How We Learn

Lợi nhuận, phi lợi nhuận với đạo đức, chính sách, pháp lý và thực tiễn – Phạm Thị Ly

Hội thảo về “Điều lệ trường ĐH phi lợi nhuận” do Hiệp hội Các trường ĐH, CĐ ngoài công lập tổ chức ngày 22-8- 2014 tại Hà Nội đã phản ánh nhiều mâu thuẫn và bất cập trong chính sách đối với trường ngoài công lập, mà nổi bật là vấn đề khuôn khổ pháp lý cho trường vì lợi nhuận và phi lợi nhuận.

 

Hệ quả của những bất cập này là mâu thuẫn nội bộ, chủ yếu là tranh giành quyền lãnh đạo giữa bộ phận điều hành và bộ phận chủ sở hữu nhà trường. Nguồn gốc của những tranh chấp này là xung đột lợi ích giữa những cá nhân đang nắm quyền điều khiển nhà trường. Tuy vậy, những tranh chấp này lại được ngụy trang dưới danh nghĩa cuộc chiến giữa vì lợi nhuận và phi lợi nhuận, khiến cho những thảo luận có tính chất xây dựng cần thiết cho việc phát triển chính sách bị lạc hướng bởi những bình luận cảm tính, thiếu suy xét cẩn trọng và thiếu chứng cứ khách quan.

 

Vì lợi nhuận hay phi lợi nhuận dưới góc độ đạo đức

Câu hỏi đặt ra là kinh doanh giáo dục nhằm tìm kiếm lợi nhuận có phải là việc làm phi đạo đức? Nếu câu trả lời là có, vì sao kinh doanh bệnh viện, nhà thuốc, những thứ liên quan trực tiếp đến sinh mệnh, sức khỏe con người, lại được coi là hợp đạo đức? Vì sao kinh doanh văn hóa phẩm, nghệ thuật, những thứ liên quan đến tinh thần, giá trị, niềm tin, lại được coi là hợp đạo đức? Vì sao kinh doanh nhà trẻ, mẫu giáo được xem là hợp đạo đức, còn giáo dục đại học thì không?

Nếu kinh doanh giáo dục đại học được xem là hợp đạo đức, thì mọi sự kết án các nhà đầu tư giáo dục, xem họ là những người chỉ vì tiền mà chà đạp lên mọi giá trị, đều chỉ là những nhận định võ đoán, khái quát hóa thiếu lý trí, thiếu chứng cớ nhằm phục vụ cho một mục đích khác. Giáo dục nói chung, và giáo dục ĐH nói riêng đang là một thị trường dịch vụ tỉ tỉ đô trên toàn thế giới mà không ai có thể phủ nhận. Nếu như có những trường ĐH bán bằng cấp thì không có nghĩa tất cả mọi trường đều bán bằng cấp. Cũng không thể kết tội hễ là trường ngoài công lập thì bị thương mại hóa, chạy theo lợi nhuận, bất chấp đạo đức. Có thể dẫn ra không ít ví dụ: vụ việc “bằng tiến sĩ 200 triệu” xảy ra ở Trường ĐH Y, ĐH Thái nguyên[1], thì đó là trường công hay trường tư? Vụ 132 triệu mua điểm[2]ở Trường ĐH Quy Nhơn, là trường công hay trường tư? Một tỷ đồng chống trượt thi cao học ngành Quản lý Kinh tế, Trường ĐH Kinh tế, ĐHQG-Hà Nội. xảy ra ở Trung tâm Giáo dục Thường xuyên Thanh Hóa[3], trường công hay trường tư? Vì vậy, trường công hay trường tư, trường vì lợi nhuận hay phi lợi nhuận không có ý nghĩa gì về mặt đạo đức. Không có loại trường nào “có đạo đức” hơn những loại trường khác.

 

Nếu loại trường không nói lên điều gì về đạo đức, thì điều gì phân biệt những trường ĐH chân chính với những cỗ máy làm tiền nhân danh giáo dục?

 

Hàng hóa giáo dục có một đặc điểm không giống những hàng hóa, vật phẩm tiêu dùng khác. Kiến thức không thể mua, kinh nghiệm không thể vay mượn. Nhà trường không thể bán kiến thức, kinh nghiệm và kỹ năng. Nhà trường chỉ có thể cung cấp một môi trường trải nghiệm cho sinh viên và những điều kiện giúp họ có thể thụ đắc những kiến thức, kinh nghiệm, và kỹ năng cần thiết cho cuộc sống công dân. Một trường ĐH có thể xem là chân chính nếu nó chứng minh được rằng nhà trường đã và đang duy trì những nguyên tắc đạo đức cơ bản trong việc thực thi công việc của mình, những nguyên tắc giúp nhà trường không trở thành dối trá bởi những gì nó nói ra không giống với những gì mà nó thực sự làm, bởi những gì nhà trường hứa hẹn với người học và xã hội không giống với những gì mà nhà trường thực sự mang lại.

 

Phải chăng trường công, hay trường tư phi lợi nhuận thì có động lực mạnh mẽ hơn, hay là có điều kiện hơn trong việc bảo vệ những nguyên tắc đạo đức ấy, so với trường tư vì lợi nhuận? Câu trả lời phụ thuộc rất nhiều vào bối cảnh chính sách.


Vì lợi nhuận và không vì lợi nhuận từ góc độ chính sách và luật pháp

 

Về nguyên tắc, trường công được cung cấp kinh phí từ nguồn ngân sách và có sứ mạng thực hiện những nhiệm vụ nhà nước giao. Bởi không phụ thuộc vào nguồn thu từ học phí, nó không nhất thiết phải chạy theo những đòi hỏi của thị trường. Tuy nhiên, trong thực tế, nguồn thu từ ngân sách hiện nay chỉ chiếm vào khoảng 40-60% kinh phí hoạt động của trường công, trong đó mức lương chính thức trả cho giảng viên có bằng tiến sĩ với thâm niên 25 năm chỉ ngang bằng mức lương của nhân viên bảo vệ mới được nhận vào làm ở khu vực tư. Thực tế này đã làm biến dạng sứ mạng và hoạt động của trường công, khiến họ không thể nào tập trung cho những nhiệm vụ đáng lẽ phải làm, mà dành phần lớn nguồn lực cho những hệ đào tạo mang lại thu nhập nhiều và tức thời, như từ xa, tại chức, thậm chí đã xảy ra mua bằng, bán điểm không khác gì những trường vì lợi nhuận không tử tế.

 

Cho đến nay, Việt Nam chưa có trường NCL không vì lợi nhuận dù là theo cách hiểu phổ biến trên thế giới hay theo định nghĩa của khung pháp lý hiện hành. Trước khi Luật GDĐH 2012 được ban hành, không có một định nghĩa chính thức hay một khuôn khổ pháp lý nào cho các trường không vì lợi nhuận ở VN. Tất cả những tuyên bố phi lợi nhuận của các trường trước đây đều mâu thuẫn với cơ sở pháp lý, cơ cấu tổ chức và thực tiễn hoạt động của nhà trường. Từ khi có Nghị định 141/NĐ-CP quy định chi tiết các điều kiện để được công nhận là trường không vì lợi nhuận, cho dù chỉ căn cứ trên văn bản này, chúng ta vẫn chưa có một trường nào là trường không vì lợi nhuận. Bởi lẽ, để được công nhận là trường không vì lợi nhuận, nhà trường cần có văn bản cam kết, đồng thời có báo cáo kiểm toán để chứng minh mức chia lợi tức không quá lãi suất trái phiếu chính phủ.

 

Vì chưa có trường không vì lợi nhuận và cũng không có khuôn khổ pháp lý riêng cho trường không vì lợi nhuận, tất cả các trường NCL ở Việt Nam cho đến nay đều là các trường vì lợi nhuận mặc định. Vì lợi nhuận không nhất thiết đồng nghĩa với chất lượng kém. Chất lượng kém hay chất lượng tốt tùy thuộc vào tầm nhìn, động lực đầu tư dài hạn và khả năng quản lý của chủ sở hữu nhà trường, và được thể hiện qua kết quả đào tạo hay nghiên cứu. Nhà đầu tư có tầm nhìn dài hạn sẽ hiểu rằng chất lượng đào tạo tốt là lợi thế cạnh tranh sống còn của họ, và muốn có chất lượng đào tạo tốt, họ phải đầu tư cho việc đào tạo đội ngũ, văn hóa tổ chức và môi trường làm việc, cũng như cơ sở vật chất khang trang. Họ sẽ biết thuê lực lượng quản trị chuyên nghiệp và am hiểu về giáo dục để tạo ra chất lượng đào tạo tốt. Trong lúc đó nhà đầu tư ngắn hạn sẽ muốn thu càng nhiều càng tốt, chi càng ít càng hay, chia lợi càng nhanh càng hài lòng, bất chấp hậu quả. Điều đáng tiếc là chính sách hiện nay đã không bảo vệ quyền sở hữu rõ ràng và dứt khoát cho các nhà đầu tư, do đó đã kích thích tầm nhìn ngắn hạn thay vì khích lệ tầm nhìn dài hạn.

 

Điều đáng nói ở đây là, nếu như khung pháp lý và chính sách có điều gì bất cập, thì cần cải thiện nó chứ không thể xử lý một vụ việc bất chấp các quy định luật pháp hiện hành. Chính nhờ chủ trương xã hội hóa GDĐH, chấp nhận đầu tư của khu vực tư nhân, chúng ta đã hình thành được một hệ thống trường NCL hiện đảm nhiệm việc đào tạo cho 14% tổng số sinh viên trong cả nước và tiết kiệm nhiều ngàn tỉ đồng cho ngân sách. Hệ thống GDĐH NCL đã được hình thành từ nhiều con đường khác nhau trong những giai đoạn lịch sử khác nhau, trong đó có sự đóng góp quan trọng của các nhà đầu tư. Nhà nước không thể dẫm lên chủ trương xã hội hóa trước đây bằng cách ép buộc công hữu hóa phần tài sản hiện nay đang được luật pháp công nhận quyền sở hữu của các nhà đầu tư thông qua cưỡng bức thoái vốn, vì làm như vậy sẽ càng kích thích tầm nhìn ngắn hạn của các nhà đầu tư giáo dục khác. Không phải mục tiêu tìm kiếm lợi nhuận, mà chính là tầm nhìn ngắn hạn trong một môi trường thiếu minh bạch về trách nhiệm giải trình mới hủy hoại động lực tạo ra chất lượng giáo dục tốt.

 

Điều đáng nói hơn nữa, là khung chính sách và pháp lý cần ngăn chặn phi lợi nhuận giả hiệu. Nếu vì lợi nhuận và không vì lợi nhuận chỉ được phân biệt bằng một tiêu chí duy nhất là mức chia lợi tức, một bên không bị hạn chế, và một bên bị hạn chế không quá lãi suất trái phiếu chính phủ như Nghị định 141/NĐ-CP đã nêu; thì các trường rất dễ giương ngọn cờ không vì lợi nhuận để mị dân.Trong thực tế, những người điều hành hoàn toàn có thể duy trì mức chia lợi tức thấp cùng với những cách hạch toán lời thật lỗ giả, với nhiều thủ thuật khác nhau, chẳng hạn lập các công ty con, các đơn vị vệ tinh trực thuộc nhà trường hoạt động như một doanh nghiệp vì lợi nhuận nhằm mục đích rút ruột nguồn thu của nhà trường để vụ lợi. Trong trường hợp này, chỉ có người điều hành là có lợi, nhà đầu tư nếu không tham gia điều hành thì không thể kiểm soát được dòng tiền và lời lỗ thực sự của nhà trường. Một chính sách như thế sẽ chỉ kích thích nhà đầu tư giành lấy quyền điều hành, một điều không có lợi cho chất lượng giáo dục, bởi lẽ nó hủy hoại nguyên tắc cốt yếu của một trường ĐH là dùng người chỉ dựa trên tài năng và phẩm chất.  Nó cũng có thể kích thích nhà điều hành cướp quyền của người sở hữu, tức là tạo ra tiềm năng bất ổn khiến nhà trường không thể tập trung cho hoạt động thực sự của mình. Nhà đầu tư trong nhiều trường hợp không phải là người am hiểu về giáo dục, và không phải lúc nào cũng là người có năng lực lãnh đạo và quản trị chuyên nghiệp. Có trường hợp nhà đầu tư đồng thời là nhà khoa bảng, và thực tế đã cho thấy mãnh lực của “nhà đầu tư” luôn lấn át sức mạnh của “nhà khoa bảng”, và nhiều nhà khoa bảng đã xử sự giống hệt các nhà đầu tư.

Vì lợi nhuận hay phi lợi nhuận- khoảng cách giữa lý thuyết và thực tiễn

Trường ĐH phi lợi nhuận là một lý tưởng tốt đẹp mà ai cũng mong ước. Nó là sự bổ sung hoàn hảo cho trường công và trường tư vì lợi nhuận. Nếu trường công có sứ mạng thực hiện những nhiệm vụ mà nhà nước giao, trường tư vì lợi nhuận đáp ứng những đòi hỏi của thị trường, thì trường tư không vì lợi nhuận bổ sung cho những khiếm khuyết của khu vực nhà nước và khu vực thị trường. Nó làm cho bức tranh toàn cảnh của cả hệ thống GDĐH trở nên đa dạng nhằm phục vụ những nhu cầu thực sự đa dạng của cuộc sống.

 

Tuy nhiên, trường không vì lợi nhuận chỉ có thể được sản sinh và phát triển trong điều kiện có sự hỗ trợ mạnh mẽ của chính sách nhà nước và có sự trưởng thành về văn hóa hiến tặng trong xã hội. Nhìn vào lịch sử phát triển các trường không vì lợi nhuận ở Hoa Kỳ hoặc phương Tây sẽ thấy rất rõ điều này. Trường ĐH là một tổ chức đòi hỏi một nguồn lực khổng lồ để có thể vận hành và thực hiện sứ mạng của nó, ít nhất là trong giai đoạn ban đầu. Nguồn vốn ban đầu ấy không từ trên trời rơi xuống. Vì vậy, đòi hỏi phải có các trường phi lợi nhuận trong khi hai điều kiện nói trên chưa hề tồn tại, là một đòi hỏi ảo tưởng và có thể sẽ chỉ kích thích những trường phi lợi nhuận giả hiệu.

Trở lại thực tế Việt Nam, sự ủng hộ của nhà nước đối với trường không vì lợi nhuận, thay vì thể hiện qua những chính sách khích lệ hiến tặng như miễn thuế thu nhập cá nhân đối với tài sản hiến tặng, miễn thuế cho trường phi lợi nhuận, cấp đất và cấp vốn đối ứng; thì lại được thể hiện thông qua chính sách bóp nghẹt khả năng tìm kiếm lợi nhuận của các trường vì lợi nhuận. Chính sách này trong thực tế đã buộc các trường lâm vào tình thế phải đối phó, và không khích lệ cạnh tranh lành mạnh cũng như tầm nhìn dài hạn.

 

Truyền thống hiến tặng trong văn hóa phương Tây dựa trên niềm tin vào những giá trị cốt lõi của trường ĐH với tư cách là cột trụ tinh thần của xã hội, dựa trên lòng biết ơn đối với những gì người ta nhận được từ nhà trường trong những năm tháng học ĐH, những thứ đã khiến thay đổi cả một cuộc đời. Nó dựa trên năng lực của nhà trường trong việc đóng góp cho sự phát triển của xã hội, giải quyết những vấn nạn của thực tại và nâng cao đời sống của người dân, thông qua hoạt động đào tạo, nghiên cứu, phản biện chính sách, phục vụ cộng đồng. Truyền thống ấy dựa trên lòng tin về sự chính trực của nhà trường, rằng nhà trường đang bảo vệ và gìn giữ tới cùng những giá trị của nó, không thỏa hiệp với bất cứ điều gì có thể hủy hoại những giá trị ấy. Nếu chúng ta làm một cuộc khảo sát với những người đã tốt nghiệp ĐH ở Việt Nam, có bao nhiêu người nghĩ về ngôi trường mình từng học với một niềm tin như vậy?

Hệ quả của cuộc tranh luận vì lợi nhuận – không vì lợi nhuận trong thực tế

Cuộc tranh luận giữa vì lợi nhuận và không vì lợi nhuận trên các phương tiện truyền thông thời gian qua đã làm mạnh thêm sự cay nghiệt của công luận đối với khu vực GDĐH NCL. Sự cay nghiệt này sẽ kích thích các trường giương ngọn cờ phi lợi nhuận để vừa lòng công chúng, trong lúc vẫn có thể dùng các thủ thuật để duy trì hoạt động của nhà trường như một cỗ máy kiếm tiền cho những người điều hành.

 

Hãy gọi sự vật bằng đúng tên của nó. Trường vì lợi nhuận hay không vì lợi nhuận đều tốt và đều cần thiết cho sự phát triển của cả hệ thống, bởi nó có đặc điểm khác nhau và sứ mạng khác nhau. Trong bối cảnh đại chúng hóa GDĐH và sụt giảm nguồn đầu tư công, nhà nước không có lựa chọn nào khác để phát triển giáo dục bậc cao, ngoài việc củng cố và xây dựng hệ thống trường NCL. Xu thế tư nhân hóa cũng đang là xu thế chủ đạo ở nhiều nước, đặc biệt là ở Châu Á[4]. So với những nước này, tỉ lệ 14% tổng số sinh viên và 19% tổng số trường của khu vực NCL ở Việt Nam là rất thấp, bởi tỉ lệ của các nước Hàn Quốc, Nhật, và Philippines lần lượt là 78% và 87%; 77% và 86%; 81% và 75%[5].

 

Để phát triển hệ thống trường NCL lành mạnh,  các nhà làm chính sách cần tạo ra một hành lang pháp lý nhất quán, rõ ràng về sở hữu, minh bạch về trách nhiệm giải trình để khích lệ đầu tư vào giáo dục và bảo vệ người học qua những chính sách về kiểm định và bảo đảm chất lượng.

 

Nếu tình trạng hiện nay vẫn tiếp tục, hệ thống GDĐH NCL sẽ sụp đổ trước hết vì lòng tin của xã hội vốn đã thấp, nay lại càng thêm bị phá hủy. Có một thực tế là trường NCL mọc ra như nấm, nhưng những trường thực sự thành công chỉ đếm trên đầu ngón tay. Tình trạng kém chất lượng là kết quả trực tiếp của lối làm dựa trên tầm nhìn ngắn hạn, và tầm nhìn đó là hệ quả của chính sách bất cập. Trong bối cảnh đó, những trường thành công lại chính là những trường có nguồn gốc sở hữu rõ ràng, không bị tranh chấp, như trường hợp FPT hay Duy Tân, nhờ đó họ có thể xây dựng tầm nhìn dài hạn và tập trung cho chất lượng.

 

[1]http://dantri.com.vn/giao-duc-khuyen-hoc/da-co-ket-luan-ban-dau-vu-200-trieu-lay-duoc-bang-tien-si-y-khoa-933998.htm

[2]http://vietnamnet.vn/vn/giao-duc/193858/bo-giao-duc-yeu-cau-bao-cao-vu–mua-diem–o-dh-quy-nhon.html

[3]http://dantri.com.vn/giao-duc-khuyen-hoc/vu-nop-tien-chong-truot-thi-cao-hoc-bao-cao-co-quan-an-ninh-dieu-tra-933287.htm

[4] Xem thêm: http://tuoitre.vn/Tuoi-tre-cuoi-tuan/622171/giao-duc-ngoai-cong-lap-nhung-nut-that-can-thao-go.html

[5] Nguồn: Kai-ming Cheng, 2014.

 

Advertisements

Tagged as:

22 phản hồi »

  1. Để đơn giản hoá vấn đề, chúng ta nói về chung, cái cơ bản trước hết cho một trường.
    1) Mục tiêu, sản phẩm đầu ra: dịch vụ gd, là loại “hàng hoá đặc biệt” có thể được ” trao đổi”, mua bán. Kích thước toàn cầu của dv này hàng tỷ nhưng gọi là thị trường đúng nghĩa thì hẳn là không nên do tính chất “đặc biệt” của loại dịch vụ này. Không ai nói “giảm nghèo đói” là một thị trường khi vô số những nhà cung cấp tham gia ” tiêu” một số tiền ” quỹ chống nghèo đói” có thể nói là khổng lồ. Tính phi thị trường, phi mậu dịch có khắp nơi mặc dù hoạt động của xã hội ngày nay là luôn có chi trả và mang màu sắc thị trường.
    2) Đầu tư. Phải mua sắm, xây dựng trường thì phải có nguồn tiền, nguồn lực. Nguồnnào cũng phải được bù đắp, bảo toàn, có tích luỹ. Vì đây là bản chất con người, xã hội loài người, làm đủ ăn, đủ trả nợ và phải có “để dành”. Cụ thể hơn, nếu vay thì phải trả vốn và lãi, nếu “đầu tư” phải có thu và có lợi tức/cổ tức, trừ hảo tâm hiến tặng.
    3) Tuyển lao động, gv phải trả lương, trường muốn tốt phải trả lương cao mới mong có người giỏi. Thuê ngoài nhân lực hoặc tư vấn cũng vậy.
    4) Nếu có dư ra sau khi thực hiện “phải trả” thì có thể bàn đến chia lợi nhuận.
    Từ đây, sẽ bàn đến LN hoặc phi LN.
    1) Nhà đầu tư, nhà quản trị…với động cơ và hành vi của mình phải luôn tuân thủ luật, họ có xu hướng ” hảo tâm, hào phóng ” hơn luật định, kể cả họ vì LN, vì họ là người/nhà gd.
    2) Luật luôn lấy những “hình mẫu” tốt nhất để nâng cấp bản thân và hành xử của toàn xã hội. Càng cần người mẫu mực hoặc có xu hướng “hảo tâm” để làm luật và nắm luật.

    Số lượt thích

  2. 3) Nếu là trường vì lợi nhuận thì nó cứ việc lấy từ lợi nhuận ròng ra chia sau khi lập các quỹ theo điều lệ tương tự doanh nghiệp thông thường. Lưu ý nếu trường được hưởng ưu đãi hoặc miễn giảm thuế thì số tiền đó phải vào một loại quỹ để vì xã hội hoặc đầu tư phát triển. Phải minh bạch để điều lệ và luật pháp được tuân thủ tốt.
    4) Đối với trường phi lợi nhuận thì tốt nhất là không trích để chia “cổ tức” nữa vì như trên đã nói các khoản “phải trả” đã thực hiện xong rồi. Nếu còn chia ( đúng điều lệ) thì chỉ một phần nhỏ thôi. Lưu ý rằng khoản có thể chia theo điều lệ không chỉ đúng luật, minh bạch mà còn “tử tế” hơn luật và điều lệ cho phép, tức càng ít càng tốt. Trường càng có tích luỹ nhiều sẽ càng phát triển. Trên đây là nội dung kinh tế , tài chính cơ bản mà luật pháp cần thoả mãn như một khung khổ tốt. Hy vọng trường đh tư PLN sẽ phát triển tốt nếu có bản điều lệ ( thoả ước) tốt và người đứng đầu tài đức.

    Số lượt thích

  3. Nếu đặt ra một quy định để rồi lờ đi cho đối tượng nào đó vi phạm và dùng quy định đó để xử lý đối tượng khác? Đó là một cách làm rất vô đạo đức và thiếu minh bạch. Trong những ngành như Giáo Dục và Y Tế càng không nên làm thế. Trong hai ngành này người ta nói đến Đạo Đức nhiều nhất.
    Để lãnh đạo quản lý hai ngành này khó hơn là quản lý, kiểm soát ngành ….giao thông. Nếu ai có khả năng kiểm soát tốt hai ngành này như hứa thì chỉ cần cho họ ba tháng làm thử trong công tác quản lý ….giao thông. Có tài hay năng lực còn hạn chế chỉ cần vài tháng là thấy liền.
    Nói, hứa nhưng không thực hiện được bằng bất cứ lý do gì. Những quy định, tuyên bố hay lời hứa đó nào có giá trị gì?
    Phi lợi nhuận khi ngày ngày trên phương tiện thông tin người ta vẫn ngào thét xin….kinh phí. Lợi nhuận là lợi ích. Có câu “Vì hạnh phúc trăm năm trồng người” vậy đó có phải là lợi hay phi lợi….

    Số lượt thích

    • “Chức danh Vụ trưởng Vụ ATGT có vai trò hết sức quan trọng để tổ chức, tham mưu cho lãnh đạo Bộ thực hiện hiệu quả các chương trình hành động kéo giảm tai nạn và ùn tắc giao thông”.
      “Theo Vụ trưởng Vụ Tổ chức cán bộ Trần Văn Lâm, rút kinh nghiệm từ các kỳ thi trước, lần này, các thí sinh sẽ bảo vệ chương trình hành động luôn trong 60 phút và trả lời câu hỏi của hội đồng giám khảo mà không thi lý thuyết.”
      http://vietnamnet.vn/vn/chinh-tri/201622/chuyen-vien-8x-thi-tuyen-vu-truong-an-toan-giao-thong.html

      Cuối cùng mạng sống cũng đã thấy quan trong nên người ta đã chọn cách làm có vẻ đúng.

      Số lượt thích

  4. Học là gì?
    Giáo dục thật là vấn đề rất lớn: từ việc học cái gì cho đến học thế nào, ai dạy và dạy cái gì, bao gồm nhiều trình độ và sách giáo khoa, lợi nhuận hay phi lợi nhuận, thi cử hay không thi cử, vv. Nhưng tôi chưa thấy ai đặt câu hỏi, học là gì? Có lẽ, ai cũng nghĩ là nó rõ ràng như ban ngày, nên chẳng còn thắc mắc, cứ giả định là ai cũng hiểu. Vậy, nếu tôi hỏi bạn, học là gì? Thì câu trả lời?

    Hay bạn sẽ hỏi ngược lại… Tôi không thể trả lời học là gì được, trước khi biết được … khi nào thì con người bắt đầu học?

    Số lượt thích

    • namviet
      01/10/2014 • 09:20

      Trang Học Thế Nào gần đây bàn nhiều đến cách quản lý giáo dục nhưng chỉ cái tên trang cũng gợi ý cho người đi học cách…. tự lo lấy thân.
      Học là việc người ta muốn biết và làm được điều gì đó. Người đi Học sẽ gắng sức tìm hiểu điều mình muốn biết, cho đến khi thỏa ý muốn.
      ……………………….
      Đây là điều cháu băn khoăn tự hỏi và tự trả lời. Nhân đây cóp lại cái còm hôm trước. Cháu mang về đây với mục đích để được bác Phan Như Huyên làm rõ cho điều cháu băn khoăn 😀

      Số lượt thích

    • Chắc bác PNH coi cháu là cháu, nên mong bác bỏ quá. Nếu đáng tuổi cháu, chắt của bác mà mang về điều mới, được tìm ra/học/bắt chước/cóp nhặt…từ đâu đó, lại cố mà giải thích cho bác thì có được gọi là “học” không bác, tức là bác cũng có thể “học” từ bậc cháu trong tình huống giả định này. Với cháu không thể dám trả lời câu hỏi “học là gì” của bác.
      Còn học như một “hàng hoá/dịch vụ” đặc biệt mà có sự cung cấp đáp ứng nhu cầu của “học trò/người học” được cấp phép và xã hội thừa nhận thì có vẻ như là câu hỏi hóc búa trong bài này, có phải tác giả muốn làm rõ quyền lợi/nghĩa vụ và các quan hệ khác (đạo đức) của những nhà “đầu tư”, “kinh doanh”, trong cái gọi là “thị trường giáo dục”, thậm chí luật pháp, chính sách điều chỉnh gì và như thế nào trong mối quan hệ trừu tượng mà cụ thể này (cụ thể là tính “bầy đàn” luôn là vô đáy do lòng hám lợi của con người). Cháu thích bài này vì tác giả PN có lẽ rất thiện nguyện. Đang có chuyện thiếu văn minh? Lạm dụng? Xằng bậy? Thiếu rạch ròi? về quy ước và ứng xử của một số người “làm” hoặc đầu tư vào giáo dục.

      Số lượt thích

    • Học khi nào?
      Cám ơn namviet, XD, và các bạn. Tôi có ý nghĩ học là gì rồi. Còn nhớ ngày đầu tiên, mẹ đưa em đến trường, tay ôm quyển tập có vẽ hình “Tí đi học.” Không ai bảo học là gì, nhưng em hiểu là thầy cô bảo gì thì phải làm như vậy. Bảo đứng thì đứng, bảo ngồi thì ngồi, bảo viết thì viết, bảo đọc thì đọc, bảo khoanh tay thì khoanh tay, vv.

      Có người lại bảo em học từ lúc khoảng một tuổi, lúc mới biết đi, nắm tay mẹ, em chập chững từ giường sang ghế, lần theo bàn, ra tới cửa…

      Có người lại bảo em học từ khi còn trong bụng mẹ, khi em cảm được cái ấm áp trong lòng mẹ, biết thiền khi mẹ ngủ, biết khóc khi mẹ khóc, biết cười khi mẹ vui…

      Vậy, học là cảm nhận được sự khác biệt chung quanh, tiếp thu kinh nghiệm, tiếp thu hiểu biết, tiếp thu những biến cố dồn dập xẩy ra chung quanh, để kinh nghiệm thêm, hiểu biết thêm, nhờ so sánh với những cảm nhận và kiến thức lúc ban đầu. (tôi định nghĩa chữ “học”).

      Như vậy, cái học chẳng liên quan gì đến cái gọi bằng cấp. Thế rồi, xã hội đặt ra những tiêu chuẩn gọi là đỗ đạt; mặt khác, tôi cố gắng thu thập kiến thức để đạt được những điều gọi là đỗ đạt. Đó là những điều tôi phải học từ ghế nhà trường, từ kinh nghiệm của người khác, cộng với kinh nghiệm bản thân.

      Có những điều tôi học được từ lúc nào không biết, ví dụ, tại sao phải một vợ một chồng, hay, cho đi là nhận được rất nhiều (dựa vào cái văn hóa xã hội).

      Có những điều mãi sau này tôi mới học được, ví dụ, con chim cu đất mẹ mớm mồi thế nào cho chim con, hay, con ve nó kêu thế nào (nhờ bất thình lình quan sát).

      Tóm lại, cái học là như vậy, mà học được gì, khả năng học của mỗi người thì mỗi khác. Hiểu biết về định hướng xã hội chủ nghĩa thì các bạn có thể hơn tôi, nhưng hiểu biết và kinh nghiệm về chiến tranh VN thì chưa chắc các bạn đã hơn tôi. Và cứ thế, sự học được tiếp tục, và xã hội cần sự đóng góp của mỗi người để thành ra tốt đẹp hơn.

      Số lượt thích

      • “Học trong vô thức, trong tiềm thức”? Đây là điều người nghiên cứu khoa học về con người đang làm. Nhưng kinh nghiệm người xưa cũng nói về điều này và mô tả đó là “linh hồn”. là “tiền kiếp”. Điều này cháu chỉ dám nhắc đến tí tẹo vì nó có vẻ không hợp với trang HTN.
        Học quan trọng nhất lại là lúc người ta biết đặt câu hỏi tại sao? Điều nào đúng? Điều nào ….chắc gì đã đúng? . “Đích” là từ Việt nam đùng để chỉ một điểm và đó là cái để định hướng nhằm, ngắm, nhắm (nhắm tương tương với nhằm. Hoàn toàn không có nghĩa là nhắm hết hai mắt). Nếu ai muốn nghiên cứu cái ” định hướng chưa biết đích đến là gì” thì chỉ nên tự nghiên cứu và chưa nên công bố vội. Kinh phí sẽ không có ai trả. Nếu tìm ra lời giải cũng chẳng được người đặt câu hỏi công nhận đó là…lời giải đúng. Khẳng định này là do căn cứ vào cách đặt câu hỏi và vị thế người hỏi.

        Số lượt thích

      • Một clip về một em bé đáng yêu và ngộ nghĩnh hơn bình thường. Bé được tự do và không bị người lớn can thiệp vào sự phát triển như những bé khác. Bé đã tự làm một số việc trong sinh hoạt. Sẽ hoàn toàn không phải là thần đồng hay siêu nhân…..nếu báo chí túm được hình ảnh này rồi “mở kho” lấy mấy chữ đó ra dùng như họ vẫn làm. 😀
        Do không có đường liên hệ nào với bác Phan Như Huyên. Tôi đã lạm dụng trang học thế nào để bàn việc riêng ngoài lề (nhưng liên quan đến việc học và dạy).
        Xin lỗi ban biên tập HTN.

        Số lượt thích

        • Bác namviet, nếu bác để volume sẽ thấy tiếng người lớn xen vào, can thiệp vào nhiều lắm đấy ạ. Em là phụ nữ, cũng là mẹ thì em thấy tội cho bé quá. Với cách ăn uống, sinh hoạt để bị phát phì như thế này là hại sức khoẻ vô cùng, nhất là đối với trẻ em. Đây là trường hợp béo phì mà đúng ra phải có sự can thiệp của bác sĩ để giúp bé tập ăn uống điều độ, hoạt động thể thao, giảm cân, tránh bị tiểu đường, suy thận, suy tim vv…Những người lớn trong gia đình này thật là vô trách nhiệm, hoặc thiếu kiến thức cơ bản về việc nuôi dưỡng trẻ em. Video này được người xem ở VN coi là dễ thương, giống như một Video từ 1 nước châu Á khác quay 1 bé trai nghiện thuốc lá cũng ngồi vắt chân, miệng phì phèo điếu thuốc trong sự hưởng ứng và hoan hô của người lớn. Thật sự thì những cảnh đó ở Tây Âu mà xảy ra thì sẽ có người của chính quyền đến để can thiệp và bảo vệ đứa trẻ ngay!

          Vâng, Học là Học thế nào để vận dụng một số kiến thức mình Học được từ sách vờ, từ cuộc sống vào chính thực tế mới có giá trị. Bác namviet, ở trong trường PT cũng như ĐH bên này, những đề tài của cuộc sống hàng ngày đều được đưa vào chương trình để mọi người cùng tranh luận và đánh giá trên nhiều khía cạnh. Chẳng hạn như từ góc độ y tế, sức khoẻ, hay giáo dục, văn hoá, hay tâm lý vv…thì cái video ở trên cũng có rất nhiều điều để bàn tới.

          Số lượt thích

  5. Xin lỗi các bác và các bạn, mình thấy với định hướng XHCN của VN thì đúng ra tất cả các cơ sở GD đều phải là do nhà nước điều hành, đều phải phi lợi nhuận hết! Chứ ai lại một nước tư bản chủ nghĩa như CHLB Đức mà trẻ em đi học PT tại trường công thì không mất tiền, còn VN tự xưng là trung thành với XHCN nhưng bắt học sinh nộp đủ thứ học phí với lệ phí. Ở VN dân gian ta ví đó là “treo đầu dê, bán thịt chó!” Còn ĐH công bên này đã có thời gian các bang bắt đầu thu học phí 500 Euro một học kỳ, nhưng sau đó bị sức ép của công luận và chính sinh viên nên họ thôi. Hầu hết sinh viên Đức đăng ký học trường công vì chất lượng cũng không tồi, lại không mất học phí! Vừa học vừa làm là việc khó khăn đối với sinh viên. Nếu chỉ phải đi làm đủ ăn đủ sống thì còn được, chứ còn đi làm để trả học phí thì tốn rất nhiều thời gian và sức lực. Ở VN, chế độ XHCN mà cứ phải có thật nhiều tiền mới được học thầy tốt, được môi trường học tốt, thì ngược đời quá. Thà rằng VN Cứ trung thực nhận mình là chế độ tư bản để thị trường tự điều tiết, còn hơn giữ cái danh XHCN mà mang tiếng là chạy theo lợi nhuận đến mức bỏ rơi cả đạo đức!

    Số lượt thích

    • “định hướng XHCN của VN thì đúng ra tất cả các cơ sở GD đều phải là do nhà nước điều hành” Điều này vẫn đúng. 😀
      “Kinh tế thị trường đồng nghĩa là thuận mua vừa bán”. Điều này hoàn toàn nằm trong sự “điều hành vi mô tới vĩ mô” của nhà nước. Đây là giá thị trường được thỏa thuận của bên có nhu cầu và bên điều hành mà. 😀
      Đấy! ở Việt nam nói về điều này, hầu như ai cũng giải thích được theo ngôn ngữ đương thời….”chém”. 😀
      Cảm ơn bạn Thanh Hải, người tôi bí mật coi là Cô Giáo (hôm nay giải mật phải nói thật”. Nhờ có gợi ý nên mỗi ngày lại thấy như rõ ra một ít điều gì đó.

      Số lượt thích

      • Xin cám ơn bác namviet! Các bác và các bạn coi em như là bạn đồng hành trên con đường HTN là em vui rồi!
        Còn về cung và cầu: vừa cung vừa “chém” thì cầu sẽ đến lúc cũng phải “ném đá” lại, bác nhỉ?!

        Số lượt thích

        • Đọc hai dòng ý kiến của Cô Giáo ở trên thấy lòng rất Hân Hoan và Hạnh Phúc :D.
          Chữ “chém” tôi muốn dùng cho mình (nghĩa là chém gió). Ý kiến đưa ra chỉ là tự đoán không lấy từ nguồn nào và cũng chưa được hội đồng khoa học nào công nhận. Sau hai ngày lo lắng sợ bị phê bình vì cái Clip và mấy ý kiên. Giờ thấy đã an toàn. Lòng thật vô cùng nhẹ nhõm :D.
          Võ sĩ Sumo gây ấn tượng đầu tiên cho người xem là hình thể. Nhưng sự khéo léo trong miếng võ của một “ông khổng lồ” mới là cái hay của môn thê thao Nhật Bản. Tôi thấy cậu bé có những cử chỉ rất tự chủ và quyết đoán trong giao tiếp hay sinh hoạt cá nhân.
          Hồi bé mẹ tôi hay mắng tôi cái tội….nhớ lâu. Giật mình vì giờ vẫn còn nhớ các bé ngày xưa được người lớn dạy cách cầm đũa. Cầm đũa ăn cơm cũng phải cầm đúng mới là người lịch sự. Cầm như bé trong Clip sẽ bị đánh giá là người ….”tham ăn”. Cầm quá sát với đầu đũa cũng vậy. Sẽ bị cho là do “Tham ăn sợ tuột thức ăn nên cầm thế kẹp đũa cho chặt”. Tất cả những điều người lớn dạy đó đều có thể khiến cho đứa trẻ ….ngán ngẩm với đôi đũa và vụng về vì lo bị mắng.
          Con người khi sinh ra vốn đã có cảm giác …sợ. Bởi thế vừa chào đời là khóc. Đi học thích thế nhưng lại sợ học. Càng học nhiều càng sợ nhiều.
          Trong giáo dục điều cần trước tiên là xua tan nỗi sợ cho người học. Tôi thấy cậu bé rất khéo tay và điều khiển đôi tay nhuần nhuyễn. Những em bé lúc nhỏ như võ sĩ Sumo, tới tuổi trưởng thành bỗng khôi ngô tuấn tú. Có một chị bạn gửi con nhờ gia đình trông giúp vì tiện cho việc tới trường cứ than thở. “Hồi bé con gầy nên cho uống thuốc Bắc giờ béo nhất lớp”. Tới lớp 9 cháu cao lên và thanh tú thư sinh trông thật khác tuổi tiểu học. Duy ý chí thật tai hại khi ý chí đó ….sai lầm.
          Bây giờ tôi đã thấy bớt sợ bộc lộ ý kiến. Nhưng nhiều phụ huynh, người ngang tuổi hay trẻ hơn vẫn còn rất nhiều người….sợ. Sểnh miệng (khẩu thực vô bằng) đàng này là chữ gõ bàn phím. Nó còn có vẻ nguy hiểm hơn “bút sa gà chết”. 😀

          Số lượt thích

    • Chị Thanh Hải ơi(vì không biết trao đổi với chị bằng cách nào nên trao đổi tại đây), wikipedia có chính sách là không khuyến khích tác giả viết về chính những tác phẩm của mình. Nhưng do chưa kịp tìm hiểu nên em đăng một số tác phẩm của mình lên wiki để chia sẻ thôi. Vì em làm nghiệp dư nên mục đích để chia sẻ chứ cũng chả phải để chạy chức phó giáo sư tiến sĩ hay thăng tiến gì, cũng chả nhận được đồng tiền nào đâu. Nhưng đang bị thảo luận để đưa ra xóa. Cái chính là trình độ tiếng Anh có hạn nên không tự mình thanh minh được. Nhưng chính sách của Wiki là tự viết cũng không phải là lý do xóa. Hiện tại số comment xóa= số comment giữ. Các phản biện xóa đang bị đuối lý vì họ không đưa ra được lý do chính đáng(bởi vì định lý hình học cổ điển phải công bố trên tạp chí hình học cổ điển không thể công bố tại tạp chí có uy tín chất lượng cao được, thư hai là các định lý này là tổng quát của một số định lý khác đã công bố trên wiki nên không thể xóa cái tổng quát còn giữ cái đặc biệt, lý do nữa là một số định lý tương tự cũng được giữ trên wiki). Nhưng hôm nay lại tự dưng có một người tự dưng vào comment xóa trong khi họ không đưa ra lý do gì chính đáng. Làm em cảm giác rất lo ngại. Mong chị đọc các comment đầy đủ rồi hẵng comment ạ.

      https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Articles_for_deletion/Dao%27s_theorem

      Số lượt thích

      • PS: Chị chỉ nói những gì chị cho là khách quan đừng nói những gì về sự quen biết, hay cảm tính……..ạ

        Số lượt thích

        • Bạn ĐT Oai thân mến, mình có đọc qua các comments về việc xoá và cả về giữ của các users mà hầu hết là các chuyên gia toán học. Thường trong khoa học thì luôn có tranh luận và có các ý kiến đối lập nhau, nên bạn không có gì phải lo lắng đâu. Nếu mình hiểu đúng cuộc tranh luận thì một mặt có người cho rằng các tạp chí này chưa có danh tiếng nên chưa thể kết luận là các phát hiện hay định lý của bạn được công bố trên đó là đáng giá. Mặt khác thì có người coi các phát hiện và định lý của bạn là hay là đáng để được đăng trên wikipedia. Còn wikipedia thì cho thời hạn là 7 ngày để bạn hay ai đó sửa đổi, chỉnh lý nội dung hay đầu đề của bài viết trên wiki thì sẽ không bị xoá. Do mình không phải là người nghiên cứu về toán cũng như hình học phẳng, nên mình không thể viết comment trong wiki talk được. Nếu trong vòng 7 ngày bạn chưa có cách giải quyết thì cũng không có gì phải nhụt chí vì bài bị xoá đâu. Đây chỉ là một thử thách ở giai đoạn đầu nghiên cứu KH của bạn thôi. Bạn còn trẻ, cơ hội được công bố rộng rãi các phát hiện nghiên cứu trên các tạp chí chuyên môn sáng giá sẽ còn nhiều. Sẽ không lâu nữa những định lý của bạn sẽ được đăng trên wikipedia, mình tin là như vậy. Còn về quy định của wikipedia thì ta nên tránh dùng những từ vựng như “revenge” nhé, vì như vậy là không phải bàn luận khoa học, mang tính khách quan, tập trung vào chủ đề. Bạn cứ yên tâm làm khoa học và chăm gửi bài cho các tạp chí nhé!
          Chào thân ái!

          Số lượt thích

      • Bạn DTOV, tôi không biết nhiều về toán, nhưng tôi đề nghị thế này: Việc làm của bạn cần những người trong lãnh vực toán biết đến. Cách tốt nhất là liên hệ với Department of Mathematics của các đại học lớn. Thí dụ, ở Cali, hệ thống trường ĐH công, 20 CSU và 10 UC. Họ có nhiều giáo sư Á châu, cả VN nữa. Cách đây vài năm, tôi gặp một cô giáo người Huế, làm việc cho Bộ GD tiểu bang, cô cũng mới sang, được mời về CSU Long Beach để dạy “mẹo toán” đê chúng tôi đi thi (lúc đó tôi đang học sư phạm toán). Biết đâu, nhiều nơi vẫn cần kiến thức hình học của bạn. Bạn nên tìm vào các websites của trường.

        PS. Cô giáo ở trên làm việc trong ngành GD, chuyên toán cho THPT ở Sacramento (thủ đô của California). Làm đúng việc là thích thôi, good luck !

        Số lượt thích

  6. Tôi phải hoan hô các bạn một tí, quí vị tác giả cũng như quí vị bình luận, đã viết không ngừng nghỉ. Hoan hô ô ô….. bravo o o o o… !

    Tôi cũng đồng ý với TH là chú bé trong hình trông phì nhiêu quá, còn namviệt thì muốn thử “cô giáo” mình xem sao.

    Trở lại với lợi nhuận và phi lợi nhuận ….

    Nếu là sinh viên đang tìm trường đi học, tôi chỉ cần biết: 1.Văn bằng họ sẽ cấp cho tôi có dùng được không; 2.Trường có ngành tôi chọn hoặc phương pháp dạy có tốt không; 3.Trường có quang cảnh đẹp, (có bạn trai bạn gái dễ thương), sinh hoạt có vui không; 4.Học phí có vừa túi tiền không. Thế là đủ rồi! Lợi nhuận hay phi lợi nhuận chỉ là cách điều hành của trường, Hội đồng quản trị muốn dùng lợi nhuận thế nào tùy ý.

    Ví dụ, đây là vài ĐH ở California (online info):
    UCLA: public research university,
    CSUF: public comprehensive university,
    Chapman University: private, non-profit,
    Loyola Marymount University: private, coed,
    Stanford: private, research university,
    USC: private, not-for-profit, research university.

    Cách tổng quát, ĐH có thể phân làm 3 loại: Công, Tư phi lợi nhuận, và Tư không phi lợi nhuận.

    Đại học công đương nhiên là phi lợi nhuận.

    Đại học Tư phi lợi nhuận phải xin phép và theo những qui định của chính phủ, ví dụ, dùng tiền lời để phát triển thêm cho trường, hoặc cho sinh viên cách nào đó. Mỗi năm phải báo cáo chi thu. Phi lợi nhuận là một cách để giảm thuế. Phi lợi nhuận cũng là cách để lôi cuốn thêm nhiều Mạnh thường quân, vì người hiến tặng cũng được giảm thuế.

    Đại học Tư không phi lợi nhuận, điều hành như một công ty, mỗi năm đều phải khai thuế. Cách âm thầm, trường loại này cũng có thể là phi lợi nhuận, nhưng họ không dùng danh hiệu phi lợi nhuận, bởi vì có lợi nhuận đâu mà phi với không phi

    Tôi xin vơ đũa cả nắm. Tất cả các trường ĐH có tâm huyết đều là phi lợi nhuận, đều phải sống nhờ sự giúp đỡ tài chánh của các Mạnh thường quân và sự giúp đỡ của chính cựu học sinh của mình (Association of Alumni). Những vị ân nhân này, họ có thể cống hiến hoặc di chúc một phần hoặc tất cả tài sản của họ cho ngôi trường mẹ alma mater của họ.

    Như vậy, lợi nhuận hay phi lợi nhuận chỉ là cách để điều hành sao cho hiệu quả và tiện lợi mà thôi.

    Số lượt thích

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

Nhập địa chỉ email để nhận thông báo có bài mới từ Học Thế Nào.

%d bloggers like this: