How We Learn

Thảo luận về Đề án đổi mới chương trình, SGK (P3)– Quốc hội

Học Thế Nào: Sáng 20/11, các đại biểu Quốc hội đã thảo luận tại hội trường về Đề án đổi mới chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông. Học Thế Nào xin đăng lại toàn bộ bản gỡ băng phiên thảo luận mà Văn phòng Quốc hội thực hiện. Để bạn đọc tiện theo dõi, chúng tôi chia ra thành 4 phần.

 

Phần 3

Tôn Thị Ngọc Hạnh – Đắk Nông

Tôi đã đọc kỹ Đề án đổi mới chương trình SGK giáo dục phổ thông, lắng nghe ghi nhận ý kiến của cử tri, nhắc lại ý kiến của các nhà giáo và bằng trải nghiệm bản thân. Trong thời gian cho phép, tôi xin được phát biểu thảo luận một số nội dung như sau:

Một là tôi đồng ý với nhiều nội dung trong phần đánh giá chương trình giáo dục phổ thông và SGK hiện hành của đề án. Duy chỉ có một điều, đề án cho rằng chương trình giáo dục phổ thông và SGK hiện hành còn nặng tính hàn lâm, thì quả thật là chưa đồng ý hoàn toàn. Cùm từ “tính hàn lâm” được sử dụng rất nhiều nghĩa. “Tính hàn lâm” trong nhiều trường hợp được hiểu là có tính chất học thuật. Vấn đề quan trọng ở đây là trong môi trường giáo dục phải đề cao tính chất học thuật. Tất nhiên, những nội dung truyền đạt có tính chất học thuật phải phù hợp với trình độ nhận thức của từng lứa tuổi, từng cấp học. Nếu đây là quan điểm chủ đạo của đề án đổi mới chương trình SGK giáo dục phổ thông, tôi cho rằng cần phải cân nhắc kỹ. Giáo dục phải nâng tầm nhận thức của con người chứ không đơn thuần chỉ dậy những kỹ năng thông thường.

Theo tôi, đánh giá chương trình giáo dục phổ thông và SGK hiện hành quá tải chưa thiết thực là hoàn toàn chính xác. Tôi nghĩ rằng đây mới là điều cần nhấn mạnh. Thậm chí là một trong những quan điểm chính trong hệ thống quan điểm khi xây dựng đề án đổi mới chương trình SGK. Nói gì thì nói, nhưng rõ ràng với chương trình SGK hiện hành, đa số học sinh phổ thông các cấp học hiện nay phải rất vất vả, khó khăn trong việc tự học, và không đủ thời gian để đáp ứng đầy đủ theo yêu cầu học tập. Với những nội dung phân tích như trên, theo tôi cần xác định lại thật chính xác ngôn từ khi đề ra nội dung chương trình đổi mới SGK, để giảm tải “tính hàn lâm”. Khi kết hợp chương trình giảng dậy từ cấp tiểu học đến trung học cơ sở tại Mục đ, Điểm 2, Khoản 3 khi tích hợp như chương trình nội dung đề án thì việc cần chú trọng là giáo dục toàn diện, cân đối hài hòa giữa lý thuyết và thực hành.

Hai là, về thực hiện chủ trương một chương trình nhiều SGK, trước hết về xây dựng chương trình, tôi thống nhất việc giao cho Bộ GD&ĐT chủ trì xây dựng. Rõ ràng là phải thống nhất toàn quốc về chuẩn đầu ra, có khác chăng là địa phương vận dụng trong khuôn khổ cho phép của chương trình, trên cơ sở giải pháp huy động tối đa trí tuệ của những người am hiểu và có kinh nghiệm về giáo dục phổ thông tham gia xây dựng, góp ý chương trình, SGK như đề án đã nêu. Tôi đề nghị Bộ GD&ĐT nên công khai và xin ý kiến góp ý phản biện ngay từ khi biên soạn chương trình. Lấy ý kiến rộng rãi trong xã hội, nhất là những nhà khoa học, những người am hiểu trong lĩnh vực giáo dục, được đóng góp ý kiến, kiến nghị. Bộ Giáo dục cần tổ chức tiếp thu đầy đủ để chỉnh lý chương trình đã dự thảo, để khi chương trình trở thành cơ sở pháp lý, chương trình cứng để biên soạn SGK sẽ không có nhiều vướng mắc, tạo ra sự đồng thuận về vấn đề lớn trong xã hội. Nội dung nhiều SGK mang lại nhiều lợi ích như đề án đã nêu. Tại phương án triển khai việc biên soạn SGK có nêu: “Khuyến khích các tổ chức, cá nhân biên soạn SGK trên cơ sở chương trình giáo dục phổ thông, đồng thời Bộ GD&ĐT tổ chức biên soạn một bộ SGK”. Theo tôi, những ưu điểm và hạn chế mà đề án nêu ra về vấn đề này là chấp nhận được. Vấn đề là cần phải xác định Hội đồng quốc gia thẩm định độc lập sẽ là như thế nào để tránh được việc hạn chế tính chủ động, sáng tạo, đảm bảo được tính đa dạng, phong phú, nâng cao chất lượng, hiệu quả thu được trong việc sử dụng SGK.

Ba là, quá trình thực hiện chương trình mới, SGK mới theo hình thức cuốn chiếu cũng rất cần Bộ GD&ĐT lưu ý đổi mới dần các cấp học, lớp học đang thực hiện theo chương trình cũ, SGK cũ. Có nghĩa là trên cơ sở những cái mới được thông qua thể hiện tại chương trình chuẩn đã được chấp thuận thì cũng nên tiến hành sửa đổi trong chừng mực có thể đối với những cấp học chưa đến lượt cuốn chiếu đổi mới. Điều này chưa thấy trong lộ trình thực hiện của đề án để tạo ra sự đồng bộ dần dần trong cùng một hệ thống giáo dục.

Cuối cùng, cùng với việc đổi mới chương trình, đổi mới SGK, đề án cũng đã đề ra nội dung tập huấn giáo viên các cơ sở giáo dục phổ thông để thực hiện chương trình SGK mới trong lộ trình thực hiện. Tôi xin lưu ý thêm là cần phải lưu ý chuyển đổi luôn chương trình đào tạo ở các trường sư phạm là nơi đào tạo “máy cái” trong sự nghiệp giáo dục, đảm bảo phù hợp với nhu cầu thực tiễn về đổi mới chương trình và đổi mới SGK.

Kính thưa Quốc hội, ngoài những nội dung vướng mắc cần thảo luận để chỉnh sửa Đề án đổi mới chương trình, SGK giáo dục phổ thông được xây dựng theo các nghị quyết của Đảng, của Quốc hội nhìn chung là phù hợp và đáp ứng được nhu cầu thực tiễn cấp bách, cần đổi mới của đời sống giáo dục đang diễn ra hàng ngày, hàng giờ trên khắp mọi miền của đất nước. Do đó, tôi rất mong đề án đổi mới chương trình SGK sẽ được Quốc hội thông qua tại kỳ họp này. Tôi hết ý kiến, xin cảm ơn Quốc hội.

 

Phạm Thị Trung – Kon Tum

Qua nghiên cứu đề án Chính phủ và dự thảo nghị quyết của Quốc hội về đổi mới chương trình, SGK giáo dục phổ thông, tôi xin phép tham gia một vài ý kiến như sau.

Thứ nhất, về thực hiện một chương trình thống nhất nhưng linh hoạt, tôi đề nghị nên sửa đổi linh hoạt chứ không nên mềm dẻo, vì đã linh hoạt thì mềm dẻo rồi. Một trong những hạn chế của chương trình hiện hành là chưa phát huy được vai trò tự chủ của nhà trường và tính tích cực sáng tạo của giáo viên, cán bộ quản lý trong quá trình thực hiện nhiệm vụ giáo dục, chưa đáp ứng yêu cầu giáo dục của các vùng khó khăn. Nghị quyết 29 yêu cầu phải đẩy mạnh phân cấp, nâng cao trách nhiệm, tạo động lực và tính chủ động sáng tạo của cơ sở giáo dục, phù hợp với các vùng miền khác nhau của cả nước. Vì vậy, dự thảo nghị quyết xác định chương trình giáo dục phổ thông thực hiện thống nhất trong cả nước, đồng thời dành thời lượng để các địa phương và nhà trường vận dụng phù hợp với điều kiện thực tế. Đây là một trong số những điểm mới so với Nghị quyết 40 và điểm mới so với quy định về chương trình phổ thông tại Khoản 1, Điều 29 của Luật giáo dục hiện hành.

Tôi tán thành với những quy định này trong dự thảo nghị quyết, bởi lẽ chương trình hiện hành đã dành thời lượng để địa phương vận dụng nhưng chưa thỏa đáng. Ví dụ phân tích kế hoạch dạy học của tiểu học theo Quyết định số 16 năm 2006 cho thấy chương trình học và thời lượng phân phối để học sinh tìm hiểu về thế giới xung quanh các em qua các môn học còn rất hạn chế. Thời lượng tiết chính thức cho các nội dung địa phương ở cấp trung học cơ sở chỉ chiếm khoảng 0,91% so với tổng thời lượng của các môn học chính khóa trên lớp. Ở cấp trung học phổ thông tổng số tiết chính thức 12 tiết, tập trung ở 3 môn: địa lý, lịch sử, giáo dục công dân. Thời lượng chính thức như nêu trên rất khó để có thể giải quyết các vấn đề thực tiễn liên quan đến địa phương của học sinh. Mặt khác, việc triển khai xây dựng tài liệu dạy học địa phương theo quy định hiện hành của chương trình ở một số địa phương triển khai chậm.

Đề án Chính phủ đã xác định ngoài yêu cầu bắt buộc chương trình giáo dục phổ thông dành khoảng 20% thời lượng để các địa phương và nhà trường vận dụng. Tuy nhiên, 20% ấy là phù hợp hay không lại còn là việc tiếp tục có những thử nghiệm, điều chỉnh trong quá trình thử nghiệm chung của chương trình. Tại Mục 5 của đề án xác định địa phương có thể biên soạn tài liệu hướng dẫn, hỗ trợ dạy học, đáp ứng nhu cầu và phù hợp với đặc điểm của địa phương. Thiết kế việc quy định như nêu trên tại đề án là chưa rõ trách nhiệm của địa phương. Đồng ý với phát biểu của Đại biểu Ngô Đức Mạnh ở Bình Thuận, tôi đề nghị đề án cần quy định rõ trách nhiệm của địa phương và các cơ sở giáo dục trong việc chủ động biên soạn tài liệu, thẩm định và trình các cấp có thẩm quyền phê duyệt các nội dung liên quan đến địa phương nhằm đảm bảo lộ trình thực hiện của đề án. Quy định như trên cũng sẽ khắc phục tình trạng triển khai rất chậm nội dung này như đã diễn ra ở chương trình hiện hành.

Hai, về các điều kiện tổ chức thực hiện để triển khai tốt chương trình giáo dục phổ thông. Thực hiện đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục, đào tạo theo Nghị quyết 29, nhưng ở lần trình này Quốc hội chỉ xem xét vấn đề chương trình và SGK. Việc đổi mới chương trình giáo dục phổ thông để đạt được mục tiêu, không thể đạt được mục tiêu nếu 2 yếu tố giáo viên và điều kiện cơ sở vật chất, thiết bị không đáp ứng nhu cầu đổi mới. Hai vấn đề liên quan nêu trên sẽ được thực hiện bởi các đề án riêng.

Vì vậy dự thảo nghị quyết chỉ xác định Thủ tướng Chính phủ phê duyệt và chỉ đạo thực hiện Đề án đổi mới chương trình, SGK và các đề án khác nhằm đảm bảo điều kiện về đội ngũ nhà giáo, cán bộ quản lý giáo dục, cơ sở vật chất để thực hiện đổi mới chương trình. Tôi đồng tình với yêu cầu trên. Tuy nhiên, đề án lại xác định tổ chức tập huấn giáo viên, các cơ sở giáo dục phổ thông thực hiện chương trình SGK mới sẽ được thực hiện thông qua Internet. Tôi tán thành việc tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong lĩnh vực này. Nhưng với điều kiện giáo viên và cơ sở vật chất hiện nay, trong tương quan với mục tiêu đổi mới thì liệu phương thức tổ chức trên có thực sự hiệu quả, nhất là ở địa phương khó khăn, vùng sâu, vùng xa. Vì vậy, tôi đề nghị Chính phủ quan tâm chỉ đạo công tác tổ chức tập huấn hiệu quả, thiết thực và ưu tiên quan tâm nguồn lực thích đáng cho công tác bồi dưỡng, đào tạo cho đội ngũ giáo viên. Đề nghị Quốc hội, Chính phủ sớm xây dựng chế độ thỏa đáng, nhằm thu hút, giữ người tài làm giáo dục, từng bước nâng cao chất lượng đội ngũ một cách căn bản.

Mặt khác, thực hiện đề án kiên cố hóa trường, lớp năm 2008 – 2012, hiện vẫn còn khoảng 63.000 phòng học chưa được xây dựng và khoảng 25.000 phòng học mượn, nhờ cần tiếp tục đầu tư. Trong đó dự kiến còn 2.672 phòng học và 2.658 phòng công vụ cho giáo viên ở những vùng đặc biệt khó khăn. Như vậy ngay cả điều kiện thiết yếu để có thể thực hiện chương trình hiện tại vẫn còn nhiều khoảng trống. Đề nghị Chính phủ quan tâm nguồn lực đầu tư, nhằm đảm bảo điều kiện cơ sở vật chất để thực hiện đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục phổ thông.

Cuối cùng, tôi thể hiện sự đồng tình với việc ban hành nghị quyết thực hiện Đề án đổi mới chương trình, SGK giáo dục phổ thông tạo cơ sở pháp lý để Chính phủ sớm triển khai tổ chức thực hiện trong điều kiện chưa sửa đổi, bổ sung Luật giáo dục hiện hành và các cơ chế, chính sách liên quan còn nhiều bất cập. Đồng thời, tôi tán thành quan điểm một chương trình nhiều bộ SGK và Bộ GD&ĐT tổ chức biên soạn một bộ sách với quy trình công khai, minh bạch, huy động được trí tuệ của đội ngũ chuyên gia, nhà giáo có chuyên môn, đảm bảo tính chủ động trong quá trình triển khai thực hiện. Trên đây là ý kiến của tôi. Xin trân trọng cảm ơn Quốc hội.

 

Nguyễn Thị Kim Thúy – TP Đà Nẵng

Tôi xin phát biểu hai vấn đề, một về mục tiêu, yêu cầu của đề án và hai là về các biện pháp bảo đảm thực hiện đề án.

Trước hết, về mục tiêu, yêu cầu của đề án, tôi tán thành mục tiêu Đề án đổi mới chương trình, SGK giáo dục phổ thông chuyển từ truyền thụ kiến thức đơn thuần sang phát triển phẩm chất, năng lực của người học. Có nhà giáo dục đã nói “học sinh không phải là một chiếc bình cần phải đổ đầy, mà là một bó đuốc cần phải thắp sáng”, chỉ thiên về trang bị kiến thức là đổ đầy, thậm chí nói nặng lời hơn là nhồi nhét vào đầu học sinh chứ không phải thắp sáng. Phải làm sao để chương trình giáo dục phổ thông không cướp đi tuổi thơ tươi vui, hồn nhiên và trong sáng, là nền tảng không thể thiếu cho sự phát triển cân đối, toàn diện và lành mạnh của thế hệ trẻ. Tuy nhiên, có một câu hỏi đặt ra là chương trình hiện hành cũng đưa ra mục tiêu phát triển năng lực, phẩm chất của học sinh nhưng vì sao không đạt được yêu cầu.

Tôi cho rằng để chương trình, SGK mới thực hiện được mục tiêu đúng đắn này, Chính phủ mà trực tiếp, cụ thể là Bộ GD&ĐT cần trả lời câu hỏi trên để làm rõ nguyên nhân, có làm rõ được nguyên nhân thì mới tìm ra được giải pháp phù hợp. Mặt khác, đề án trình Quốc hội cũng chưa có báo cáo đánh giá tác động kèm theo như quy định của pháp luật. Đổi mới chương trình, SGK phổ thông là một chủ trương lớn, liên quan đến hàng chục triệu người mà không có báo cáo đánh giá tác động thì đại biểu Quốc hội sẽ thiếu cơ sở để bàn luận và lo lắng khi biểu quyết thông qua Nghị quyết. Chúng ta biết giáo dục đào tạo là một lĩnh vực rất cần đến các quyết định nhìn xa, trông rộng, nếu không đủ các cơ sở để bàn bạc kỹ thì sẽ rơi vào tình trạng duy ý chí, thiếu tính khả thi và 5-10 năm sau lại trở lại từ đầu.

Về yêu cầu đổi mới, tôi tán thành với những nội dung đã nêu trong Đề án, chỉ xin bổ sung một điểm là phải đặt đúng vị trí của chương trình so với SGK, chương trình mới là quan trọng, chương trình mới là cái mà Bộ GD&ĐT cần nắm, cần phải đầu tư xây dựng chứ không phải SGK. Phải có chương trình chi tiết, cụ thể với chuẩn chương trình mang tính định lượng thì mới đánh giá được học sinh, mới bảo đảm được sự thống nhất giữa các bộ SGK và các cơ sở giáo dục dạy những bộ SGK khác nhau. Như vậy, SGK chỉ nên biên soạn sau khi đã có đề cương chi tiết của chương trình đổi mới.

Nội dung thứ hai, về các điều kiện bảo đảm thực hiện đề án, theo tôi có 3 điều kiện sau đây:

Trước hết, phải đổi mới phương pháp dạy và học. Việc đổi mới chương trình dù có theo phương án nào thì cũng không thể quan trọng và quyết định bằng việc đổi mới phương pháp dạy và học. Nhưng vì sao thời gian qua càng cấp học cao lại càng không đổi mới phương pháp dạy và học. Phải chăng dưới áp lực của xã hội, Bộ GD&ĐT phải giới hạn nội dung thi trong SGK, thậm chí trong SGK lớp 12, nên giáo viên chỉ lo đổ đầy kiến thức cho học sinh để đối phó với kỳ thi mà không dám phiêu lưu áp dụng phương pháp dạy học mới. Do đó, tôi đề nghị khi thực hiện chương trình mới, nhất là trong điều kiện có nhiều bộ SGK, Bộ GD&ĐT chỉ nên quy định thi theo chuẩn chương trình. Có như vậy, thầy và trò mới áp dụng phương pháp dạy và học tích cực để phát triển năng lực, đáp ứng được yêu cầu của kỳ thi. Cùng với việc đổi mới phương pháp dạy và học, cần đổi mới phương pháp đào tạo bồi dưỡng giáo viên, đồng thời trao quyền tự quyết cao cho giáo viên và họ phải chịu trách nhiệm về quyết định của mình trong việc lựa chọn SGK để dạy. Đáng tiếc là đề án chỉ mới dừng lại ở những lời hứa hẹn, chưa có giải pháp gì cụ thể để cho thấy có triển vọng đổi mới trong lĩnh vực này.

Điều kiện thứ hai là phải đảm bảo cơ sở vật chất, kinh phí thực hiện đề án. Tôi không nhắc lại những yêu cầu về nâng cấp cơ sở trường, lớp, trang thiết bị dạy và học mà nhiều người đã nói. Nếu không cải thiện được tình trạng 50, 60 em ngồi một lớp ở thành phố, cũng như tình trạng trường, lớp xuống cấp, xập xệ ở các tỉnh miền núi, vùng sâu, vùng xa thì khó có thể nói đến thành công của chương trình SGK mới. Ở đây, tôi xin lưu ý Quốc hội một ý, nếu các trường không có kinh phí để mua nhiều bộ SGK khác nhau, mỗi trường chỉ dùng một bộ SGK thì kết quả vẫn là một chương trình, một SGK, không phát huy được ưu thế của một chương trình nhiều bộ SGK. Tôi e có khả năng lặp lại tình trạng như trước năm 2000 dù có 3 bộ sách toán, 2 bộ sách văn, nhưng mỗi miền chỉ dùng một bộ, các tỉnh, thành phố từ Thừa Thiên-Huế trở ra là dùng sách do các nhà giáo phía Bắc viết. Còn các tỉnh, thành phố từ Đà Nẵng trở vào dùng sách do các nhà giáo phía Nam biên soạn.

Điều kiện thứ ba là phải thử nghiệm nghiêm túc, theo như đề án thì chương trình này có một cách tiếp cận rất mới so với chương trình hiện hành. Vậy thì càng phải được thử nghiệm nghiêm túc, không nên giao việc này cho các tổ chức, cá nhân biên soạn, tự thực hiện và tự đánh giá, công bố như đề án, bởi vì như vậy sẽ không khách quan, nhất là khi kết quả đó lại được sử dụng cho một cuộc cạnh tranh.

Cuối cùng tôi đề nghị chỉnh sửa dự thảo nghị quyết cho phù hợp để trình Quốc hội thông qua. Tôi hết ý kiến, xin cảm ơn Quốc hội.

 

Trần Minh Diệu – Quảng Bình

Để tiếp tục hoàn thiện nghị quyết, tôi xin thảo luận thêm mấy vấn đề sau đây:

Trước hết, về mục tiêu đổi mới trong dự thảo nghị quyết, vấn đề kết hợp dạy chữ với dạy người, cùng với mục tiêu giáo dục toàn diện về đức, trí, thiện, mỹ được đề ra tại Điểm 1, Điều 2 chúng tôi thấy đây là những vấn đề không mới, mục tiêu này đã có từ rất lâu ngay từ khi nền giáo dục cách mạng mới được hình thành đã có mục tiêu đào tạo con người mới “vừa hồng vừa chuyên”, với phương châm rất quen thuộc “học đi đôi với hành”, “giáo dục kết hợp với lao động sản xuất”, “nhà trường gắn liền với xã hội”. Vấn đề ở đây là những mục tiêu nói trên vẫn còn giá trị, vẫn phải tiếp tục nhận thức sâu sắc hơn để thực hiện tốt hơn trong quá trình đổi mới giáo dục. Vì thế, để phản ánh đúng thực trạng và tránh ngộ nhận cho rằng những mục tiêu nói trên là hoàn toàn mới, tôi đề nghị bổ sung thêm cụm từ “tiếp tục đổi mới” vào trước các mục tiêu nói trên.

Vấn đề thứ hai về yêu cầu đổi mới, các yêu cầu đổi mới tại Điểm 2, Điều 2 của dự thảo cho thấy không có yêu cầu nào đề cập đến sự kế thừa và phát huy những thành tựu đạt được trong quá trình đổi mới. Vì thế đề nghị bổ sung vào Điểm 2, Điều 2 của nghị quyết một yêu cầu cụ thể sau đây: “Đổi mới phải trên cơ sở kế thừa và phát huy những thành tựu, kinh nghiệm thành công của nền giáo dục cách mạng”. Như vậy là vừa đúng với tinh thần Nghị quyết 29 của Ban chấp hành Trung ương, vừa hạn chế được sự hiểu nhầm về một tư tưởng đổi mới theo hướng phủ định những thành tựu vô cùng lớn lao, quan trọng là nền giáo dục cách mạng đã có được trong gần 70 năm qua.

Về nội dung đổi mới thi cử, kiểm tra, đánh giá, Điểm g, Điều 2 của dự thảo nghị quyết xác định đổi mới căn bản đánh giá chất lượng giáo dục theo hướng hỗ trợ, phát triển phẩm chất và năng lực học sinh. Thiết kế như vậy có nghĩa là chú trọng việc đổi mới theo hướng động viên, khuyến khích, hỗ trợ phát triển đối với người học như cách mà Bộ GD&ĐT đã và đang làm đối với học sinh tiểu học trong cả nước trong một tháng qua với nhiều ý kiến trái chiều từ thực tiễn mà chúng ta không thể không lắng nghe. Với định hướng nói trên, việc phản ánh mức độ đạt chuẩn theo chương trình chỉ được xem là thứ yếu và có thể dẫn đến sự lệch lạc trong quá trình kiểm tra, đánh giá.

Về vấn đề này tôi có ý kiến như sau: kiểm tra, đánh giá chất lượng là một trong những khâu quan trọng trong quá trình dạy học, mục đích tự thân và cơ bản hàng đầu của việc kiểm tra, đánh giá là để phản ánh mức độ đạt chuẩn của người học theo chương trình đề ra, phải bắt đầu từ sự phản ánh đúng mức độ đạt chuẩn của từng học sinh thì mới có phương pháp hỗ trợ phát triển về phẩm chất, năng lực phù hợp với đối tượng cụ thể. Theo đó tôi đề nghị thiết kế lại Điểm g, Điều 3 như sau: “Đổi mới đánh giá chất lượng học sinh phải theo hướng nhằm phản ánh chính xác mức độ đạt chuẩn theo quy định của chương trình, đồng thời trên cơ sở đó hỗ trợ phát triển về phẩm chất, năng lực của học sinh”.

Kính thưa Quốc hội, việc đổi mới thi cử, kiểm tra, đánh giá là vấn đề nhạy cảm, hệ trọng, tác động trực tiếp đến cách dạy, cách học, cách kiểm soát chất lượng của cả hệ thống giáo dục, rất dễ xảy ra rủi ro, vì thế cần được tiến hành một cách thận trọng, không chủ quan, áp đặt, phải có bước đi thích hợp trên cơ sở kế thừa và phát huy tốt những kinh nghiệm thành công, duy trì những cách kiểm tra, đánh giá chính xác, hiệu quả, đồng thời phải loại bỏ những kỳ thi không phản ánh đúng mức độ đạt chuẩn của người học, nặng về hình thức, gây tốn kém xã hội như kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông trong những năm gần đây là một ví dụ điển hình có thể loại bỏ.

Vấn đề thứ ba về thực hiện một chương trình và nhiều SGK, tôi cơ bản tán thành với các nội dung dự thảo. Riêng nội dung quy định Bộ GD&ĐT tổ chức biên soạn một bộ SGK để chủ động cho việc triển khai chương trình mới như cách giải trình của Chính phủ là chưa thuyết phục. Cách làm này sẽ mâu thuẫn với chủ trương xã hội hóa mà chính Đề án đề ra bởi các lý do sau:

Thứ nhất, nếu chỉ có một bộ SGK của Bộ GD&ĐT tổ chức biên soạn trước để kịp tiến độ triển khai chương trình mới trong một điều kiện không có đối chứng, không có cạnh tranh, không có sự lựa chọn thứ hai thì dư luận băn khoăn về chất lượng biên soạn và tính khách quan trong quá trình thẩm định, phê duyệt là hoàn toàn có cơ sở.

Thứ hai, khi đã có bộ sách của Bộ GD&ĐT phát hành và triển khai thí điểm thì chắc chắn sẽ không còn sự hấp dẫn để khuyến khích các tổ chức, cá nhân đầu tư biên soạn những bộ sách khác như mục tiêu của Đề án đề ra.

Thứ ba, cứ giả sử tới đây có những bộ sách hoặc những cuốn sách khác của các tổ chức, cá nhân được thẩm định, phê duyệt và cho phép phát hành thì giá trị bản quyền của nó trên thị trường sẽ thế nào? Sự công bằng về cạnh tranh phát hành so với bộ sách của Bộ GD&ĐT sẽ ra sao? Các cơ sở giáo dục sẽ lựa chọn sách nào để dạy, để học, đó là những câu hỏi Quốc hội không thể không đặt ra.

Từ những phân tích trên, tôi đề nghị thiết kế lại Điểm g, Điều 2 của nghị quyết theo phương án như sau: “Khuyến khích và tạo điều kiện thuận lợi để các tổ chức và cá nhân cùng tham gia biên soạn SGK”. Bộ GD&ĐT tập trung thực hiện chức năng quản lý nhà nước thông qua việc xây dựng và ban hành bộ chương trình chuẩn, ban hành tiêu chí đánh giá SGK, hướng dẫn cho các tổ chức và cá nhân đăng ký hoạt động biên soạn SGK, tham mưu, tổ chức thẩm định và trực tiếp phê duyệt SGK. Thiết kế lại như vậy sẽ là điều kiện để thực hiện chủ trương xã hội hóa, khuyến khích các nhà khoa học tham gia biên soạn SGK. Quan trọng hơn rất nhiều là chúng ta sẽ lựa chọn được những cuốn SGK có chất lượng. Tôi xin hết ý kiến. Xin cảm ơn Quốc hội.

 

Nguyễn Xuân Trường – TP Hải Phòng

Tôi thể hiện quan điểm cá nhân như sau:

Tôi thấy rất cần thiết ban hành một nghị quyết về đổi mới chương trình, SGK giáo dục phổ thông để chúng ta thể chế hóa quan điểm, định hướng của Đảng về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục phổ thông theo tinh thần Nghị quyết sô 29 của Ban chấp hành Trung ương, Hội nghị lần thứ 8, khóa XI.

Thứ hai, để đáp ứng yêu cầu thực tiễn đặt ra đối với thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Giải quyết những bất cập, hạn chế trong chương trình giáo dục phổ thông, cũng như yếu kém trong giáo dục phổ thông nói chung, góp phần nâng cao nguồn nhân lực, đáp ứng yêu cầu của đất nước trong thời kỳ đổi mới.

Thứ ba, sau 12 năm chúng ta thực hiện Nghị quyết 40 của Quốc hội về đổi mới chương trình, SGK phổ thông, đến nay chúng ta thấy có những điều bất cập và chúng ta cần phải làm tiếp.

Về quan điểm, tôi đồng tình thông qua nghị quyết về chương trình SGK phổ thông mới. Tuy nhiên, để làm rõ và thực hiện tốt một số chương trình, tôi xin ý kiến cụ thể về nội dung cụ thể sau đây:

Về nội dung thứ nhất, những điểm đổi mới của đề án đổi mới chương trình, SGK phổ thông do Chính phủ trình Quốc hội lần này, đã thực hiện một chủ chương một chương trình nhiều SGK bên cạnh nhiều điểm đổi mới khác. Tôi hoàn toàn tán thành chủ trương này vì những lý do sau:

Trước hết, nó phù hợp với xu thế của giáo dục hiện đại, sau đó là nhiều ưu điểm khác nhau, tránh thực hiện sự độc quyền trên nhiều bình diện như kinh doanh, phát hành, in ấn, biên soạn và chỉ đạo tổ chức thực hiện. Tạo ra nguồn thông tin đa dạng và phong phú để nhiều cấp, nhiều ngành và toàn thể xã hội tiếp cận, nhiều sự lựa chọn cho người tiêu dùng, chủ yếu là giáo viên, học sinh, phù hợp với đối tượng của vùng, miền khác nhau, phù hợp với điều kiện phát triển kinh tế – xã hội.

Trong thực tế giáo dục Việt Nam đã có thử nghiệm để thực hiện một chương trình nhiều SGK dưới nhiều hình thức khác nhau. Còn đối với các nước phát triển như Mỹ, Úc, Anh, Pháp, Trung Quốc, Nga, Hàn Quốc, những nước phát triển tiên tiến về giáo dục, đào tạo thì vấn đề một chương trình nhiều SGK đã thực hiện từ lâu. Quan điểm của tôi là ủng hộ chủ trương một chương trình nhiều SGK bởi lẽ chủ trương này huy động được các đội ngũ tác giả SGK, các nhà giáo, các chuyên gia khoa học, tạo điều kiện để giáo viên, học sinh lựa chọn một cách thoải mái và cần thiết phù hợp một cách khoa học với trình độ của mình và đặc điểm của cá nhân cũng như từng vùng, miền. Tuy nhiên, về vấn đề này tôi đề nghị cần làm tốt và làm rõ những nội dung sau đây:

Đề nghị Ban soạn thảo và đặc biệt là Chính phủ, Bộ GD&ĐT cần tiến hành tổ chức thẩm định phê duyệt SGK một cách minh bạch rõ ràng. Tôi đồng tình với giải pháp Bộ GD&ĐT tổ chức việc xây dựng và thẩm định ban hành chương trình SGK phổ thông căn cứ vào việc biên soạn SGK và việc thẩm định để duyệt cho phép sử dụng SGK. Ban hành quy định về việc lựa chọn SGK và tiêu chuẩn người biên soạn SGK, người tham khảo, tham gia Hội đồng thẩm định SGK về quy chế hoạt động của Hội đồng thẩm định SGK. Theo tôi những vấn đề này được xây dựng một cách khoa học và công bố công khai, minh bạch trên phương tiện thông tin đại chúng để xã hội, nhân dân, phụ huynh học sinh và các cấp, các ngành theo dõi, giám sát.

Bộ cần nên tổ chức biên soạn một bộ SGK. Tuy nhiên, tôi cho rằng việc ủng hộ này cần thiết để đảm bảo yêu cầu chung, nhưng Bộ cũng ngang bằng với các tổ chức khác thì mới huy động được việc triển khai và tiến độ chương trình SGK. Nhưng vẫn còn một số băn khoăn, chúng tôi cho rằng hoàn toàn đồng tình việc đó, về việc ta xem xét việc bảo đảm tính công bằng cạnh tranh, băn khoăn ấy là đúng và cần suy nghĩ để có những giải pháp cụ thể sau:

Nhiều đồng chí cho ý kiến đồng tình theo một bộ nhưng cá nhân tôi trong bộ SGK có nhiều môn có SGK, phải chăng Hội đồng thẩm định ta xem xét thẩm định từng môn một và có sự liên thông đó không. Đó là một vấn đề chúng ta cần phải quan tâm.

Vấn đề thứ hai, giải pháp đề án nêu lên tôi thấy tính khả thi, tất cả các bộ sách đều được qua Hội đồng thẩm định quốc gia, do vậy Bộ GD&ĐT không phải chỉ có một duy nhất, mà Bộ GD&ĐT được Chính phủ giao cho việc tổ chức chỉ đạo chung cho tất cả các hội đồng viết sách, sau đó có Hội đồng thẩm định quốc gia. Tôi cho việc đó đảm bảo các yêu cầu.

Bên cạnh đó giải pháp cho các nhà trường của các bộ môn, của Ban giám hiệu, học sinh, phụ huynh tự quyết việc lựa chọn SGK. Vấn đề bộ SGK do Bộ GD&ĐT tổ chức biên soạn phải bình đẳng cùng với các hội đồng viết sách khác khi mà chúng ta trình ra Hội đồng giáo dục quốc gia. Ở đây tôi đặt vấn đề, tôi nghĩ Chính phủ hoặc Hội đồng giáo dục quốc gia giao nhiệm vụ cho Bộ GD&ĐT chuẩn bị nhưng Hội đồng thẩm định phải trực thuộc Hội đồng giáo dục quốc gia. Ngoài ra, việc đầu tư cho các bộ sách đảm bảo công khai, công bằng. Biên soạn xong nếu được Hội đồng thông qua có thể đấu thầu bản quyền thu về ngân sách để trang trải các hoạt động khác sau khi tiến hành chương trình, SGK mới. Về vấn đề này tôi có đề nghị Ban soạn thảo, Chính phủ, Bộ GD&ĐT cần lưu ý một số dư luận. Chúng ta thấy khi viết một bộ SGK mới cần quan tâm đến vấn đề thi, kiểm tra, đánh giá trong bối cảnh SGK mới như thế nào, đặc biệt Bộ GD&ĐT đang triển khai vấn đề tổ chức thi, kiểm tra, đánh giá theo Thông tư 30 và Quyết định thi tốt nghiệp phổ thông quốc gia năm 2015.

Tôi đề nghị chúng ta có thể tham khảo và dịch một số loại sách của một số nước tiên tiến để đưa vào tham khảo trong quá trình viết sách cũng như quá trình thực hiện đối với giảng dạy, học tập.

Tôi đề nghị nghiên cứu đối với người nước ngoài, đối với Việt kiều nước ta ở nước ngoài có thể tham gia viết sách không? có thể tăng cường về điều kiện và chất xám cũng như về kinh phí tài chính cho vấn đề này không?

Kính thưa các quý vị đại biểu, tôi xin phép trao đổi một vài ý kiến như vậy. Cuối cùng tôi nhất trí thông qua Nghị quyết 29 về đổi mới căn bản, toàn diện chương trình, SGK phổ thông. Xin trân trọng cảm ơn.

(Còn tiếp)

Advertisements

Tagged as:

Categorised in: Giáo dục phổ thông, Hướng cải cách

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

Nhập địa chỉ email để nhận thông báo có bài mới từ Học Thế Nào.

%d bloggers like this: