Vũ Luận là một trong những tác giả của Nghị quyết Trung ương về giáo dục và đào tạo vừa rồi và Bộ trưởng đã nhìn thấy rất nhiều tồn tại, yếu kém trong ngành, đã từng bước có biện pháp khắc phục rồi. Hôm nay ta tập trung và soát lại một lần nữa, từ đó có biện pháp đổi mới căn bản, đổi mới toàn diện giáo dục và đào tạo trong thời gian tới cho tốt.

Các chủ đề liên quan đối với Bộ trưởng Bộ GD&ĐT, tôi xin báo cáo với Quốc hội chúng ta vẫn đi vào chất lượng, đi vào cân đối, chất lượng dạy học, chất lượng dạy nghề, còn cân đối với thị trường và có tồn tại nảy sinh ra là thiếu việc làm cho những người được đào tạo. Đấy là vấn đề Quốc hội lo lắng.

Việc tiếp tục thực hiện cải cách giáo dục, nhất là chương trình sách giáo khoa cho giáo dục phổ thông trong thời gian tới, liên quan tới một số nội dung trọng tâm mà Quốc hội mong muốn để thảo luận chất vấn tại phiên này.

Xin kính mời Bộ trưởng Bộ GD&ĐT phát biểu trước, sau đó chúng ta sẽ đặt câu hỏi.

 

Ông Phạm Vũ Luận – Bộ trưởng Bộ GD&ĐT:

Để chuẩn bị cho phiên chấp vấn hôm nay theo yêu cầu của Quốc hội, Bộ GD&ĐT chúng tôi cũng đã gửi đến các đại biểu Quốc hội báo cáo số 437 ngày 9 tháng 6 để làm rõ hai nhóm vấn đề:

Về vấn đề chất lượng đào tạo hệ đại học thấp chưa phù hợp với yêu cầu của thị trường lao động, tỷ lệ thất nghiệp của sinh viên ra trường cao.

Vấn đề thứ hai, đổi mới giáo dục phổ thông theo tinh thần Nghị quyết 29 của Trung ương và công tác quản lý xuất bản sách giáo khoa và sách tham khảo.

Chúng tôi xin lắng nghe và sẽ trả lời các câu hỏi của các đại biểu Quốc hội.

 

ĐB Nguyễn Thị Bích Nhiệm – Yên Bái:

Thực hiện Nghị quyết số 29 về đổi mới căn bản toàn diện giáo dục và đào tạo Bộ GD&ĐT đã chọn khâu thi cử là khâu đột phá. Có dư luận cho rằng đây chỉ là phần ngọn, còn đổi mới nội dung chương trình, phương pháp dạy học mới là phần gốc. Vì sao chưa đổi mới chương trình sách giáo khoa đã đổi mới thi cử. Đề nghị bộ trưởng cho biết quan điểm của bộ về vấn đề này?

Câu hỏi thứ hai, có ý kiến cho rằng trong khi trình độ ngoại ngữ của học sinh, sinh viên Việt Nam còn nhiều bất cập, trở thành một trong các rào cản của quá trình hội nhập khu vực và thế giới. Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 1400 để đẩy mạnh việc dạy và học ngoại ngữ cho học sinh, sinh viên. Tuy nhiên tại kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông năm nay ngành giáo dục lại quyết định môn thi ngoại ngữ là môn tự chọn. Đề nghị bộ trưởng giải thích về vấn đề này với cử tri cả nước.

 

ĐB Thân Đức Nam – Đà Nẵng:

Thông tin gần đây cho biết có gần đến 72.000 sinh viên tốt nghiệp đại học mà không có việc làm, phải tìm những việc làm không liên quan đến nghề đào tạo của mình. Một là phải do nguyên nhân đào tạo bất hợp lý, không đúng với yêu cầu thị trường của lao động. Hai là cơ cấu bất hợp lý về đào tạo. Xin Bộ trưởng cho biết bộ đã có chính sách, biện pháp gì trong vấn đề này?

Việc triển khai tràn lan các trường đại học như hiện nay, chủ yếu là đào tạo các ngành nghề khoa học xã hội mà không tập trung vào đào tạo các ngành nghề khoa học, kỹ thuật để làm méo mó cung cầu thị trường lao động. Bộ trưởng quan tâm vấn đề này như thế nào?

 

ĐB Nguyễn Thanh Thụy – Bình Định:

Tôi xin gửi đến Bộ trưởng hai câu hỏi:

Thứ nhất, từ trước đến nay các cơ sở đào tạo không chịu trách nhiệm sản phẩm “đầu ra”, khi bỏ điểm sàn trong thi tuyển đại học năm nay liệu có dẫn đến tình trạng “đầu vào” thấp, học sinh sẽ đổ dồn vào học đại học, kéo theo hệ quả là sản phẩm đầu ra không đáp ứng được yêu cầu việc làm của xã hội, sự mất cân đối trong đào tạo giữa thầy và thợ ngày càng lớn, hệ quả này trách nhiệm thuộc về ai và bài toán phân luồng học sinh sau trung học cơ sở và trung học phổ thông sẽ được giải quyết như thế nào?

Thứ hai, tôi đã nghiên cứu báo cáo số 434 và 437 của bộ, xin Bộ trưởng cho biết với các nhóm giải pháp được đề cập trong hai báo cáo đó thì đến năm nào giáo dục đại học Việt Nam mới cơ bản khắc phục được những hạn chế trên để chúng ta có nguồn nhân lực đáp được nhu cầu phát triển của đất nước?

 

ĐB Hồ Thị Thủy – Vĩnh Phúc:

Tôi xin cám ơn Bộ trưởng đã trả lời bằng văn bản 3 câu hỏi chất vấn của tôi. Về câu hỏi liên quan đến bệnh thành tích trong giáo dục tôi chưa hài lòng và xin được hỏi lại Bộ trưởng như sau: việc một số học sinh mặc dù đã học đến trung học cơ sở nhưng vẫn chưa đọc thông, viết thạo không chỉ xảy ra ở vùng khó khăn về phương pháp và tổ chức dạy môn tiếng Việt như trả lời của Bộ trưởng mà còn xảy ra ở các vùng khác có điều kiện học tập do đánh giá kết quả học tập đủ điều kiện để lên lớp, thậm chí còn là kết quả học lực khá. Đó có phải là nguyên nhân của bệnh thành tích trong giáo dục không, trách nhiệm của Bộ trưởng về vấn đề này như thế nào?

Liên quan đến vấn đề này tôi cũng xin hỏi Bộ trưởng tỷ lệ học sinh khá, giỏi ở các bậc học có phản ánh đúng chất lượng giáo dục hiện nay hay không. Bộ trưởng có giải pháp gì để việc đánh giá kết quả học tập phản ánh đúng với chất lượng của công tác dạy và học hiện nay. Xin cám ơn Bộ trưởng. Xin cám ơn Quốc hội.

 

ĐB Phạm Thị Hải – Đồng Nai:

Tôi có hai câu hỏi xin được gửi đến Bộ trưởng.

Câu hỏi thứ nhất, một trong những mục tiêu đào tạo nguồn nhân lực Việt Nam là hướng tới đào tạo đội ngũ lao động có tay nghề cao, kỹ năng mềm giỏi để có thể tham gia vào các thị trường lao động trong nước và khu vực. Trong đó kỹ năng giao tiếp bằng ngoại ngữ là một trong các tiêu chuẩn cần thiết trong quá trình hội nhập và một thực tế là trình độ ngoại ngữ của học sinh, sinh viên Việt Nam hiện nay vẫn còn nhiều hạn chế. Vừa qua Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định 1400 phê duyệt đề án dạy và học ngoại ngữ trong hệ thống giáo dục quốc dân giai đoạn 2008 – 2020. Tuy nhiên, trong kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông năm học này, bộ lại quyết định chuyển môn thi ngoại ngữ từ môn thi bắt buộc thành môn thi cộng điểm khuyến khích. Dư luận cử tri cho rằng điều này đã đi ngược lại với xu thế phát triển và hội nhập thế giới, đồng thời lãng phí nguồn kinh phí hàng ngàn tỷ đồng cho đề án dạy và học ngoại ngữ nêu trên. Xin Bộ trưởng giải thích rõ vấn đề này trước cử tri.

Câu hỏi thứ hai, trong lịch sử của nền giáo dục Việt Nam đã có 3 lần thực hiện cải cách giáo dục và một cuộc đổi mới giáo dục phổ thông. Nhưng những yếu kém của ngành vẫn tiếp tục tồn tại và chưa khắc phục được. Với đề án đổi mới chương trình sách giáo khoa mà Bộ GD&ĐT trình Quốc hội sắp tới, xin Bộ trưởng cho biết có khắc phục được những yếu kém, bất cập của ngành không và đâu là giải pháp đột pháp để đổi mới một cách căn bản và toàn diện nền giáo dục Việt Nam.

 

Ông Phạm Vũ Luận – Bộ trưởng Bộ GD&ĐT

Tôi xin trả lời lần lượt các câu hỏi của các đại biểu. Trước hết, về câu hỏi của đại biểu Nguyễn Thị Bích Nhiệm thi cử là khâu đột phá, trong khi nội dung, chương trình, cách dạy, cách học chưa thay đổi thì thay đổi thi cử như thế có đúng không. Xin báo cáo đây là vấn đề học thuật, nếu nói thì rất dài. Chúng tôi cố gắng nói một cách đơn giản, ngắn gọn trong thời gian cho phép.

Khi nói về thi cử với việc dạy, việc học thì có quan hệ tác động lẫn nhau. Khi thiết kế chương trình dạy và học, ví dụ đổi mới tới đây thì chúng ta phải thiết kế chương trình, nội dung, phương pháp dạy, phương pháp học tính đến chuyện thi cử đồng bộ. Còn trong quá trình triển khai dạy học và thi cử, có thể có những thay đổi của quá trình thi cử dẫn đến sự thay đổi của quá trình dạy và học. Chúng tôi xin lấy báo cáo tóm tắt, ví dụ các cháu con em của chúng ta đang học ở trong nước, học và dạy theo cách của chúng ta và có nhiều vấn đề lạc hậu bây giờ cần phải đổi mới một cách căn bản. Nhưng khi đang sang dự kiểm tra lấy học bổng đi học ở các trường nước ngoài với cách thi khác hẳn các cháu vẫn thích ứng được.

Vừa rồi chúng tôi tham gia cuộc đánh giá PISA và PASEC về đánh giá kết quả học trung học cơ sở quốc tế. Trung Quốc chỉ có một thành phố Thượng Hải tham gia, Việt Nam tham gia trên phạm vi cả nước bao gồm tất cả các cháu học sinh cả ở thành phố, nông thôn, vùng dân tộc, miền núi và từng cháu một do ban chấm thi ở nước ngoài chỉ định thi theo cách khác hẳn, nhưng các cháu thích nghi được, làm tốt và kết quả đánh giá Pisa các vị đại biểu Quốc hội đã nói, cho nên ở đây có mối quan hệ. Chỉ có vấn đề khi thay đổi thi cử chúng ta không làm đột ngột để các cháu bị sốc, kết quả của thay đổi kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông vừa rồi các đại biểu sẽ còn hỏi tôi xin giải thích dần dần, nhưng có thể nói là có những thay đổi căn bản trong đó.

Thay đổi căn bản từ chỗ là trước đây chúng ta kiểm tra kiến thức học thuộc lòng của các cháu, bây giờ kiểm tra kiến thức vận dụng khả năng tổng hợp, vận dụng giải quyết những vấn đề. Từ chỗ từng bài học một đến chỗ tổng hợp kiến thức của cả khóa học và kiến thức xã hội, bao gồm cả kiến thức chính trị, kiến thức pháp luật, vấn đề đạo đức công dân tạo lên sức lan tỏa, các cháu rất hứng khởi làm bài và làm tốt. Qua các phương tiện truyền thông các thày, cô giáo, bản thân học sinh, sinh viên cũng như phụ huynh chúng tôi nhận được thông tin đều nói là từ kết quả của thi tốt nghiệp vừa rồi cho phép và các thầy, các cô hình dung được việc chúng ta phải thay đổi dạy, thay đổi học thế nào, phải chuyển từ việc dạy và việc học theo lối truyền thụ kiến thức đang theo đuổi sang cách dạy, cách họ chú trọng phát triển kỹ năng và phẩm chất ra làm sao.

Chúng tôi xin nói tóm tắt ý này để nói rằng trong từng giai đoạn nếu để thiết kế chương trình nội dung phương pháp dạy và học thì phải thiết kế các chương trình dạy học trước rồi thiết kết phương pháp nội dung cách thức thi cử sau. Trong quá trình điều hành chỉ đạo việc dạy, việc học, việc thi thì có thể dùng việc này. Vì sao chúng tôi lại xác định giải pháp đổi mới thi cử là giải pháp đột phá trong 1 – 2 năm đầu triển khai Nghị quyết 29. Quá trình triển khai Nghị quyết 29 bao gồm 2 khối công việc tương đối độc lập nhau.

Khối công việc thứ nhất, phải nghiên cứu để xây dựng mới hoàn toàn một chương trình giáo dục phổ thông và kể cả đại học nữa theo lối tiếp cận phát triển năng lực. Trên cơ sở đó biên soạn một bộ sách giáo khoa mới phù hợp với chương trình đó, thể hiện chương trình đó. Phải thiết kế một cách dạy, cách học, cách thi mới phù hợp với chương trình, sách giáo khoa đó. Quá trình này sẽ làm và khi nào được Quốc hội, được Chính phủ, các cơ quan có thẩm quyền của nhà nước ban hành thì sẽ triển khai, đây là triển khai mới một chương trình phát triển theo năng lực, đấy là một khối công việc.

Khối công việc thứ hai, với các học sinh, với các thầy cô giáo đang dạy, đang học chương trình hiện nay, đây là chươgn trình phát triển truyền thụ kiến thức thì cũng phải thay đổi, chúng ta không thể y sì như cũ được, mà phải vận dụng tinh thần của Nghị quyết 29 của Đảng vào để thay đổi cách dạy, thay đổi cách học, thay đổi cách thi kiểm tra, để từng bước nâng cao chất lượng giáo dục đối với các cháu đang học chương trình phổ thông cũ. Đây cũng là quá trình để bồi dưỡng, đào tạo thay đổi dần về phương pháp dạy, phương pháp học, phương pháp thi cho đội ngũ giáo viên, hiện nay chúng ta còn đang rất lạ lẫm với cách dạy, cách học, cách thi phát triển năng lực.

Việc biên soạn chương trình sách giáo khoa mới thì có một bộ phận anh chị em làm, còn phần mà cả xã hội, toàn ngành phải triển khai thực hiện Nghị quyết 29 vào cuộc sống thì được triển khai bằng mấy việc là có rà soát giảm tải, có thay đổi nội dung, bỏ những kiến thức xa rời cuộc sống và thay đổi cách thi theo hướng mới. Từ thay đổi cách thi theo hướng mới này thì dẫn tới sự lan tỏa của thay đổi cách dạy, cách học trong nhà trường, thay đổi nhận thức của toàn xã hội. Tôi xin nói ngắn gọn ý thi cử khâu đột phá như vậy.

Thứ hai, đại biểu Nhiệm và sau này đại biểu Phạm Thị Hải cũng có nói đề án ngoại ngữ Thủ tướng đã phê duyệt, trong đó có đề án tiếng Anh, vì sao thi năm nay không đưa ngoại ngữ vào môn bắt buộc mà tự chọn. Xin báo cáo với các đại biểu, chủ trương nhất quán là phải đẩy mạnh việc dạy và học ngoại ngữ để nâng cao khả năng giao tiếp bằng ngoại ngữ, đặc biệt là tiếng Anh cho nhân lực của chúng ta. Trong quá trình xây dựng đề án đổi mới căn bản toàn diện giáo dục, đào tạo, chúng tôi đã tổ chức những đợt khảo sát các môn học, bậc học có tiếng Anh và ngoại ngữ thì thấy rằng cách dạy, cách học, cách thi ngoại ngữ hiện nay của chúng ta không giống ai trên thế giới. Chúng ta dạy và học chủ yếu là ngữ pháp nên học hết phổ thông cũng không nói được, người ta nói không hiểu nên phải thay đổi cách dạy, cách học, trong khi chưa thay đổi được thì không khuyến khích cách dạy, cách học cũ. Đội ngũ thầy, cô giáo dạy ngoại ngữ của chúng ta trong nhà trường phổ thông hiện nay chưa đạt chuẩn, nói không được, nhiều cháu ở thành phố lớn đi học ở các trung tâm phát âm rất giỏi về cô lại chê, đây là một thực tế. Cho nên dứt khoát phải chấm dứt tình trạng nhận được bằng, chứng chỉ tốt nghiệp nhưng không sử dụng ngoại ngữ vào công việc thực tiễn được. Do vậy, chúng tôi phân tích và đi đến quyết định trước mắt cần chỉnh lại, thay đổi cách dạy, cách học ngoại ngữ để đúng hướng mới tăng tốc, chứ không tăng tốc theo hướng cũ. Ở đây có sự điều chỉnh, báo cáo với các đại biểu Quốc hội như vậy.

Còn trước đây khi chúng ta nói thi ngoại ngữ bắt buộc, thì cũng không phải bắt buộc hoàn toàn mà những chỗ nào chưa có điều kiện thì cho thay thế. Tinh thần là chúng tôi sẽ có sự điều chỉnh, hiện nay đang tập trung vào khâu đào tạo lại đội ngũ giáo viên giảng dạy ngoại ngữ của các nhà trường, làm thật tốt khâu này. Thứ hai là có một chương trình, bộ sách giáo khoa mới, cách dạy mới, cách học mới, đẩy mạnh theo hướng đó, lúc đó chúng ta sẽ tổ chức việc thi, có thể bắt buộc môn tiếng Anh để đi đúng hướng, đảm bảm đúng hiệu quả của chương trình.

 

(Quốc hội nghỉ giải lao)

 

Ông Phạm Vũ Luận – Bộ trưởng Bộ GD&ĐT:

Tôi xin tiếp tục trả lời các câu hỏi.

Câu hỏi của đại biểu Thân Đức Nam về số lượng sinh viên tốt nghiệp chưa tìm được việc làm, một số trường mở các ngành về khối khoa học xã hội nhân văn nhiều, khoa học kỹ thuật thì ít, bộ có chính sách gì? Thưa các đại biểu Quốc hội, về vấn đề việc làm của học sinh, sinh viên nói riêng và việc làm nói chung là bàn về vấn đề thị trường lao động với các yếu tố cung cầu, nhân lực, thể chế và các tổ chức tham gia vào thị trường này. Bộ GD&ĐT và các trường đại học, cao đẳng là một bộ phận nằm ở phần cung của thị trường lao động. Trách nhiệm của bộ trong việc để một số lượng học sinh, sinh viên sau tốt nghiệp đại học cao đẳng chưa có việc làm chúng tôi kiểm điểm thấy có những trách nhiệm sau:

Thứ nhất, trong một thời gian dài mô hình phát triển giáo dục, trong đó có giáo dục đại học chú trọng về quy mô, số lượng mà chưa chú ý đúng mức đến các điều kiện đảm bảo chất lượng.

Thứ hai, nội dung, chương trình phương pháp dạy học, thi cử của các trường chủ yếu xuất phát từ khả năng hiện có của các nhà trường, tổ chức đào tạo theo khả năng mình có, chưa chú ý chưa có hoạt động thiết thực để tổ chức hoạt động đào tạo đáp ứng nhu cầu của xã hội.

Thứ ba, quy trình mở trường cấp phép hoạt động cho các trường đại học, cao đẳng thiếu chặt chẽ, chưa chú trọng đến nhu cầu thực tế của xã hội và địa phương. Các chương trình đào tạo chưa theo kịp sự phát triển của thực tiễn trong nước và thế giới. Nội dung đào tạo nặng về truyền thụ kiến thức một chiều, nhẹ thực hành, chưa chú trọng rèn luyện các kỹ năng mềm, khả năng làm việc nhóm, ứng dụng công nghệ thông tin, ngoại ngữ.

Những yếu kém đó dẫn đến quy mô tuyển sinh và theo đó quy mô sinh viên tốt nghiệp hàng năm tăng lên trong khi chất lượng đào tạo còn thấp và chưa được chú trọng nâng cao. Bộ GD&ĐT cùng với các cơ sở giáo dục đại học, cao đẳng có trách nhiệm chính trong các yếu kém nói trên. Trong thời gian vừa qua chúng tôi cũng đã có những giải pháp để cải thiện tình hình theo hướng:

Thứ nhất là hạn chế việc thành lập các trường đại học, cao đẳng, cải tiến thay đổi quy trình cấp phép thành lập và cấp phép hoạt động, khắc phục tình trạng có trường đại học được thành lập nhưng chưa có cơ sở vật chất, chưa có thầy, cô giáo và đã có chỉ tiêu tuyển sinh đã đào tạo. Gần đây chúng tôi đã quy định các trường đại học khi có dự án phù hợp với quy hoạch phát triển kinh tế – xã hội được xem xét thành lập nhưng sau khi có dự án thành lập để được phép hoạt động thì phải triển khai thực hiện các cam kết trong dự án, phải có cơ sở vật chất, phải có đội ngũ giáo viên cơ hữu của nhà trường thì mới được xem xét để cấp phép đào tạo các chuyên ngành.

Thứ ba, khi mở các chuyên ngành cũng đã có cảnh báo, thông báo với những ngành nghề, những lĩnh vực đào tạo đã có quy mô đào tạo lớn thì không cho mở nữa. Ví dụ khối kinh tế, quản trị kinh doanh, tài chính, ngân hàng, sư phạm trong ngành giáo dục của chúng tôi, chúng tôi đã có thông báo về sự bão hòa của thị trường. Cũng có những thông báo ưu tiên việc mở các ngành nghề mà nhu cầu phát triển kinh tế – xã hội của cả nước cũng như của các địa phương có đòi hỏi.

Các điều kiện để thành lập trường, các điều kiện để mở ngành đào tạo được nâng cao và được kiểm tra thường xuyên. Bộ đã có những quyết định xử lý hành chính đối với những trường không đủ điều kiện, cho đóng ngành, dừng chỉ tiêu tuyển sinh, để yêu cầu củng cố các điều kiện. Chúng tôi đã chủ động rà soát và kiến nghị với Thủ tướng Chính phủ cho điều chỉnh mạng lưới các cơ sở giáo dục đại học phù hợp với quy hoạch phát triển nhân lực và định hướng phát triển kinh tế – xã hội, kiến nghị với Thủ tướng Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ đã quyết định điều chỉnh chỉ tiêu phấn đấu 450 sinh viên/vạn dân trước đây xuống còn trên 200 sinh viên/vạn dân cho nó phù hợp với khả năng, quy mô của mạng lưới.

Chúng tôi đã chỉ đạo các bộ, ngành, các địa phương rà soát lại mạng lưới các cơ sở giáo dục đại học, dừng tiếp nhận các hồ sơ, nâng cấp thành lập mới các cơ sở giáo dục. Đã tạm dừng việc bồi dưỡng cấp chứng chỉ nghiệp vụ sư phạm cho người tốt nghiệp cử nhân muốn trở thành giáo viên trung học phổ thông, chỉ đạo các trường đổi mới công tác xây dựng chương trình đào tạo với sự tham gia trực tiếp của các doanh nghiệp, của các nhà sử dụng lao động và công bố các chuẩn “đầu ra” của từng chuyên ngành, đã chỉ đạo nhà trường công bố công khai các điều kiện đảm bảo chất lượng trên các phương tiện đại chúng để học sinh, sinh viên xem xét cân nhắc lựa chọn, để các nhà sử dụng lao động xem xét cân nhắc chất lượng đầu ra và xã hội giám sát. Bộ đã thành lập 2 trung tâm kiểm định chất lượng ở 2 đại học quốc gia Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh tham gia vào mạng lưới kiểm định quốc tế, tăng cường kiểm tra, thanh tra và rà soát việc này.

Chúng tôi thành lập trung tâm hỗ trợ đào tạo cung ứng nguồn nhân lực. Về vấn đề cung cấp thông tin liên quan đến việc làm, nó còn liên quan đến các chủ thể khác, thị trường lao động cũng giống như thị trường hàng hóa có người cung ứng, có người cần sản phẩm nhưng cũng cần các thiết chế, các kênh. Chúng ta hiện nay có sàn giao dịch, có trung tâm giới thiệu việc làm, các hoạt động khác thì cần phải củng cố. Chúng tôi cùng với Bộ trưởng Bộ Lao động, Thương Binh và Xã hội bàn về việc này để 2 bên chuẩn bị các nội dung thống nhất các công việc cùng làm, tổ chức một số các hoạt động cùng nghiên cứu để thảo luận, phối kết hợp trong việc cung ứng nguồn nhân lực phù hợp với nhu cầu của thị trường và có những việc vượt thẩm quyền thì sẽ trình với Thủ tướng Chính phủ, trong các đề án, các chương trình hành động của Chính phủ, để thực hiện Nghị quyết 29 Thủ tướng Chính phủ đã ký có một loạt các đề án giao cho các bộ, ngành, trong đó có Bộ GD&ĐT để xử lý những vấn đề liên quan đến cân đối đào tạo và sử dụng nhân lực của thị trường lao động.

Đại biểu Nguyễn Thanh Thủy có hỏi trong điều kiện việc làm thiếu như vậy, chất lượng đào tạo thấp như vậy mà Bộ Giáo dục đào tạo bỏ điểm sàn đại học thì giải thích thế nào.

Xin báo cáo với Quốc hội, Bộ GD&ĐT không bỏ điểm sàn, vẫn có điểm sàn đại học, đổi mới của tuyển sinh đại học năm nay là điểm sàn không chỉ có một mức mà có một số mức, phân ra thành 2-3 mức sàn, có mức sàn cao và có mức sàn thấp hơn, nhưng mức sàn thấp hơn đó không hạ thấp tiêu chuẩn, yêu cầu so với các năm trước. Vì sao lại thay đổi không chỉ một mức sàn như những năm trước, điều này để triển khai thực hiện Luật giáo dục đại học là tổ chức việc phân tầng đại học thành các tầng khác nhau, ở các mức chất lượng khác nhau bằng tiêu chí điểm sàn khác nhau để thông báo cho xã hội, học sinh, sinh viên cân nhắc lựa chọn vào học ở những trường phù hợp và có tính toán đến chất lượng.

Thứ hai, điểm sàn không quyết định chỉ tiêu tuyển sinh, điểm sàn chỉ là giới hạn về chất lượng, nếu thấp hơn nữa thì không đủ yêu cầu có thể đào tạo được con người với những phẩm chất, năng lực cần có. Còn chỉ tiêu tuyển sinh của từng trường như đã báo cáo với các đại biểu là chúng tôi đã thay đổi bỏ cơ chế xin – cho, quy định việc xác định chỉ tiêu tuyển sinh được căn cứ vào hai tiêu chí.

Tiêu chí thứ nhất là số lượng giảng viên cơ hữu thực có của các cơ sở đào tạo, trong đó ưu tiên nếu anh có nhiều giảng viên trình độ giáo sư, tiến sỹ thì được đào tạo nhiều hơn.

Chỉ tiêu thứ hai là diện tích xây dựng mà nhà trường có để phục vụ cho hoạt động đào tạo của nhà trường. Được tuyển sinh năm nay 1000 hay 2000 là tùy thuộc vào hai điều kiện đó, nó không phải tùy thuộc vào điểm sàn cao hay thấp. Mức điểm sàn cách làm vẫn giống như những năm trước, chúng tôi sẽ thành lập một hội đồng tư vấn điều sàn bao gồm hiệu trưởng của nhiều trường, các đại diện của các cơ quan khác, các tổ chức chính trị xã hội sẽ tư vấn cho Bộ trưởng một mức điểm sàn tối thiểu, có những mức điểm sàn cao hơn trên cơ sở của chất lượng và kết quả của kỳ thi tuyển sinh.

Về vấn đề học trung học cơ sở không đọc, không viết thạo mà vẫn được lên lớp không phải chỉ ở vùng khó khăn có việc này, chúng tôi cũng đã nắm được thực tế, có liên quan đến bệnh thành tích, đến vấn đề đánh giá thầy, cô giáo, đánh giá cơ sở giáo dục, đào tạo. Ý thức được việc này trong thời gian vừa qua Bộ GD&ĐT rà soát lại tất cả những quy định của mình và đã loại bỏ khỏi các quy định để đánh giá giáo viên cũng như đánh giá cơ sở giáo dục dựa vào thành tích học tập của học sinh.

Thứ hai, có những giải pháp về mặt chuyên môn, kỹ thuật đã được triển khai cụ thể là đối với bậc tiểu học chúng tôi đã cho triển khai rộng rãi chương trình giảng dạy tiếng Việt mới theo công nghệ giáo dục trên một phạm vi khá rộng hơn 40 tỉnh, thành phố của cả nước. Với chương trình này xin hứa với đại biểu Quốc hội là các cháu học hết lớp 1 có thể viết được đúng chính tả, học hết lớp 3 viết được câu đúng và không tái mù, tức là học rồi sau đấy không sử dụng, nhất là các cháu ở vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc, ông bà cha mẹ không nói tiếng Việt, không biết chữ thì các cháu học chương trình mới sẽ tránh được việc đấy.

Liên quan đến câu hỏi của đại biểu Hồ Thị Thủy nói về tỷ lệ học sinh khá, giỏi có phản ánh đúng việc này không, như đã nói chúng tôi không có khuyến khích việc tăng các tỷ lệ và không có đánh giá gì về các cháu cũng như không có đánh giá thầy, cô giáo và nhà trường về kết quả phân loại học sinh. Việc chính là chúng ta giúp cho các cháu có sự tiến bộ qua từng ngày học, qua từng lớp học, chứ còn việc còn có rơi rớt của việc này thì toàn ngành tiếp tục có những hoạt động để triển khai. Trong quá trình triển khai thực hiện Nghị quyết 29 của Trung ương sẽ tiếp tục khắc phục.

Khi chúng ta chuyển một cách hoàn chỉnh được nền giáo dục hiện nay đang nặng về truyền thụ kiến thức một chiều sang nền giáo dục chú trọng phát triển năng lực của phẩm chất thì sẽ không còn chỗ cho việc đánh giá không đúng học sinh, sinh viên. Chúng ta không kiểm tra kiến thức nữa mà kiểm tra khả năng thực hành của các cháu. Tất cả mọi khả năng đấy sẽ được rất công khai, cả xã hội chứ không phải chỉ có thầy, cô giáo đánh giá. Hy vọng việc này sẽ được tiếp tục giải quyết và tiếp tục xử lý.

Đại biểu Phạm Thị Hải hỏi hai câu, câu đầu đã có trùng với đề án, tôi xin phép không trả lời về đề án đổi mới căn bản toàn diện, có giải quyết được tồn tại hay không thì tôi cũng như các thành viên của Bộ GD&ĐT tham gia vào việc giúp Trung ương xây dựng đề án đổi mới căn bản toàn diện giáo dục và đào tạo. Tham gia các công việc thảo luận, sau này tổ chức triển khai từng bước đề án này, chúng tôi có một niềm tin vững chắc rằng chúng ta nhanh chóng đưa nghị quyết vào cuộc sống, thực hiện nghị quyết một cách nghiêm túc thực sự. Cả hệ thống chính trị vào cuộc thì dứt khoát tình trạng yếu kém về chất lượng và những bức xúc của xã hội, của cả chúng tôi anh em trong ngành sẽ được giải quyết một cách căn bản.

 

PHẦN II

ĐB Đàng Thị Mỹ Hương – Ninh Thuận:

Xin phép cho tôi được hỏi Bộ trưởng những nội dung như sau: Thời gian qua dư luận đã đánh giá cao những việc đổi mới mà ngành giáo dục đã làm được. Tuy nhiên, cũng còn rất phàn nàn với những việc mà ngành giáo dục đã làm, trong đó có vấn đề thi cử, cụ thể kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông đã nhiều lần thay đổi về cách thức tổ chức, năm học 2013 – 2014 bộ thực hiện đổi mới công tác thi tốt nghiệp trung học phổ thông theo cách rút từ 6 môn thi còn lại 4 môn, trong đó học sinh được tự chọn 2 môn thi và cũng đổi mới cách xét công nhận tốt nghiệp trung học phổ thông. Dư luận xã hội cho rằng việc đổi mới công tác thi tốt nghiệp như đã nêu là đánh giá học sinh không toàn diện, đổi mới theo cách vô hình chung khuyến khích học sinh học lệch.

Việc tổ chức 2 kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông và cao đẳng, đại học đã gây tốn kém về thời gian, tiền bạc và gây tâm lý căng thẳng cho học sinh, gia đình và xã hội. Phiên chất vấn này đang được truyền hình trực tiếp đến cử tri, rất mong Bộ trưởng cho biết nhận định của Bộ trưởng như thế nào về vấn đề nêu trên. Xin Bộ trưởng cho biết trong thời gian tới có còn đổi mới kỳ thi nào nữa hay không, kể cả thi tốt nghiệp trung học phổ thông, thi cao đẳng, đại học. Xin Bộ trưởng cho cử tri biết cho đến khi nào chỉ còn 1 kỳ thi và kỳ thi đó được tổ chức theo hình thức nào?

Câu hỏi tiếp theo, thời gian qua mặc dù Đảng, Nhà nước đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách và đã đầu tư nhiều để phát triển giáo dục ở vùng miền núi, vùng có điều kiện kinh tế – xã hội khó khăn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số nhưng vẫn còn nhiều bất cập về chất lượng giáo dục. Việc bỏ học của học sinh, đặc biệt là học sinh trường phổ thông dân tộc nội trú, nhất là ở các địa phương chưa phát triển, học sinh trường dân tộc nội trú tốt nghiệp phổ thông xong không có khả năng, điều kiện thi vào các trường cao đẳng, đại học, điều kiện của các em không đủ để có thể cạnh tranh vào được các trường cao đẳng, đại học như các đối tượng khác. Chỉ tiêu cử tuyển giao cho địa phương cũng không đủ để các em có cơ hội được tuyển vào học. Chính sách dạy nghề, sử dụng sinh viên, người dân tộc thiểu số có nghề cũng chưa được triển khai. Hiện nay các địa phương chưa có chính sách tốt để hỗ trợ giúp đỡ cũng như tháo gỡ những vấn đề nêu trên. Xin hỏi Bộ trưởng có giải pháp, chính sách nào trong thời gian tới để nâng cao chất lượng giáo dục một cách căn cơ ở các địa bàn như đã nêu. Có cơ chế, chính sách nào để giúp đỡ học sinh trường phổ thông dân tộc nội trú tốt nghiệp trung học cơ sở, trung học phổ thông không phải quay về với nương rẫy, ruộng đồng, giúp các em tốt nghiệp xong được học nghề, có nghề tự nuôi sống bản thân, góp phần phát triển gia đình, địa phương. Có như thế sẽ làm cho chính sách đầu tư của Đảng và Nhà nước cho vùng dân tộc thiểu số có hiệu quả.

Câu này tôi cũng xin gửi đến Bộ trưởng Bộ Lao động, thương binh và xã hội. Xin trân trọng cảm ơn Bộ trưởng. Xin hết.

 

ĐB Phạm Xuân Thường – Thái Bình:

Tôi có 3 câu hỏi chuyển đến Bộ trưởng:

Câu thứ nhất, liên quan đến vấn đề bỏ điểm sàn kỳ thi đại học, Bộ trưởng đã giải thích nhưng tôi xin hỏi thẳng, theo cử tri cho rằng việc chúng ta bỏ điểm sàn thi đại học chủ yếu, nhằm mục đích giải cứu cho các trường không tuyển được sinh viên. Theo Bộ trưởng cử tri nói như thế có đúng không?

Câu hỏi thứ hai, hiện nay sinh viên học các trường cao đẳng nghề được cấp hai bằng bổ túc văn hóa và cao đẳng nghề sau 3 năm học tập. Trong khi đó các trung tâm giáo dục thường xuyên, học sinh phải học 3 năm mới được cấp 1 bằng bổ túc văn hóa mà chất lượng vẫn rất thấp. Xin Bộ trưởng cho biết học sinh học cao đẳng nghề 3 năm được cấp 2 bằng liệu có đảm bảo chất lượng đào tạo không, giải pháp nào để học sinh cao đẳng nghề đáp ứng được yêu cầu của xã hội sau khi ra trường.

Câu hỏi thứ ba, loại hình đào tạo từ xa đang được các trường đại học áp dụng. Tuy nhiên chất lượng sinh viên tốt nghiệp loại hình đào tạo này không đáp ứng được yêu cầu đòi hỏi của xã hội, chủ yếu hợp pháp hóa bằng cấp cho một số vị trí việc làm đã được tuyển dụng. Theo Bộ trưởng có nên tiếp tục duy trì, mở rộng loại hình đào tạo này không, nếu có thì Bộ trưởng có giải pháp gì để đảm bảo chất lượng đầu ra của loại hình đào tạo này. Xin cảm ơn Quốc hội, cảm ơn Bộ trưởng.

 

ĐB Nguyễn Xuân Thủy – Phú Thọ:

Tôi có hai chất vấn gửi đến Bộ trưởng như sau:

Một, giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu, trong đó nhà giáo đóng vai trò then chốt và quan trọng trong giáo dục, đào tạo. Tuy nhiên, hiện nay chính sách ưu đãi cho sinh viên các chuyên ngành sư phạm, đây là các nhà giáo tương lai đã bộc lộ nhiều bất cập, lạc hậu so với yêu cầu của thực tế, không còn thu hút được những học sinh khá, giỏi học tập và nghiên cứu. Minh chứng cho việc này là những năm gần đây điểm trúng tuyển vào các chuyên ngành sư phạm rất thấp, chỉ khoảng từ 13-14 điểm/3 môn đặc biệt các trường sư phạm ở địa phương. Vấn đề này, tại kỳ họp thứ 2 tôi đã chất vấn và được bộ tiếp thu khẳng định đã, đang và sẽ tiếp tục nghiên cứu để bổ sung, hoàn thiện chính sách. Vậy đề nghị Bộ trưởng cho biết bộ đã tham mưu cho Chính phủ và bản thân bộ đã ban hành những chính sách và thực hiện những giải pháp gì để đổi mới chính sách ưu đãi và thu hút người học vào các chuyên ngành sư phạm .

Hai là trong thời gian tới, bộ có chính sách ưu đãi và chính sách đầu tư gì đối với các trường có đào tạo các chuyên ngành sư phạm, nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo, đáp ứng yêu cầu đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục của Việt Nam.

Câu hỏi thứ hai, theo các khảo sát gần đây tỷ lệ học sinh xếp loại hạnh kiểm tốt của học sinh phổ thông ngày càng lên bậc học cao thì càng giảm đi. Hiện tượng học sinh đánh nhau dưới nhiều hình thức, đánh lại thày giáo, cung clip lên mạng làm cử tri và xã hội hết sức bức xúc. Ngành giáo dục đã và sẽ thực hiện những giải pháp gì để khắc phục tình trạng này, theo Bộ trưởng trong tình hình biển đảo của Tổ quốc đang có những diễn biến phức tạp, cần có nội dung, giải pháp gì trong giáo dục tư tưởng, đạo đức cho học sinh, sinh viên. Xin hết, xin cảm ơn Bộ trưởng.

 

ĐB Nguyễn Thành Tâm – Tây Ninh:

Tôi xin phép gửi đến Bộ trưởng 3 vấn đề về giáo dục đại học Bộ trưởng có trả lời. Tuy nhiên, tôi xin phép đặt thêm, đó là trong Báo cáo của Bộ trưởng đã nói là Bộ GD&ĐT và các cơ sở giáo dục đại học có trách nhiệm chính trong các hạn chế, yếu kém trong tình trạng dư thừa sinh viên tốt nghiệp ra trường không có việc làm trong thời gian vừa qua và chất lượng kém. Tuy nhiên, có thể thấy hậu quả của vấn đề chất lượng đào tạo thấp và tình hình sinh viên không có việc làm nặng nề đối với cá nhân người học và xã hội. Việc bộ nhận trách nhiệm thể hiện tinh thần cầu thị cao trước cử tri, nhưng với những hậu quả nặng nề của những hạn chế, khuyết điểm như đã nêu, tôi cho việc nhận trách nhiệm mới một phần, phần còn lại xử lý trách nhiệm. Đề nghị Bộ trưởng cho biết đã xử lý hoặc đề xuất xử lý trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân liên quan để xảy ra những hạn chế, khuyết điểm đó như thế nào. Trong trả lời của Bộ trưởng cũng nói về việc kiểm định chất lượng giáo dục.

Tuy nhiên, theo Luật giáo dục đại học thì việc kiểm định chất lượng độc lập phải tiến hành ở tất cả các cơ sở giáo dục đại học. Đề nghị Bộ trưởng cho biết mới thành lập được 2 trung tâm kiểm định như hiện nay có đảm bảo tất cả các cơ sở giáo dục đại học có thể được kiểm định để đảm bảo chất lượng một cách khách quan, độc lập hay không?

Vấn đề thứ hai, về phân luồng học sinh, đề nghị Bộ trưởng cho biết các giải pháp đã triển khai trong thời gian vừa qua đạt hiệu quả như thế nào và trong thời gian sắp tới đâu là biện pháp đột phá, để có thể thực hiện được mục tiêu mà Chỉ thị 10 của Trung ương đã đặt ra đối với phân luồng học sinh đến năm 2020 phải có 30% học sinh tốt nghiệp trung học cơ sở vào các trường dạy nghề.

Vấn đề thứ ba, giáo dục mầm non, vấn đề này Quốc hội, cử tri cũng đã đặt ra với ngành giáo dục ở các kỳ họp trước, khi tình trạng trẻ em ở các cơ sở giáo dục mầm non bị bạo hành nhưng đến thời điểm hiện nay tình trạng này vẫn còn tiếp diễn, Đề nghị bộ cho biết trách nhiệm của mình trong việc giải quyết vấn đề này như thế nào, đâu là giải pháp căn cơ để chúng ta đảm bảo trẻ em được đi học trong môi trường an toàn.

 

ĐB Tô Văn Tám – Kon Tum:

Tôi xin gửi đến Bộ trưởng 2 vấn đề.

Thứ nhất, kết quả khảo sát, lấy ý kiến của doanh nghiệp về đánh giá chất lượng của các trường đại học, cao đẳng cho thấy 50% đánh giá không đạt, 30% đạt mức trung bình, 15% đạt mức khá, chỉ 5% đạt mức tốt. Nếu đó là kết quả chính xác thì chất lượng đào tạo đại học, cao đẳng đáng lo ngại. Bộ trưởng nhìn nhận vấn đề này như thế nào, có mối liên hệ nào giữa thực trạng đó với việc mở quá nhiều trường đại học, cao đẳng thời gian qua. Bộ trưởng sẽ làm gì để nâng cao chất lượng đào tạo cao đẳng, đại học.

Thứ hai, nhằm bảo tồn và phát triển ngôn ngữ chữ viết của đồng bào dân tộc thiểu số, Chính phủ đã ban hành Nghị định 82 năm 2010 về quy định dạy và học tiếng nói, chữ viết của dân tộc thiểu số ở các cơ sở giáo dục phổ thông và trung tâm giáo dục thường xuyên, trong đó giao nhiệm vụ cho Bộ GD&ĐT quy định cụ thể các điều kiện, nội dung, phương pháp, chương trình, hình thức tổ chức dạy học tiếng dân tộc thiểu số. Tuy nhiên đến nay các địa phương đang gặp khó khăn triển khai thực hiện Nghị định vì sự chậm trễ trong việc biên soạn nội dung chương trình, mới có 7/53 ngôn ngữ dân tộc thiểu số được biên soạn nội dung chương trình và dạy trong trường phổ thông, ở tỉnh Kon Tum có 6 dân tộc bản địa, nhưng chỉ mới có 2 ngôn ngữ có nội dung chương trình. Bộ trưởng cho biết vì sao lại có sự chậm trễ này. Bộ trưởng sẽ làm gì để khắc phục tình trạng trên trong thời gian tới. Xin cám ơn Bộ trưởng.

 

Ông Phạm Vũ Luận – Bộ trưởng Bộ GD&ĐT:

Liên quan đến câu hỏi của đại biểu Đàng Thị Mỹ Hương về vấn đề đánh giá toàn diện và những thay đổi của kỳ thi tốt nghiệp vừa rồi, chúng tôi xin báo cáo khái quát. Trước kỳ thi năm nay số lượng môn thi tốt nghiệp trung học phổ thông bao gồm 6 môn, trong đấy có 3 môn văn, toán, ngoại ngũ là bắt buộc, còn lại 3 môn do bộ chọn trong các môn sử, địa, lý, hóa và sinh vật. Trong quá trình phân tích, đánh giá thực trạng giáo dục để xây dựng đề án đổi mới chúng tôi đã phân tích rất kỹ việc này và thây nhứ sau:

Với việc quy định 3 môn bắt buộc như vậy và trên thực tế cùng với các môn các cháu học sinh sẽ theo đuổi để thi đại học được các cháu học một cách rất cẩn thận, rất đầy đủ và các nhà trường tổ chức dạy chu đáo. Các môn lựa chọn thường vừa học, vừa chờ đợi, khắc phục việc này bộ quy định 31/3 hàng năm mới công bố môn thi để đề phòng việc công bố sớm thì việc dạy, việc học không ổn, dẫn đến tình trạng đối phó, trò đối phó với thầy, thầy đối phó với hiệu trưởng, hiệu trưởng đối phó với sở, với bộ, đấy là một thực tế.

Thực tế thứ hai, các vị đại biểu Quốc hội chưa đặt vấn đề, nhưng chúng tôi qua dư luận thấy rằng không môn sử, nếu năm nay ta quy định môn sử thì các cháu biết chắc là sang năm không thi môn sử, việc học lệch như vậy là học lệch cả một khóa học, dẫn đến tình trạng đối phó. Chúng tôi đề nghị khắc phục tình trạng này bằng cách theo quan điểm Nghị quyết 29 là chú trọng sự phát triển của các cháu để trong quá trình hình thành nhân cách một cách thực chất. Những thay đổi của kỳ thi năm nay diễn ra thế nào, có mấy điều sau đây:

Thứ nhất, quán triệt Nghị quyết 29, ghi ở trong đó một đoạn là kết hợp đánh giá quá trình với kết quả thi. Chúng tôi đã thiết kế để xét các cháu tốt nghiệp trung học phổ thông dựa vào hai thông số:

Thứ nhất là kết quả toàn bộ các môn học của các cháu trong năm học lớp 12.

Thứ hai, kết quả thi tốt nghiệp 4 môn, như vậy không phải xem xét việc tốt nghiệp chỉ có 4 môn mà chúng tôi áp dụng nguyên tắc học gì thi nấy, chỉ có khác rằng quốc gia thì tổ chức thi 4 môn, còn địa phương và cơ sở thì đánh giá các môn còn lại, để làm gì? Chính là để khắc phục chuyện học và dạy đối phó.

Thứ hai, chúng tôi thay đổi thay vì bộ chọn để cho các cháu chọn, điều này cũng quán triệt tinh thần Nghị quyết 29 là chú trọng giáo dục toàn diện nhưng ở đến mức hết trung học cơ sở. Sang trung học phổ thông là chú trọng phát triển năng lực của các cháu và phải định hướng được nghề nghiệp. Như thế các cháu yêu sử, muốn đi học những ngành nghề liên quan đến sử, văn thì các cháu sẽ lựa chọn môn sử, văn. Các cháu yêu thích khoa học tự nhiên sẽ là toán, lý, hóa. Còn các cháu yêu thích các môn khác có sự lựa chọn định hướng nghề nghiệp. Cách làm như vậy vừa chú trọng được giáo dục toàn diện vừa tôn trọng và phát huy được năng lực, sở trường của các cháu ở ngưỡng cửa bước vào cuộc đời với tư cách là những con người lao động tương lai rất gần của đất nước.

Năm nay các phương tiện truyền thông có nói đến một hiện tượng lần đầu tiên xuất hiện là có những hội đồng thi chỉ có 1 cháu, chúng tôi sẽ phải tính toán cân nhắc việc này để cho hợp lý, hiệu quả, nhưng đây là một biểu hiện của việc quá trình dạy và học đã thay đổi từ chỗ chúng ta dạy cho số đông sang số sẽ dạy và chú ý sự hình thành phát triển năng lực và phẩm chất của từng cháu một. Nói nôm na là trước đây hỏi cô giáo dạy thế nào thì cô bảo tôi dạy một lớp 40 cháu, chúng ta sẽ chuyển sang việc cô giáo sẽ trả lời tôi dạy 40 cháu trong một lớp chú ý dạy từng cháu để vừa phát triển toàn diện, vừa chú ý hình thành năng lực phẩm chất. Tôi xin nói tóm tắt về kỳ thi như vậy. Kỳ thi tốt nghiệp này có tiếp tục đổi mới, thay đổi gì không.

Như chúng tôi nói ban đầu, bên cạnh việc chúng ta thiết kế chương trình mới để làm mới hoàn toàn theo phương án phát triển năng lực thì các cháu đang học ở các trường phổ thông thì vẫn học chương trình cũ, cho nên vẫn phải theo cách cũ nhưng vẫn phải thay đổi theo hướng mới nên sẽ có điều chỉnh tiếp để nội dung của đề thi kiểm tra năng lực và phẩm chất của các cháu càng ngày càng đậm đặc hơn. Năm vừa rồi làm một bước, tiếp tục sâu hơn, thầy có thay đổi cách dạy, trò thay đổi cách học qua tác động của kỳ thi tốt nghiệp vừa rồi, càng chuyển động mạnh ở quá trình dạy học thì quá trình thi sẽ càng thay đổi. Nhưng thay đổi phù hợp, thay đổi không tạo bất ngờ, không gây sốc, không tạo sự lo lắng của cả xã hội, cho nên sẽ sâu thêm theo hướng của thi và kiểm tra phát triển năng lực và phẩm chất.

Ý thứ ba, đại biểu hỏi có tiến tới một kỳ thi không. Việc thay đổi kỳ thi tốt nghiệp năm nay nằm trong lộ trình thiết kế của việc sẽ tiến tới có một kỳ thi quốc gia làm cả 2 nhiệm vụ là đánh giá việc tốt nghiệp trung học phổ thông và tuyển lựa các cháu và đại học và cao đẳng thì nó đang nằm trong lộ trình đó. Chúng tôi đang trao đổi, tính toán và báo cáo sơ bộ với Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam về việc này trong lộ trình. Xin phép các vị đại biểu, chúng tôi sẽ tham khảo ý kiến rộng rãi của xã hội, trên cơ sở chuẩn bị chu đáo, kỹ càng hơn việc này. Nó nằm trong lộ trình của việc tiến tới một kỳ thi quốc gia.

Nội dung thứ hai, liên quan đến trường dân tộc nội trú, học sinh của các trường dân tộc nội trú và vấn đề cử tuyển. Trong mấy năm vừa rồi Đảng, Chính phủ tiếp tục có những chính sách mới đối với học sinh dân tộc nói chung ở vùng sâu, vùng xa, vùng đặc biệt khó khăn và trong đó có các cháu học sinh dân tộc nội trú, tiền học bổng của các cháu được tăng lên, được cấp gạo, chú ý chuyện nhà ở, bể nước, các điều kiện sinh hoạt khác, các trang, thiết bị, vv.

Thứ hai, chúng tôi cũng đã đề xuất, Thủ tướng cũng đã đồng ý là các trường phổ thông dân tộc nội trú ở cấp huyện hiện nay mới có bậc trung học cơ sở, cả tỉnh có một trường trung học dân tộc nội trú ở bậc phổ thông nên các cháu học xong ở trường nội trú cấp huyện không đủ chỗ lên tỉnh, một số cháu phải về, đầu tư của nhà nước không hiệu quả, mục tiêu không đạt được. Chúng tôi đã kiến nghị mở rộng trường phổ thông dân tộc nội trú trung học cơ sở ở các huyện thành các trường liên cấp trung học cơ sở và trung học phổ thông để các cháu được học hết lớp 12. Trường dân tộc nội trú ở cấp tỉnh là trung học phổ thông thì cho phép mở rộng quy mô để thu hút thêm các cháu để không có chuyện về giữa chừng.

Đồng thời, chúng tôi cùng với Ủy ban Dân tộc, Hội đồng Dân tộc của Quốc hội cũng đã bàn phương án đưa các cháu dân tộc ở vùng sâu, vùng xa về có chỗ ăn, chỗ ở, ký túc xá tập trung, nội trú với những chế độ,chính sách sẽ được bổ sung tiếp, nhưng có thể theo học ở các trường phổ thông bình thường ở thị xã, thị trấn. Bằng mọi giải pháp để tăng cường số lượng các cháu dân tộc, nhất là dân tộc ít người theo học các trường đại học, cao đẳng, có cơ hội học tập và học đến đầu đến đũa, học có chất lượng, vừa không lãng phí đầu tư lớn của nhà nước, vừa đáp ứng được nguyện vọng của các cháu và của gia đình.

Riêng về cử tuyển, như đã có lần báo cáo với các đại biểu Quốc hội, toàn bộ chỉ tiêu cử tuyển, chúng tôi giao quyền xem xét, quyết định cho Ủy ban nhân dân các tỉnh. Các đồng chí sẽ cân nhắc dựa trên nhu cầu nguồn nhân lực về các ngành nghề, bậc học và kể cả các địa chỉ học của các cháu, trừ một số ít trường có yêu cầu tuyển chọn theo năng khiếu. Ví dụ thể dục thể thao, văn hóa nghệ thuật, một vài trường y, chúng tôi đang thuyết phục tiếp các trường là chúng ta phải thay đổi chương trình phù hợp với nhu cầu của xã hội, phục vụ sự phát triển kinh tế – xã hội của các vùng khó khăn, trừ một số các trường, một số lĩnh vực đào tạo phải có tuyển chọn. Còn lại chúng tôi đã chỉ đạo các trường thu hút các cháu, tổ chức chương trình dự bị để các cháu có kiến thức phổ thông đủ để theo học các chương trình đại học có chất lượng, không có chênh lệch với các đối tượng khác.

Đại biểu Phạm Xuân Thường hỏi câu hỏi thứ nhất về điểm sàn chúng tôi đã nói rồi là không phải bỏ điểm sàn mà chỉ quy định không phải một điểm sàn duy nhất mà có 2-3 mức điểm sàn để phù hợp và để triển khai thực hiện phân tầng đại học theo Luật giáo dục đại học. Nhưng mức sàn thấp nhất, không có hạ thấp yêu cầu và cũng không có việc để tạo điều kiện cho các trường khó khăn chưa tuyển sinh được thì tuyển sinh như có dư luận băn khoăn.

 

Ông Nguyễn Sinh Hùng – Chủ tịch Quốc hội:

Câu hỏi thứ hai xin để Bộ trưởng Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội trả lời liên quan tới cao đẳng nghề.

Câu hỏi thứ ba, của đại biểu Phạm Xuân Thường đồng chí đánh giá lại một lượt nữa, chất lượng sinh viên như thế, bằng cấp như thế, ý như muốn hỏi có phải bằng thật hay bằng giả, chất lượng có tốt không.

 

Ông Phạm Vũ Luận – Bộ trưởng Bộ GD&ĐT:

Tôi hiểu câu hỏi của đại biểu Phạm Xuân Thường có nói đến cao đẳng nghề 3 năm cấp 2 bằng có đạt chất lượng không. Bằng của cao đẳng nghề có đạt chất lượng không, chắc là để Bộ trưởng Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội trả lời thì mới ổn. Tôi chỉ xin nói một ý rằng khi triển khai chương trình này, Bộ GD&ĐT có tham gia phối hợp với Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội làm. Trong chương trình đào tạo của cao đẳng nghề có một phần văn hóa, chúng tôi có tham gia thẩm định, thiết kế và nếu triển khai nghiêm túc phần này thì yêu cầu về mặt văn hóa đối với các cháu để nhận bằng văn hóa theo yêu cầu là được, còn đánh giá cụ thể trên thực tế thế nào và cụ thể, chi tiết xin để Bộ trưởng Bộ Lao động, Thương Binh và Xã hội trả lời.

Ý thứ ba, đại biểu Phạm Xuân Thường hỏi về vấn đề đào tạo từ xa. Đào tạo từ xa là một phương thức đào tạo mới dựa trên những thành tựu khoa học, công nghệ, kỹ thuật của thế giới. Nó có ưu thế là người học ở bất cứ địa điểm nào, nếu có hạ tầng thích ứng thì có thể theo học được ở những cơ sở đào tạo rất tốt, học với những thày rất nổi tiếng, chúng ta đang ứng dụng. Chúng tôi vừa rồi đã ký kết hợp tác với Truyền hình Việt Nam, Tập đoàn viễn thông quân đội Viettel và với một số Tập đoàn viễn thông khác để ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển tải các chương trình dạy và học của nhà trường, nhất là trong thời kỳ đổi mới, cũng như chương trình đào tạo, đào tạo lại đội ngũ giáo viên bằng công nghệ thông tin qua đào tạo từ xa. Nói tóm tắt Viettel cam kết với chúng tôi và cũng đã từng bước triển khai là biên tập, biên soạn, ghi hình những bài giảng bao gồm giảng cả cho học sinh và giảng cho cả giáo viên ở các lớp đào tạo tốt, đào tạo lại giáo viên tập huấn. Dùng công nghệ điện toán đám mây và đưa lên mạng, dùng mạng cáp quang chuyển xuống các nhà trường, các gia đình để các cháu có thể học được những bài giảng, bài học, giáo viên tham khảo những bài đó tốt.

Chúng tôi đang tính đến việc là một bài học có thể có nhiều thày giảng, có thể có thày, có cô, có thể có thày người miền Bắc giảng bằng tiếng miền Bắc, có thày, cô giảng bằng tiếng miền Nam, với ngôn từ miền Nam để cho các cháu, nhất là các cháu nhỏ hiểu, học. Nói như thế để nói việc đào tạo từ xa là một phương thức tốt, chúng ta mới ứng dụng, mới triển khai và trong quá trình triển khai có lệch lạc. Ví dụ, đào tạo những ngành nghề cần thực hành, đào tạo múa, hát, đào tạo trong y tế, đào tạo trong sư phạm. Tôi nghĩ không thể từ xa được và chúng tôi chấn chỉnh những lĩnh vực này. Ở những lĩnh vực phù hợp, có hiệu quả thì sẽ khuyến khích, tạo điều kiện và ở những lĩnh vực, những ngành nghề không cho phép và ở những cơ sở đào tạo việc này làm không đúng, không đảm bảo chất lượng thì phải xử lý. Chúng tôi xin phát biểu về đào tạo từ xa như vậy.

Đại biểu Nguyễn Xuân Thủy hỏi về chính sách đối với học sinh học các trường sư phạm, chúng tôi cũng đã có ý kiến đề xuất với Quốc hội khi làm các luật về việc này, cần thay đổi chính sách đối với học sinh, sinh viên các trường sư phạm. Chính sách miễn học phí mấy năm trước rất có hiệu quả vì trình độ kinh tế – xã hội lúc đấy thấp và việc miễn học phí cho các cháu đã giảm gánh nặng rất lớn cho các cháu, nhất là các cháu có gia đình khó khăn. Nhưng khi kinh tế đất nước phát triển, đời sống nói chung của người dân tăng lên thì việc giảm học phí như thế không còn sức hút mạnh như lúc đầu nữa. Các cháu sẽ nhìn vào thu nhập và khả năng cống hiến, tiến bộ của mình sau tốt nghiệp như thế nào là chủ yếu để quyết định việc theo học sư phạm hay không. Cùng với những chính sách khác chúng ta cho học sinh con nhà nghèo được vay tín dụng để đi học một ngành nghề, có thu nhập, có khả năng cống hiến, có khả năng tiến bộ. Điều này qua thảo luận chúng tôi cũng xin báo cáo rất thực là đỡ không bị nói đến ngành của mình nhiều như ngành sư phạm nên khả năng thu hút không được.

Thực tế thứ hai, nhiều cháu sau tốt nghiệp cũng không làm nghề sư phạm nhưng vẫn được miễn học phí. Chúng tôi đề nghị phải rà soát thay đổi việc này, nhưng lúc đó Quốc hội thảo luận và cũng chưa có thay đổi. Còn các chính sách đối với trường đại học sư phạm thì cũng trong chương trình hoạt động của ngành, của bộ thực hiện Nghị quyết 29, chúng tôi đang chủ động rà soát mạng lưới quy hoạch đại học, cao đẳng, đã trình và Thủ tướng đã ký như báo cáo ở đầu giờ. Chúng tôi đang rà soát lại mạng lưới các cơ sở đào tạo sư phạm của cả nước để có điều chỉnh, bổ sung và sẽ báo cáo Thủ tướng để có quyết định. Quan điểm của chúng tôi hướng tình hình mới nhiều trường cao đẳng sư phạm, nhiều cơ sở đào tạo sư phạm đã đào tạo các ngành nghề khác, thậm chí đào tạo các ngành nghề khác nhiều hơn đào tạo sư phạm, sư phạm trở thành mảng phụ.

Thứ hai là nhu cầu bổ sung đội ngũ giáo viên trong thời gian này và tiếp tới đây trong điều kiện quy mô học sinh của chúng ta, do thành quả của công tác dân số, kế hoạch hóa gia đình đã ổn định và có xu hướng giảm, cần phải điều chỉnh thay đổi quy hoạch này. Đồng thời chúng tôi đang suy nghĩ, cũng chưa quyết định cuối cùng nhưng cân nhắc và có thể sẽ đề nghị với Thủ tướng là giao quản lý chủ quản của các cơ sở đào tạo sư phạm về cho Bộ GD&ĐT để chỉ đạo công việc này cả về chương trình, nội dung, phương pháp và trong đấy có vấn đề đầu tư tốt hơn. Đây mới là ý kiến thảo luận ở bên dưới. Chúng tôi cũng chưa có báo cáo chính thức với Thủ tướng mà mới thảo luận, cũng xin báo cáo với Quốc hội về chuẩn bị của chúng tôi như vậy.

Vấn đề giáo dục đạo đức của học sinh, giáo dục toàn diện đối với học sinh, sinh viên đang là vấn đề chúng tôi tập trung chú ý. Bộ cũng đã có một số thay đổi trong chỉ đạo công việc này.

Thứ nhất, chú ý hướng các cháu có hoạt động trải nghiệm.

Thứ hai, bằng các giải pháp khác nhau để gắn nhà trường với xã hội, với bên ngoài. Ngoài việc các thầy, các cô tổ chức dạy cho các cháu thì có các chủ thể khác: Hội cựu chiến binh, Hội cựu giáo chức, Hội phụ nữ để giáo dục truyền thống, giáo dục lịch sử. Bằng phong trào trường học thân thiện, học sinh tích cực để gắn các hoạt động của địa phương, của cơ sở với hoạt động của nhà trường, thông qua các hoạt động này để giáo dục lòng yêu nước, lòng yêu quê hương, ý thức trách nhiệm của học sinh, sinh viên.

Chúng tôi xin báo cáo thêm một ý về việc này, chúng tôi đang chỉ đạo việc đổi mới, thay đổi phương pháp dạy các môn học liên quan trực tiếp đến việc giáo dục đạo đức. Ví dụ giáo dục công dân trong nhà trường, các môn chính trị, các thời gian tập huấn đầu năm học, đầu khóa học, phối hợp với Trung ương Đoàn và tổ chức các phong trào, các hoạt động, giúp cho học sinh, sinh viên trưởng thành về nhận thức, hoàn thiện về kỹ năng, năng lực làm việc liên quan đến việc này. Có hai ý chúng tôi xin báo cáo bổ sung.

Thứ nhất, nếu so sánh về tỷ lệ, xin các vị đại biểu Quốc hội cũng đừng lệ thuộc so sánh vào tỷ lệ mà các cháu càng nhỏ thì đạo đức xếp càng cao, càng lên thì càng thấp. Vì đạo đức của các cháu ở bậc học trên, trong đấy có 50% kết quả học tập, anh phải học giỏi, học xuất sắc, ít ra phải học khá thì anh mới được đạo đức tốt, chứ nếu anh học kém thì không thể có đạo đức tốt. Cho nên do kết quả học tập của các cháu như vậy mà xếp hạng đạo đức cũng xuống theo. Việc này cũng phù hợp, vừa hồng vừa chuyên cả hai mặt.

Ý thứ hai, qua theo dõi phong trào học sinh, sinh viên phối hợp với các tỉnh, thành phố, nhất là các thành phố lớn Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, xử lý các hoạt động phong trào liên quan đến học sinh, sinh viên của các sự kiện vừa rồi, chúng tôi thấy học sinh, sinh viên của chúng ta có một nhận thức về cơ bản là tốt, đúng đắn. Tuy nhiên, chúng ta không coi nhẹ, không chủ quan về những biểu hiện cụ thể của tiêu cực mà các đại biểu đã có đề cập. Chúng tôi xin tiếp thu việc này để tiếp tục phối hợp xử lý, nhất là trong việc xây dựng nội dung chương trình, phương pháp dạy học của giai đoạn tới.

Đại biểu Nguyễn Thành Tâm có nói đến trước hết vấn đề xử lý cá nhân, trách nhiệm liên quan đến việc làm. Việc xử lý cá nhân chúng ta sẽ phải chấp hành các quy định của pháp luật theo các quy định, chứ không thể nói một câu thế này rồi bộ xử lý thế nào. Vì chúng ta sẽ phải phân tích rất kỹ việc thiếu việc làm như vậy là thế nào, chúng tôi xin báo cáo thêm với các đại biểu thế này.

Mỗi năm chúng ta có khoảng 400.000 người tốt nghiệp đại học và cao đẳng. Như thế trong 5 năm chúng ta có 2.000.000 người tốt nghiệp, nếu con số thống kê 72.000 người có bằng tốt nghiệp đại học, cao đẳng chưa có việc làm là đúng thì tỷ lệ là 3,6%.

Hai, như tôi báo cáo ban đầu vấn đề việc làm trong đấy có việc làm của sinh viên sau tốt nghiệp là vấn đề của thị trường lao động. Chúng ta chỉ có thể khớp được giữa đào tạo với việc làm trong thời kỳ bao cấp khi mà anh học ngành gì, nghề gì do nhà nước phân công, sau tốt nghiệp anh làm ở đâu do nhà nước chỉ định, phân công. Đi sang kinh tế thị trường việc đào tạo cho nhiều thành phần kinh tế, các cơ sở đào tạo cũng đáp ứng không chỉ nhu cầu của biên chế nhà nước, doanh nghiệp nhà nước và khi thị trường lao động đã xuất hiện, đã hình thành, ngày càng phát triển thì độ trễ và sự không khớp giữa cung và cầu là một thực tế khách quan. Chúng tôi xin đề nghị, kiến nghị một phần các bộ, các cơ sở đào tạo ở phía “cung” mà Bộ GD&ĐT là một thành phần chủ yếu có trách nhiệm phối hợp xử lý việc này từ góc độ cung có chất lượng hơn, cảnh báo với xã hội về những ngành nghề thiếu, ngành nghề thừa, ở chỗ nào thiếu, chỗ nào thừa. Còn một bộ phận khác là các phần “cầu” là những nhà sử dụng lao động cũng như các thiết chế khác tham gia vào thị trường lao động như Trung tâm xúc tiến việc làm, Sàn giao dịch việc làm, thị trường lao động cần phải được hoàn chỉnh. Như báo cáo ban đầu trong đề án chiến lược phát triển việc làm của Chính phủ chúng tôi cũng đã được thảo luận góp phần và đã bàn đến việc này, để ta tính.

Đại biểu Tâm có hỏi ý thứ hai liên quan đến kiểm định chất lượng. Đúng như đại biểu đã có ý kiến, kiểm định chất lượng không phải chỉ ở hai trung tâm này, có hai kiểm định.

Một là kiểm định trong, kiểm định nội bộ do từng cơ sở giáo dục và đào tạo phải triển khai theo hoạt động kiểm định của mình, tự kiểm định.

Hai là kiểm định ngoài, kiểm định ngoài có nhiều tổ chức kiểm định độc lập triển khai. Thế giới có nhiều kinh nghiệm về việc này, có các hội, ngành nghề, hội nghề nghiệp, người ta tổ chức các trung tâm kiểm định để người ta kiểm định. Tiếp thu kinh nghiệm và thành tựu của thế giới, trước mắt chúng tôi thành lập 2 trung tâm ở 2 đại học quốc gia để làm kiểm định ngoài. Nhiều đơn vị xin thành lập việc này, nhưng chúng tôi cần phải hoàn thiện các văn bản quy phạm pháp luật để có một hành lang pháp lý rất tốt.

Thứ hai, phải chuẩn bị và đào tạo, bồi dưỡng để có một đội ngũ kiểm định viên đủ về số lượng, đáp ứng yêu cầu về chất lượng chuyên môn và có phẩm chất. Việc đào tạo đó cũng đang làm.

Thứ ba, phải có thực tiễn, trước mắt chúng tôi cân nhắc và cho thành lập ở 2 đại học quốc gia. Đây là 2 trung tâm đào tạo lớn, có uy tín, có khả năng, có năng lực làm việc này để thành lập 2 trung tâm và đang tổ chức việc đào tạo các kiểm định viên. Từ thực tiễn hoạt động của 2 trung tâm này, chúng ta có thực tế để tiếp tục mở rộng một cách chắc chắn, tránh được sai sót, tránh được tác động tiêu cực của kinh tế thị trường. Đây là lĩnh vực mới, thế giới làm nhiều năm, nhưng chúng ta thì mới, cho nên cũng không thể chạy theo số lượng. Bởi vì nếu mở ra mà nó không đúng thì xử lý, khắc phục rất phức tạp, tốn kém và có hậu quả. Chúng tôi tích cực việc này, xin báo cáo vậy để Quốc hội chia sẻ và thông cảm.

Vấn đề phân luồng, theo con số chúng tôi thống kê thì phân luồng đã có hiệu quả tốt, biểu hiện cụ thể nhất là số lượng thí sinh đăng ký thi vào các trường đại học, cao đẳng năm nay cũng như năm ngoái so với năm trước giảm, trong khi số lượng các cháu vào học nghề lớn lên. Đó là kết quả rất cụ thể. Giải pháp phân luồng sắp tới như thế nào, chúng tôi đã báo cáo Quốc hội phần đầu, tôi và Bộ trưởng Phạm Thị Hải Chuyền sau khi Hội nghị Trung ương ban hành Nghị quyết 29 và tuần trước có cuộc họp 2 bộ chủ động bàn việc phân luồng, nâng cao chất lượng đào tạo, vấn đề hoàn thiện hệ thống để liên thông giữa hệ thống nghề với hệ thống giáo dục, đào tạo bên này, trong nội bộ hệ thống nghề và hệ thống giáo dục cũng như liên thông hệ thống của chúng ta với hệ thống của các nước ASEAN để chủ động hội nhập ASEAN năm 2015. Chúng tôi đã bàn và có một số việc phân luồng vượt thẩm quyền của hai Bộ trưởng thì chúng tôi sẽ có báo cáo Thủ tướng để xử lý những công việc cụ thể liên quan đến phân luồng.

Đại biểu Tâm hỏi về vấn đề mầm non, tôi xin trả lời tóm tắt như sau: Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt đề án mầm non 5 tuổi, chúng ta đang triển khai tích cực tuy nhiên có những khó khăn về biên chế, đội ngũ giáo viên thì Thủ tướng đã quyết định ở vùng đặc biệt khó khăn, các cô giáo làm ở các trường bên ngoài được xem xét chuyển vào công lập, nhà nước sẽ lo phần này, còn cơ sở vật chất, thiết bị của mầm non cùng với trường dân tộc nội trú phần trên tôi nói chủ trương của Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ rất đồng tình, ủng hộ, nhưng vì tình hình suy thoái kinh tế, khó khăn chung nên chưa có nhiều để làm được, chúng ta sẽ tính toán việc này tiếp.

Đại biểu Tô Văn Tám hỏi câu thứ nhất đánh giá chất lượng đào tạo cao đẳng và đại học, chúng tôi nói tóm tắt thế này, giai đoạn trước đây theo mô hình ưu tiên về số lượng, chất lượng chưa đáp ứng yêu cầu, vẫn nặng về chữ, nhẹ về dạy nghề và dạy người, nặng về lý thuyết, khả năng thực hành yếu, khả năng ngoại ngữ, kỹ năng làm việc nhóm, làm việc tập thể chưa có. Trong quá trình chuyển đổi chúng tôi cũng đã chỉ đạo các trường đại học phải đổi mới chương trình, phương pháp đào tạo, hướng vào việc hình thành phát triển năng lực.

Thứ hai là tranh thủ hợp tác quốc tế để cập nhất các chương trình đào tạo, nhất là những chương trình đào tạo liên quan đến khoa học, công nghệ, kỹ thuật, những ngành nghề các nước có thế mạnh mà chúng ta cần.

Thứ ba là tăng cường hoạt động kiểm định.

Còn về thành lập trường đại học chúng tôi xin báo cáo thêm, giai đoạn 2006-2010 chúng ta có thành lập số lượng trường đại học tương đối lớn, giai đoạn đó thành lập hơn 180 trường, bình quân 1 năm hơn 30 trường. Từ năm 2011 đến nay số lượng thành lập trường giảm đi đáng kể, 7 trường/1 năm, trong đấy có một số trường của quốc phòng an ninh là do nhu cầu cần phải thành lập, 6 trường khối quốc phòng an ninh và khối ngoài dân sự rất ít.

Theo quy hoạch mới Thủ tướng đã phê duyệt, điều chỉnh, xin báo cáo tổng quát với Quốc hội là về cơ bản sẽ không có thành lập mới thêm các trường, trừ một số các trường đã có chủ trương và đặc biệt. Còn lại chỉ rà soát quy hoạch, hiện nay những trường nào đã được cấp phép nhưng chưa triển khai, chưa hoạt động thì sẽ thu hồi giấy phép, những vùng có nhu cầu cả về đào tạo và có cả ý nghĩa về quốc phòng an ninh và những ý nghĩa khác, chính sách của Đảng thì sẽ thành lập nhưng sẽ rất hạn chế. Về cơ bản quy hoạch mà Thủ tướng phê duyệt đến nay sẽ không có việc thay đổi.

Chúng tôi hiện nay đang thông báo tạm dừng cho đến năm 2015 không nhận các hồ sơ mới để thành lập, tiếp tới sẽ có rà soát và sẽ có bổ sung nếu những khu vực đó ô trống còn, nếu ô trống hết thì xin thôi. Nhân dịp trên diễn đàn Quốc hội chúng tôi xin báo cáo với các đồng chí, các vị đại biểu Quốc hội rằng các Ủy ban nhân dân tỉnh luôn luôn trình bày với chúng tôi, trình bày với Chính phủ, với Thủ tướng nguyện vọng cháy bỏng được thể hiện trong Nghị quyết của tỉnh ủy không phải một khóa mà nhiều khóa về việc thành lập các trường đại học. Xin các đồng chí chia sẻ lo lắng, quan tâm của Quốc hội và quan điểm cách chỉ đạo của Thủ tướng và cách tiếp cận của chúng tôi để chúng ta xử lý việc này một cách có trách nhiệm.

Về chương trình dạy tiếng dân tộc, có những khó khăn trong việc xây dựng chương trình dạy tiếng dân tộc. Chúng tôi có chỉ đạo về chương trình phải nhờ vào các địa phương, nhờ vào các già làng, những người có văn hóa, hiểu biết về tiếng đó để tổ chức viết, chúng tôi cũng đang tổ chức viết, chúng tôi đang tổ chức viết và viết được một số chương trình như các vị đại biểu vừa nói. Hiện nay đã ban hành 6 chương trình tiếng dân tộc. Về bộ có các chính sách, với những người dạy tiếng dân tộc thì chúng tôi đã đề xuất và Thủ tướng Chính phủ đã giải quyết các chế độ, chính sách để hỗ trợ trong việc dạy, học, trang thiết bị cho cả học sinh cũng như cho những người giúp chúng ta dạy tiếng dân tộc cho các cháu.

Công việc cụ thể chưa được nhiều, vì có dân tộc chưa có chữ viết, các đồng chí ở nhiều tỉnh nói với chúng tôi để hội nhập, để đưa các con em của chúng tôi tiến bộ, đề nghị làm cho nó đọc thông, viết thạo tiếng Việt, nắm được khoa học, kỹ thuật về làm việc, bây giờ học tiếng Việt như tiếng ngoại ngữ, lại bắt học cả ngoại ngữ thứ ba thì nặng quá. Chúng tôi sẽ làm việc cụ thể với các tỉnh để chúng ta triển khai công việc này một cách chắc chắn và có thể nhanh chóng.

 

 

 

PHẦN III:

 

ĐB Nguyễn Mạnh Cường – Quảng Bình:

Tôi xin được chuyển tới Bộ trưởng 2 câu hỏi.

Thứ nhất, cử tri cho rằng hiện nay có quá nhiều bất cập và nghịch lý trong việc đào tạo, sử dụng những người có bằng tiến sỹ, nước ta có nhiều tiến sỹ nhất khu vực. Nhưng lại là nơi sản xuất ra ít bài báo khoa học quốc tế nhất, là nơi có tỷ lệ tiến sỹ làm ngoài khu vực giáo dục khoa học cao nhất, bằng tiến sỹ vẫn được sử dụng như một ưu thế cao cho các ứng viên trong việc bổ nhiệm, tuyển dụng những vị trí không liên quan đến giáo dục khoa học, thậm chí không liên quan tới chuyên ngành đào tạo. Thực trạng này gây lãng phí về nguồn lực tiêu cực trong đào tạo là lực cản cho sự nghiệp phát triển giáo dục, khoa học. Đề nghị Bộ trưởng cho biết quan điểm và giải pháp giải quyết thực trạng này, tôi xin trân trọng chuyển câu hỏi này tới đồng chí Bộ trưởng Bộ Nội vụ.

Câu hỏi thứ hai, ngay từ đầu năm 2014 đến tận bây giờ báo chí vẫn tiếp tục đưa tin về vụ tiêu cực tại trung tâm giáo dục thường xuyên tỉnh Thanh Hóa theo đó 40 học viên nộp hơn 1 tỷ đồng để chống trượt thi cao học, vụ việc vỡ lở và 3 cán bộ trung tâm bị xử lý kỷ luật với hình thức cảnh cáo hoặc khiển trách. Mức xử lý kỷ luật như vậy đối với hành vi có tính chất môi giới hối lộ này phần nào cho thấy một thực trạng đáng lo ngại là không ít người cho rằng các hành vi tiêu cực này không phải là hiện tượng cá biệt trong xã hội và cần phải xử lý nghiêm minh. Dư luận đặt câu hỏi phải chăng tiêu cực trong thi cử vẫn đang là thực trạng nhức nhối đối với một số loại hình đào tạo. Là người đứng đầu ngành giáo dục đào tạo đề nghị Bộ trưởng cho biết ý kiến về thực trạng này và giải pháp khắc phục.

 

ĐB Nguyễn Thị Quyết Tâm – TP Hồ Chí Minh:

Tôi xin gửi đến Bộ trưởng hai vấn đề:

Thứ nhất, để đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục và đào tạo, trong báo cáo bộ trưởng gửi đến Quốc hội và đại biểu nói rằng đang triển khai rất nhiều trong đó có 3 nhóm công tác lớn, tôi muốn Bộ trưởng cho biết để đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục, Bộ Giáo dục đề xuất giải pháp dàn hàng ngang cùng tiến hay Bộ trưởng chọn khâu nào là then chốt, nếu cho đó là khâu gì và giải pháp cụ thể của Bộ trưởng để tạo sự tác động, động lực để các khâu khác có sự đổi mới và chuyển biến trong giáo dục và đào tạo.

Thứ hai, một trong những nguyên nhân Bộ GD&ĐT đánh giá làm cho chất lượng đào tạo hệ đại học còn thấp và sinh viên ra trường chưa có việc làm nhiều là thiếu cơ chế, chính sách đủ mạnh, hiệu quả để thu hút nguồn lực của toàn xã hội đầu tư cho phát triển giáo dục đại học, trong khi nguồn lực từ ngân sách nhà nước vừa thiếu vừa dàn trải, mang tính bình quân, không gắn kết với chất lượng đào tạo của nhà trường, không tạo được động lực để nhà trường nâng cao chất lượng và đáp ứng nhu cầu của thị trường lao động.

Để giải quyết vấn đề đó Bộ trưởng đã đưa ra một số giải pháp, trong đó trình Thủ tướng Chính phủ đề án thí điểm tự chủ tài chính cho 4 trường đại học và đang xây dựng đề án đổi mới cơ chế tính giá dịch vụ cho các trường đại học, cao đẳng, trung cấp chuyên nghiệp v.v… Tôi muốn hỏi theo Bộ trưởng lộ trình và giải pháp đưa ra như vậy có chậm quá không. Hiện nay vấn đề này đang rất bức xúc đối với các trường đại học và xã hội nhưng đến bây giờ mới trình Thủ tướng đề án, nhưng chỉ thí điểm ở 4 trường và đang xây dựng đề án thì tôi muốn hỏi Bộ trưởng như vậy có chậm quá không và khi nào thì cơ chế tự chủ tài chính đối với các trường đại học, cao đẳng, trung học chuyên nghiệp v.v… mới được thực hiện. Trách nhiệm của Bộ trưởng về vấn đề này như thế nào, xin cảm ơn Bộ trưởng.

 

ĐB Đỗ Thị Hoàng – Quảng Ninh:

Tôi có một số câu hỏi cũng bị trùng với một số đại biểu phát biểu trước, tôi xin nêu hai câu hỏi để Bộ trưởng trả lời:

Thứ nhất, trùng với câu hỏi của đại biểu Đàng thị Mỹ Hương nhưng tôi hỏi theo góc độ khác. Đó là quan điểm của Đảng, Nhà nước ta luôn quan tâm đến việc chăm lo về đời sống vật chất tinh thần của đồng bào vùng sâu, vùng xa, vùng khó, nhất là về công tác giáo dục đào tạo. Điều này cũng đã tiếp tục được thể hiện và khẳng định trong Nghị quyết 29 của đổi mới toàn diện đối với công tác giáo dục, đào tạo, xong trong thực tế giáo dục đào tạo ở vùng miền núi, biên giới, dân tộc, vùng sâu, vùng xa, biên giới hải đảo vẫn còn rất nhiều khó khăn cả về cơ sở vật chất trường sở lẫn về cơ chế hỗ trợ học sinh nội trú và đội ngũ giáo viên, giáo trình, giáo án phục vụ giáo dục phù hợp với đối tượng là các cháu ở vùng khó. Trong câu trả lời của Bộ trưởng đối với đại biểu Đàng thị Mỹ Hương có khẳng định về các cơ chế của ngành và của nhà nước đối với cơ sở vật chất và chính sách hỗ trợ đối với học sinh, xong các giải pháp liên quan đến giáo trình, giáo án, giáo viên rất quan trọng trong vấn đề nâng cao chất lượng giáo dục của vùng sâu, vùng xa. Xin Bộ trưởng cho biết quan điểm và giải pháp khắc phục.

Nội dung thứ hai tôi xin muốn Bộ trưởng quan tâm: Chính phủ đang có chỉ đạo quyết liệt trong việc đổi mới hoạt động của các đơn vị sự nghiệp theo hướng tăng cường tự chủ, tự chịu trách nhiệm tiến tới tự chủ hoàn toàn, đồng thời cũng định hướng việc tạo cơ hội bình đẳng trong việc cung ứng dịch vụ công giữa các cơ sở công lập và ngoài công lập. Xong trong thực tế các trường ngoài công lập đang có sự chênh lệch rất lớn với các cơ sở công lập về cơ hội, điều kiện tiếp cận với các cơ chế chính sách về đất đai, cơ sở vật chất, chế độ học phí và cơ cấu tiền lương nhằm thu hút đội ngũ giáo viên cũng như điều kiện tuyển dụng học sinh, sinh viên.

Xin Bộ trưởng cho biết quan điểm, giải pháp của Bộ về vấn đề nêu trên.

 

ĐB Nguyễn Thanh Thảo – Đồng Tháp:

Tôi xin có 3 vấn đề gửi đến Bộ trưởng:

Thứ nhất, theo Báo cáo số 434 ngày 9/6/2014 về kết quả thực hiện Nghị quyết Quốc hội về chất vấn và trả lời chất vấn tại các kỳ họp Quốc hội Khóa XIII, tiến độ thực hiện đề án phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 5 tuổi chưa đạt kế hoạch, đến nay chỉ có 16/63 tỉnh, thành phố đạt chuẩn, chiếm 25,4% so với kế hoạch, đến 2012 sẽ có 85% tỉnh đạt chuẩn, đến năm 2015 có 100% tỉnh đạt chuẩn. Trong báo cáo Bộ GD&ĐT đánh giá nhiều nguyên nhân, trong đó có nguyên nhân là do thiếu vốn như vốn chương trình mục tiêu quốc gia cho giáo dục giảm dần tư năm 2012 đến nay, vốn xây dựng cơ bản, vốn ODA dự kiến là 2037 tỷ đến nay chưa có. Khi lập kế hoạch thực hiện đề án bộ đã có dự trù kinh phí là 14.660 tỷ đồng, nay bộ nêu nguyên nhân là do thiếu kinh phí thì nguồn kinh phí bị tắc ở chỗ nào, cơ sở để dự kiến vốn ODA 2.037 tỷ là gì mà hiện nay chưa có. Việc thiếu vốn như trên trách nhiệm thuộc về ai, Bộ trưởng có giải pháp gì để có đủ nguồn vốn thực hiện đề án.

Vấn đề thứ hai, vừa qua giáo dục đại học ở Việt Nam đã tăng trưởng nóng, không đảm bảo chất lượng, Bộ GD&ĐT đang điều chỉnh vấn đề này. Có ý kiến cho rằng sự tăng trưởng nóng đó đang dịch chuyển sang lĩnh vực dạy nghề, các trường nghề, trung tâm dạy nghề đang ngày càng tăng, đồng nghĩa với sự tăng chi ngân sách cho xây dựng cơ bản, cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy nghề đòi hỏi một lượng vốn rất lớn, trong khi lực lượng giáo viên dạy nghề có tay nghề tốt lại không đáp ứng đủ nhu cầu thực tế. Xin Bộ trưởng cho biết quan điểm của mình trong vấn đề này, Bộ GD&ĐT và Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội đã có những sự phối hợp như thế nào trong vấn đề này.

Vấn đề đổi mới thi tốt nghiệp trung học phổ thông, như Bộ trưởng đã giải thích, đối với quan điểm cá nhân tôi đồng ý với chủ trương của Bộ GD&ĐT về việc đổi mới thi tốt nghiêp trung học phổ thông như đã thực hiện trong năm học này. Nhưng lưu ý Bộ trưởng là chúng ta chuyển quyền tự chủ về cho sở giáo dục đào tạo, các trường trong việc đánh giá chung các môn học cho học sinh, chúng ta cũng phải có cơ chế để kiểm tra, bởi vì chúng ta lấy điểm tốt nghiệp cho học sinh điểm ở trong lớp chiếm phân nửa, tức là 5 điểm, nếu là 10 điểm thì 5 điểm là do kết quả học ở trong lớp và 5 điểm là thi tốt nghiệp. Dẫn đến có tình trạng học sinh có tâm lý các em cho rằng ở trong lớp thầy cô sẽ nhẹ tay hơn, do đó điểm trong lớp lúc nào cũng trên 5 là nhiều, nhưng khi chuẩn bị để thi tốt nghiệp ngay cả những môn các em tự chọn các em cũng có tâm lý là học cho có, học để đối phó chứ không thực sự tập trung vào vấn đề thi tốt nghiệp phổ thông chất lượng.

 

ĐB Đặng Thị Kim Liên – Yên Bái:

Tại kỳ họp thứ 6 tôi có gửi chất vấn đến Bộ trưởng về việc cơ sở đào tạo không kịp thời xác nhận cho người học thuộc đối tượng miễn giảm học phí về truy lĩnh tiền miễn giảm học phí, về giải quyết tồn đọng hồ sơ thực hiện theo Nghị định số 49 ngày 30/5/2014 đã có thông tư liên tịch giữa Bộ GD&ĐT và Bộ Tài chính, Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội hướng dẫn thực hiện Nghị định số 74 sửa đổi, bổ sung Nghị định số 49, đổi phương thức cấp bù tiền học phí đến hộ gia đình thông qua Phòng lao động thương binh, xã hội sang phương thức cấp bù trực tiếp cho người học thông qua cơ sở giáo dục nghề và giáo dục đại học, nhưng chưa rõ số hồ sơ còn tồn đọng từ ngày 1/9/2013 trở về trước được giải quyết như thế nào. Vậy xin Bộ trưởng cho biết:

Một là về việc truy lĩnh tiền miễn giảm học phí từ năm học 2010 – 2011 đối với người học đã nộp đủ hồ sơ cấp bù miễn giảm học phí và chi phí học tập trước ngày 31/12/2013 sẽ do đâu chi trả, địa phương hay cơ sở đào tạo?

Hai là hướng giải quyết các hồ sơ thực hiện theo Nghị định số 49 còn tồn đọng ở các Phòng lao động thương binh, xã hội trước ngày 1/9/2013 là như thế nào?

 

ĐB Đinh Thị Phương Lan – Quảng Ngãi:

Tôi xin đề nghị Bộ trưởng làm rõ thêm một số vấn đề cụ thể như sau. Theo Báo cáo 434 của Bộ thì hiện tại còn 11.600 phòng học và 86 trường chuẩn quốc gia của 86 huyện khó khăn vẫn chưa được đầu tư vì thiếu kinh phí. Tôi đề nghị Bộ trưởng làm rõ thêm và hiện tại vùng khó khăn vẫn còn tình trạng lớp ghép, lớp nhô và đặc biệt, cá biệt có nơi còn phải mượn nhà dân cho lớp mẫu giáo và ngoài ra một số các hướng dẫn cụ thể cho hệ thống trường bán trú, tôi cho đặc biệt quan trọng có thể xây dựng các hệ thống chính sách giúp cho học sinh không tham gia học trong trường nội trú có thể tham gia học tốt vào hệ thống trường giáo dục quốc dân. Tôi đề nghị Bộ trưởng làm rõ thêm về nội dung này.

Ngoài ra đề nghị Bộ trưởng cho biết thêm làm thế nào có thể giải quyết đồng thời 3 mục tiêu là phát triển toàn diện nhân cách đáp ứng yêu cầu thị trường lao động trong thời kỳ hội nhập cho học sinh, sinh viên, đồng thời giải quyết vấn đề phân luồng hiệu quả, nâng cao chất lượng vùng khó, với nguồn lực khó khăn như hiện nay. Tôi xin hết, xin cám ơn Bộ trưởng.

 

ĐB Trịnh Ngọc Phương – Tây Ninh:

Dư luận xã hội cho rằng nền giáo dục Việt Nam hiện nay chưa quan tâm đến việc xây dựng một xã hội học tập, một xã hội người dân có thể học tập suốt đời để phục vụ cho công việc, cũng như thỏa mãn nhu cầu hiểu biết của mình. Chúng ta có hệ thống giáo dục thường xuyên song hành cùng hệ thống giáo dục cơ bản. Nhưng thực ra đang bị khập khiễng, những người tham gia giáo dục thường xuyên học lớp riêng, chương trình rút gọn lại và chủ yếu đi học nhằm hoàn thiện bằng cấp, đáp ứng yêu cầu của vị trí công tác. Xin Bộ trưởng cho biết Bộ trưởng giải quyết vấn đề này như thế nào.

Vấn đề thứ hai, hệ thống giáo dục phổ thông 12 năm hiện nay qua chương trình cải cách giáo dục, nhiều nhà khoa học cho rằng không phù hợp, cần rút ngắn, đã đến lúc phải đổi mới toàn diện chương trình phổ thông nên theo cơ cấu 9+2 thay vì 12 năm, quá lãng phí. Vì thực tế xét hoàn cảnh đa phần người học và điều kiện kinh tế của đất nước, việc kéo dài đến 12 năm học là không phù hợp, lãng phí, phần lớn các em học hết 12 năm vẫn quay về lao động chân thay, nếu thi rớt đại học. Để được đào tạo nghề thì các em phải quay lại học nghề, trong khi đó nếu xác định học nghề từ đầu thì chỉ cần học đến hết lớp 9, không cần đến hết 12. Xin Bộ trưởng cho biết Bộ trưởng chia sẻ quan điểm này như thế nào. Tôi xin có 2 vấn đề như vậy, xin hết.

 

ĐB Siu Hương – Gia Lai:

Tôi xin gửi đến Bộ trưởng 3 câu hỏi:

Một, hiện nay mạng lưới trường, lớp mầm non công lập chưa đáp ứng được nhu cầu gửi trẻ của nhân dân, nhất là trẻ ở độ tuổi nhà trẻ và trẻ mẫu giáo từ 3-4 tuổi, trong khi đó hệ thống mầm non ngoài công lập phát triển tự phát và chưa có chính sách thỏa đáng. Bộ có giải pháp gì để phát triển hệ thống mạng lưới bậc mầm non, đáp ứng nhu cầu gửi trẻ của người dân.

Hai, trong khi các cấp học tiểu học, trung học cơ sở, trung học phổ thông thừa giáo viên thì hầu như địa phương nào cũng thiếu giáo viên mầm non. Để thực hiện mục tiêu phổ cập trẻ mầm non 5 tuổi, bộ có nhận định gì về nguyên nhân của hiện tượng trên và giải pháp gì nhằm thu hút nhân lực và chính sách đãi ngộ, thích đáng cho giáo viên mầm non.

Ba, những bất cập trong định mức biên chế, định mức giờ làm việc của giáo viên mầm non từ năm 2007 đến nay vẫn chưa được sửa đổi, Bộ GD&ĐT có giải pháp nào nhằm giải quyết bất cập này, nhằm tạo sự thống nhất và thuận lợi trong tổ chức thực hiện. Tôi xin hết ý kiến, xin cảm ơn Bộ trưởng, cảm ơn Quốc hội.

 

ĐB Hà Minh Huệ – Bình Thuận:

Tôi đã gửi chất vấn Bộ trưởng và Bộ trưởng cũng đã trả lời bằng văn bản, nhưng tôi thấy cần phải hỏi thêm. Câu hỏi của tôi nêu ra là dư luận cho rằng Bộ trưởng không kiểm soát được tình hình vụ Bộ Giáo dục trình Ủy ban thường vụ Quốc hội đề án đổi mới chương trình sách giáo khoa với chi phí trên 30 ngàn tỷ đồng làm xôn xao dư luận. Dù sao đây là con số khái toán nhưng do một Thứ trưởng được Bộ trưởng ủy quyền trình bày và phát ngôn là một đề án của bộ, chắc chắn Bộ trưởng phải biết, phải chỉ đạo cụ thể trước khi trình ra Ủy ban thường vụ Quốc hội, trách nhiệm của Bộ trưởng như thế nào về việc này. Ở đây không kiểm soát được ở chỗ khi ra phát biểu Bộ trưởng nói rằng đây không phải là ý kiến của bộ.

Thứ hai trong đề án của bộ không trình bày con số kinh phí thực hiện thì đó là một sai sót, chắc chắn đó là một đề án chưa chuẩn xác, chưa đúng, chưa đầy đủ đã trình ra Ủy ban thường vụ Quốc hội. Lý do giải thích của Bộ trưởng có lẽ cũng chưa có sức thuyết phục.

Câu hỏi thêm của tôi là Bộ trưởng dự kiến lúc nào sẽ trình đề án này lên Ủy ban thường vụ Quốc hội để nâng cao chất lượng giáo dục và khắc phục những yếu kém của ngành giáo dục hiện nay, đặc biệt là thực hiện Nghị quyết 29 của Ban chấp hành Trung ương Đảng. Xin trân trọng cảm ơn.

 

ĐB Triệu Thị Thu Phương – Bắc Kạn:

Thứ nhất, những bất cập trong bậc học mầm non đã biểu hiện ra thành những thực trạng đáng lo ngại như bạo hành trẻ, tai nạn thương tích cho trẻ, tình trạng thiếu giáo viên mầm non, trong khi giáo viên các bậc học phổ thông lại dôi dư, không bố trí được việc làm, Bộ GD&ĐT có nhận định gì về chính sách phát triển mạng lưới trường lớp mầm non cũng như định biên giáo viên và định mức giờ làm của giáo viên trong thời gian qua, giải pháp nào trong thời gian tới để khắc phục những bất cập trên, tạo điều kiện thu hút người học, đồng thời phát triển mạng lưới trường lớp đáp ứng nhu cầu của nhân dân,

Thứ hai, Bộ GD&ĐT có nhận định gì về 3 mô hình trường công lập hiện nay đang triển khai là trường đạt chuẩn quốc gia, trường chuyên và trường chất lượng cao, đặc biệt là hiện trạng xây dựng các trường công lập thành trường chất lượng cao với 100% vốn nhà nước xây dựng cơ sở vật chất, trang thiết bị, đội ngũ nhưng lại được phép thu học phí cao theo Khoản 4, Điều 11, Nghị định 74 năm 2013 của Chính phủ. Xin hỏi Bộ trưởng có giải pháp gì nhằm tạo sự thống nhất và việc đầu tư nguồn lực nhà nước hiệu quả và công bằng. Xin được cảm ơn Bộ trưởng.

 

Ông Phạm Vũ Luận – Bộ trưởng Bộ GD&ĐT:

Tôi xin trả lời câu hỏi trước hết là của đại biểu Nguyễn Mạnh Cường về tiến sĩ đào tạo nhiều, chất lượng chưa tương xứng và giải pháp của bộ. Vấn đề về sử dụng văn bằng tôi nói không thuận để đồng chí Bộ trưởng Bộ Nội vụ trả lời giúp vấn đề này.

Liên quan đến chất lượng đào tạo đại học nói chung, trong đấy có đào tạo thạc sĩ và tiến sĩ, chúng tôi thống nhất đồng tình với ý kiến đại biểu nêu là chất lượng chưa tương xứng, chưa đáp ứng. Giải quyết việc này chúng tôi đã có các giải pháp sau:

Thứ nhất, chúng tôi chấn chỉnh việc đào tạo thạc sĩ và tiến sĩ ngoài cơ sở chính của nhà trường, trước đây diễn ra khá phổ biến. Chúng tôi quyết định các trường nào đủ điều kiện, đủ tiêu chuẩn đào tạo thạc sĩ và tiến sĩ chỉ được tổ chức đào tạo tại cơ sở chính, tại trụ sở trường của mình, không được mang đi địa phương, không được mang đi doanh nghiệp tổ chức việc này, trừ một số trường hợp cá biệt một số tỉnh vùng sâu, vùng xa cần có đào tạo anh chị em có trình độ thạc sĩ nhưng nếu cử xuống dưới này một là không có điều kiện, hai là anh em về lại ở dưới này, có thể có xem xét cá biệt. Nhưng chủ trương chung chúng tôi đã và sẽ tiếp tục chấm dứt việc tổ chức đào tạo thạc sĩ, tiến sĩ ngoài trụ sở của nhà trường

Thứ hai, số lượng, chỉ tiêu đào tạo thạc sĩ, tiến sĩ cũng giống như chỉ tiêu đại học là được điều chỉnh giảm đi và gắn chặt với các điều kiện, đảm bảo chất lượng được nâng lên. Ví dụ trước đây giảng viên nói chung bao gồm cả giảng viên cơ hữu của nhà trường và những giảng viên mời ở các trường khác, các đơn vị công tác khác bây giờ chúng tôi điều chỉnh chỉ xác định tính toán trên danh sách các giảng viên cơ hữu của nhà trường.

Thứ ba, chúng tôi rà soát ban hành các quy chế đào tạo thạc sỹ, tiến sỹ mới, đến ngày hôm nay thì quy chế đào tạo thạc sỹ mới đã có hiệu lực. Còn quy chế đào tạo tiến sỹ chưa có hiệu lực theo hướng nâng cao chất lượng thế nào là phần bổ túc các kiến thức cập nhật so với thành tựu của khoa học, công nghệ thuộc lĩnh vực đào tạo thì được nâng cao.

Thứ hai, những yêu cầu về mặt chất lượng luận án cũng được nâng cao.

Thứ ba, trách nhiệm ngoài trách nhiệm của học viên, của người học thì quy định rõ ràng cụ thể hơn trách nhiệm của người hướng dẫn, của thầy hướng dẫn, của người phản biện, của hội đồng bảo vệ, của cơ sở đào tạo, nếu anh làm tốt thì có ghi nhận khen thưởng và anh làm không tròn trách nhiệm sẽ có xử lý. Đấy là những giải pháp Bộ chúng tôi đã triển khai trong thời gian vừa rồi.

Thứ hai, một hướng khác là khuyến khích, tạo điều kiện và tạo các hành lang để cho các cơ sở đào tạo thạc sỹ, tiến sỹ ở trong nước có cơ hội hợp tác với các cơ sở đào tạo có uy tín của nước ngoài tiếp nhận các chương trình, các công nghệ, các phương pháp đào tạo mới để tổ chức đào tạo thạc sỹ, tiến sỹ và mời các chuyên gia đầu ngành của các trường đại học có danh tiếng trên thế giới sang để cùng hướng dẫn, cùng tham gia các hội đồng đào tạo thạc sỹ, tiến sỹ cũng như các hoạt động liên quan đến khoa học, công nghệ của các nhà trường.

Về phía các trường đại học, chúng tôi tăng cường hoạt động thanh tra, kiểm tra và cũng yêu cầu các nhà trường phải đổi mới, bổ sung chương trình nội dung, phương pháp dạy, học đối với các trình độ này và tăng cường công tác tự thanh tra, kiểm tra, đồng thời xử lý nghiêm minh tất cả những vi phạm mà được phát hiện trong quá trình đào tạo cũng như kể cả sau khi đã cấp văn bản mà phát hiện các vi phạm chúng tôi đều xử lý rất nghiêm minh.

Ý kiến thứ hai của đại biểu nói về hiện tượng tiêu cực trong thi cử. Về tiêu cực trong thi cử, gian lận trong việc thi cử thì vẫn còn và sẽ phải tiếp tục đấu tranh, ở đây tôi nói cụ thể ở trung tâm, còn việc giải quyết ở Thanh Hóa thuộc thẩm quyền của địa phương, các đồng chí địa phương giải quyết, không thuộc thẩm quyền của Bộ. Trong quá trình xử lý việc này chúng tôi cũng đã có trao đổi với Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo nguyện vọng còn thẩm quyền thuộc tỉnh. Chúng tôi nói về cái chung, giải quyết nạn tiêu cực trong thi cử có nhiều giải pháp nhưng hướng chúng ta phải làm để học sinh không dám nghỉ học, không dám gian lận và cũng không cần phải gian lận, gian lận cũng không được nữa. Muốn vậy phải thay đổi cách dạy, cách học, cách thi sang hướng đánh giá việc hình thành năng lực và phẩm chất.

Tôi xin báo cáo các đại biểu Quốc hội kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông vừa rồi được dư luận đánh giá là một kỳ thi có tiến bộ rất rõ rệt về mặt thái độ, những kỳ thi trước trên báo chí, trên truyền hình, các phương tiện truyền thông nói nhiều, quay nhiều hình ảnh phao thi trắng sân trường. Kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông vừa rồi hiện tượng đó chưa được giải quyết tuyệt đối vẫn còn có chỗ nhưng đã giảm về căn bản. Nếu chúng ta tiếp tục những việc này cùng với những giải pháp về tổ chức quản lý, thanh tra, kiểm tra, giáo dục chính trị tư tưởng cả thầy, cả trò chúng ta sẽ giải quyết và có thể nói có cơ sở để tin vào giải quyết nạn tiêu cực trong thi cử có chuyển biến mạnh mẽ hơn.

Đại biểu Nguyễn Thị Quyết Tâm có nói về những giải pháp nào là giải pháp then chốt, trong triển khai đổi mới Nghị quyết 29 đã khẳng định một số giải pháp mang tính đột phá, then chốt đó là vấn đề giáo viên, cán bộ quản lý, vấn đề công tác quản lý trước hết là của ngành giáo dục, đào tạo, đó là những giải pháp đã được khẳng định, một số giải pháp nữa tôi không nhắc lại trong nghị quyết đã nêu. Triển khai chỉ đạo cụ thể trong từng lĩnh vực, trong từng thời gian sẽ có ưu tiên của nó. Như tôi nói lúc đầu là trong việc tổ chức triển khai biên soạn chương trình mới, sách giáo khoa mới sẽ có giải pháp then chốt ở chỗ này. Hiện nay vấn đề quyết định là làm sao nhanh chóng tiếp cận và làm chủ được phương pháp thiết kế chương trình theo lối phát triển năng lực, làm sao tập hợp được đội ngũ các chuyên gia giỏi nhất và tập hợp được sự giúp đỡ của các chuyên gia quốc tế để soạn thảo được chương trình này.

Sau đó chúng ta làm thế nào để viết được bộ sách giáo khoa mới theo hướng tiếp cận năng lực là mới hoàn toàn mà chúng ta chưa bao giờ tiếp xúc với nó.

Thứ ba, tổ chức việc viết sách giáo khoa mới như thế nào cho hiệu quả, tiết kiệm, chúng tôi đang bàn, cách làm của những lần trước thì Bộ GD&ĐT đứng ra biên soạn chương trình, sau đấy biên soạn, thẩm định và tổ chức triển khai thực hiện bộ sách giáo khoa mới. Lần này có điều kiện thuận lợi hơn, chúng tôi đang cân nhắc, bộ lo việc xây dựng một bộ chương trình thật tốt, hoàn chỉnh, sau đó cân nhắc công bố rộng rãi cả xã hội và huy động các lực lượng xã hội tham gia vào việc viết sách giáo khoa mới. Việc này còn đang trong quá trình thảo luận ở bộ, chúng tôi đã báo cáo sơ bộ với Phó Thủ tướng Chính phủ Vũ Đức Đam và Phó Thủ tướng đã chia sẻ đồng tình với chúng tôi triển khai, nghiên cứu theo hướng này, sẽ được cân nhắc kỹ hơn, chúng tôi sẽ trình bày, trao đổi trong Ủy ban quốc gia về đổi mới căn bản giáo dục đào tạo, Hội đồng quốc gia về giáo dục và phát triển nguồn nhân lực, trên cơ sở đó hoàn thiện, cân nhắc và sẽ báo cáo với Thủ tướng Chính phủ, trong viết sách có những việc đó.

Việc tổ chức cho các cháu học và tổ chức cho các thầy, các cô đang dạy chương trình cũ hiện nay, đổi mới thế nào để có thể nhanh chóng nâng cao được chất lượng và có thể từng bước tiếp cận, có được thành quả về phát triển năng lực trong quá trình dạy, quá trình học thì có khâu thi cử, chúng ta làm để phát tín hiệu ở kỳ thi vừa rồi và chúng tôi tin rằng hiệu ứng của cách ra đề, cách chấm của kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông vừa rồi sẽ có hiệu ứng rất tốt để điều chỉnh việc dạy, việc học của các nhà trường và việc này sẽ phải chỉ đạo tiếp.

 

Ông Nguyễn Sinh Hùng – Chủ tịch Quốc hội:

Xin cảm ơn Bộ trưởng,

Xin kính mời Quốc hội và Bộ trưởng nghỉ, chiều nay đầu giờ chúng ta sẽ tiếp tục.

Quốc hội nghỉ trưa.

Advertisements

Tagged as: ,

Categorised in: Giáo dục đại học, Hướng cải cách

3 phản hồi »

  1. Người hỏi kì cục, người trả lời cũng kì lạ. Đã nói đào tạo và sử dụng người theo quan hệ cung cầu thì phải để quan hệ cung cầu điều chỉnh chứ.
    Tại sao đào tạo thừa mấy chục ngàn người không làm đúng ngành? Vì cung quá cầu, cung lệch cầu. Đó là tự nhiên, không bao giờ có cung bằng cầu một cách tuyệt đối. Hỏi thế có tác dụng gì? chả lẽ người hỏi không hiểu quan hệ cung cầu?
    Lại trả lời “những lĩnh vực đào tạo đã có quy mô đào tạo lớn thì không cho mở nữa”. Về nguyên tắc số chỗ đào tạo phải vượt nhu cầu học tập thì mới có cạnh tranh, mới nâng cao chất lượng. Nay không mở nữa thì hoặc là anh bảo hộ cho sự độc quyền của những trường đã mở hoặc anh thừa nhận chất lượng đã tốt, không cần cạnh tranh? Đúng lẽ thì đâu có đủ điều kiện mở, có nhu cầu mở là anh phải có nghĩa vụ cấp phép cho người ta chứ. Anh làm thế là ban phát rồi, xin cho rồi, bao cấp rồi, đâu còn là phục vụ nữa – sẽ đẻ ra tham nhũng. (Bộ trưởng dùng từ “cho” phản ánh đúng bản chất một cách ghê gớm). Lại nữa khi mở ra người ta đều tính cả, nếu không sẽ lỗ và phải dừng công việc. Còn lao động thừa thì vài năm sau sẽ đâu vào đấy vì cung cầu tự điều chỉnh nhưng luôn chậm pha một chút là bình thường, không cần anh thò tay vào can thiệp.

    Số lượt thích

  2. “quy trình mở trường cấp phép hoạt động cho các trường đại học, cao đẳng thiếu chặt chẽ”. Ai chịu trách nhiệm? Trường + tỉnh (thấp nhất là tỉnh) viết đề án; Bộ GD&ĐT xem xét trình thủ tướng chính phủ; thủ tướng chính phủ phê duyệt với sự tham mưu của Bộ. Thế thì chỗ nào có “thiếu chặt chẽ” cứ quy về tỉnh, Bộ GD&ĐT và Thủ tướng mà xử lí. Đề nghị anh Luận chỉ rõ chỗ nào “thiếu chặt chẽ”, trách nhiệm thuộc về ai hay đơn vị nào, xử lí ra sao? chứ không nói chung chung.

    Số lượt thích

  3. Ông Luận trả lời thế này này:
    Thứ nhất, nếu so sánh về tỷ lệ, xin các vị đại biểu Quốc hội cũng đừng lệ thuộc so sánh vào tỷ lệ mà các cháu càng nhỏ thì đạo đức xếp càng cao, càng lên thì càng thấp. Vì đạo đức của các cháu ở bậc học trên, trong đấy có 50% kết quả học tập, anh phải học giỏi, học xuất sắc, ít ra phải học khá thì anh mới được đạo đức tốt, chứ nếu anh học kém thì không thể có đạo đức tốt. Cho nên do kết quả học tập của các cháu như vậy mà xếp hạng đạo đức cũng xuống theo. Việc này cũng phù hợp, vừa hồng vừa chuyên cả hai mặt.
    Vậy theo cách nói đó, làm cán bộ, anh nào kết quả kém thì không thể có đạo đức tốt.
    Thế thì nên đuổi hết mấy anh đạo đức kém về để người khác trẻ, khoẻ, giỏi giang, đạo đức tốt lên thay.

    Số lượt thích

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

Nhập địa chỉ email để nhận thông báo có bài mới từ Học Thế Nào.

%d bloggers like this: