How We Learn

Thảo luận về Đề án đổi mới chương trình, SGK (P4) – Quốc hội

Học Thế Nào: Sáng 20/11, các đại biểu Quốc hội đã thảo luận tại hội trường về Đề án đổi mới chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông. Học Thế Nào xin đăng lại toàn bộ bản gỡ băng phiên thảo luận mà Văn phòng Quốc hội thực hiện. Để bạn đọc tiện theo dõi, chúng tôi chia ra thành 4 phần.

 

Phần 4

 

Phạm Xuân Thăng – Hải Dương

Trước hết, tôi bày tỏ sự nhất trí cao và cũng đánh giá cao những nỗ lực cố gắng của Bộ GD&ĐT trong thời gian qua đã triển khai một cách quyết liệt Nghị quyết Trung ương 8 về đổi mới căn bản, toàn diện về giáo dục và đào tạo. Trong đó có chọn việc đổi mới hình thức thi cử và đổi mới chương trình, SGK làm khâu đột phá. Hôm nay lại trình thảo luận trước Quốc hội vào đúng ngày Nhà giáo Việt Nam. Đây là quan tâm sâu sắc của Quốc hội cũng như là mối quan tâm của cử tri cả nước. Tôi cũng đồng tình với nhiều ý kiến mà đồng chí Bộ trưởng Bộ GD&ĐT đã báo cáo thuyết minh thêm cho việc thực hiện đề án. Tôi xin tham gia góp ý mấy vấn đề cụ thể sau:

Vấn đề thứ nhất, theo như ý kiến của đồng chí Bộ trưởng Bộ GD&ĐT thì việc đổi mới chương trình, SGK này được đặt trong tổng thể các đề án khác về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo. Đây là điều mà đại biểu rất quan tâm, đặc biệt nó đặt trong mối quan hệ tổng thể với đổi mới về phương pháp giảng dạy và đào tạo đội ngũ giáo viên cũng như nâng cấp về trang thiết bị phục vụ dạy học. Tôi đề nghị, để đề án có sức thuyết phục hơn nên bổ sung các đề án có liên quan để đặt đề án này trong mối quan hệ tổng thể với các đề án khác.

Vấn đề thứ hai, tôi xin tham gia vào chủ trương, một chương trình nhiều bộ SGK. Tôi nhất trí với định hướng đổi mới theo nguyên tắc một chương trình, nhiều bộ SGK đây là xu hướng của nhiều nền giáo dục tiên tiến trên thế giới mà chúng ta phải tiếp cận. Bởi việc có nhiều bộ SGK sẽ huy động được nguồn trí tuệ, tài chính của xã hội, đồng thời tạo được sự cạnh tranh giữa các bên nhằm nâng cao chất lượng SGK, đồng thời giảm bớt gánh nặng cho ngân sách Nhà nước.

Tuy nhiên, để xây dựng được một bộ SGK hoàn chỉnh là không hề đơn giản, nó mất rất nhiều thời gian và công sức. Có thể tổ chức người tham gia biên soạn không đủ sức biên soạn một bộ SGK mà chỉ biên soạn được một số quyển SGK hoặc là một quyển SGK. Vì vậy, có thể cân nhắc đổi mới theo hướng một chương trình, nhiều SGK cho phù hợp với điều kiện thực tiễn hiện nay.  Định hướng nội dung và phương pháp biên soạn SGK phổ thông là hết sức quan trọng. Đổi mới chương trình, biên soạn SGK không phải là đổi mới tri thức mà đổi mới phương pháp tiếp cận tri thức. Vì vậy, tôi đề nghị Bộ GD&ĐT cần tập trung xây dựng một chương trình chuẩn cho toàn bộ chương trình phổ thông, có tính khoa học và thực tiễn cao, điều này là hết sức quan trọng. Theo đó, cần phân định rõ chương trình, xác định các tiêu chí kiến thức cơ bản ở mức tối thiểu cần đạt được tới đâu. Đồng thời, xác định rõ những nguyên tắc chuẩn mực cần có khi biên soạn SGK đảm bảo tính khoa học, tính chính xác về tri thức, tính phù hợp với chương trình giảng dạy và khả năng tiếp thu của học sinh ở các vùng miền khác nhau. Trên cơ sở đó, các tổ chức, cá nhân sẽ tiến hành biên soạn SGK bám sát yêu cầu đổi mới của giáo dục phổ thông. Khi thẩm định SGK, đề nghị Bộ GD&ĐT nên khuyến khích viết các nội dung kiến thức theo hướng mở, không nên đưa vào SGK những số liệu, thông tin quá cụ thể về các lĩnh vực ở những thời điểm đã qua hoặc hiện tại để khắc phục sự lạc hậu của SGK so với thực tế xã hội.

Về xã hội hóa biên soạn và xuất bản SGK phổ thông, tôi nhất trí với chủ trương cần xã hội hóa mạnh mẽ từ biên soạn, in ấn, phát hành SGK. Tuy nhiên, có ba vấn đề đặt ra khi xã hội hóa biên soạn và xuất bản SGK:

Thứ nhất, làm thế nào để giải quyết được những vấn đề đặt ra khi có sự tham gia cạnh tranh của nhiều nhà xuất bản. Nhiều chủ thể trong việc biên soạn SGK, sẽ đẩy mạnh tính thương mại hóa của SGK. SGK là một loại hàng hóa khá đặc biệt, được sử dụng một cách rộng rãi với số lượng rất lớn cho hàng chục triệu học sinh phổ thông. Vì vậy, sẽ thành một thị trường sôi động thu hút nhiều chủ thể tham gia, với sự hấp dẫn từ lợi nhuận in và bán sách. Từ đó, có thể dẫn đến sự cạnh tranh không lành mạnh, ảnh hưởng tới môi trường giáo dục. Sự thương mại hóa SGK còn dẫn tới việc học sinh nghèo, học sinh ở những vùng khó khăn, miền núi khó có điều kiện tiếp cận được những bộ SGK có chất lượng tốt và phù hợp nếu như thiếu sự hỗ trợ của Nhà nước.

Thứ hai, làm thế nào để thẩm định một cách khách quan, chuẩn xác, kịp thời các bộ SGK do nhiều chủ thể tham gia biên soạn để có những bộ sách có chất lượng tốt nhất. Việc tồn tại nhiều bộ SGK là một thách thức gây áp lực lớn cho Bộ GD&ĐT, các cơ quan quản lý giáo dục và đào tạo cũng như gây bối rối cho nhà trường, học sinh và phụ huynh.

Thứ ba, làm thế nào để giúp cho nhà trường quyết định một cách chuẩn xác trong việc lựa chọn SGK cho công tác giảng dạy. Trong bối cảnh có nhiều bộ SGK, nhiều chương trình lớp học, nhiều bộ môn trong một nhà trường sẽ phải lựa chọn rất nhiều SGK. Có thể là những bộ hoàn chỉnh nhưng cũng có thể là sự tổng hợp từ nhiều bộ SGK. Đây là thách thức không nhỏ đối với lãnh đạo nhà trường và từng giáo viên trong nhà trường. Để có sự quyết định và lựa chọn bộ SGK nào cho phù hợp rất cần có sự hướng dẫn, hỗ trợ của cơ quan quản lý giáo dục cấp trên trực tiếp đối với nhà trường, nhất là cấp tiểu học, các trường vùng xa, vùng khó khăn. Vì vậy, tôi đề nghị Bộ GD&ĐT cần phải có quy định thật rõ ràng về trách nhiệm của các cơ quan quản lý cấp trên và việc giao quyền tự quyết cũng như nâng cao tính chịu trách của ban giám hiệu nhà trường, mỗi giáo viên trong việc lựa chọn SGK phục vụ giảng dạy.

Về việc Bộ GD&ĐT biên soạn một bộ SGK, về cơ bản tôi nhất trí với định hướng này. Trong thời gian đổi mới, với chủ trương một chương trình nhiều SGK, việc Bộ GD&ĐT chủ động biên soạn SGK như quy định của đề án là điều rất cần thiết. Điều này sẽ đảm bảo cho học sinh nhà trường luôn được đảm bảo rằng sẽ có ít nhất  một bộ SGK có chất lượng được lưu hành. Tuy nhiên, tôi còn băn khoăn, việc Bộ Giáo dục đào tạo tham gia tổ chức biên soạn SGK sẽ tạo ra môi trường cạnh tranh không lành mạnh giữa các bộ SGK. Theo đó, bộ SGK của Bộ Giáo dục đào tạo có thể sẽ luôn được các nhà trường, phụ huynh và học sinh ưu tiên lựa chọn vì tâm lý tin tưởng vào sự tin cậy của nội dung.

Việc Bộ vừa là đơn vị biên soạn sách, vừa là đơn vị thẩm định, phê duyệt dẫn đến Bộ có thể có cái nhìn khắt khe với các bộ SGK khác. Do vậy, việc xuất hiện nhiều bộ SGK là khó khả thi hơn. Sự tham gia biên soạn của Bộ GD&ĐT sẽ làm giảm động lực cho các đơn vị khác. Vì vậy, tôi đề nghị Bộ Giáo dục đào tạo không nên trực tiếp biên soạn SGK mà chỉ đạo biên soạn, thẩm định do Hội đồng quốc gia thẩm định như ý kiến đồng chí Bộ trưởng đã nêu. Đồng thời, có cơ chế hợp lý về tài chính, đảm bảo sự công bằng với các tổ chức, cá nhân tham gia biên soạn. Các tổ chức, cá nhân tham gia biên soạn đều hướng tới mục tiêu lợi nhuận, nếu không có cơ chế tài chính phù hợp thì khó có thể tạo động lực cho việc xã hội hóa biên soạn SGK. Như bộ trưởng báo cáo, sẽ dùng các yếu tố kỹ thuật để tạo sự công bằng trong xã hội hóa biên soạn SGK, vậy yếu tố đó là gì đề nghị bộ trưởng nên bổ sung vào Đề án cho rõ hơn.

Tôi đề nghị về hình thức SGK nên nghiên cứu bổ sung hình thức SGK điện tử. Trước xu thế phát triển nhanh chóng của các thiết bị điện tử cá nhân, ngoài bản giấy in ấn nên thiết kế cả bản điện tử, có hình thức phong phú, có thể tích hợp trong các thiết bị điện tử cá nhân hỗ trợ dạy và học cho giáo viên, học sinh. Điều này có thể giúp giảm chi phí của việc mua SGK, đồng thời tăng hứng thú học tập cho học sinh. Tôi cũng nhất trí đề nghị Quốc hội thông qua Nghị quyết về đổi mới chương trình, SGK lần này. Xin cảm ơn Quốc hội.

 

Phạm Thị Hồng Nga – TP Hà Nội

Sau khi đọc đề án, tôi xin phát biểu về 3 nội dung: Một là mục tiêu, yêu cầu và các nguyên tắc của việc đổi mới chương trình, SGK giáo dục phổ thông. Tôi tán thành với mục tiêu đổi mới chương trình, SGK giáo dục phổ thông nhằm tạo chuyển biến căn bản, toàn diện về chất lượng, hiệu quả giáo dục phổ thông. Chuyển từ dạy chữ, đối phó với thi cử sang kết hợp dạy chữ, dạy người, và định hướng nghề nghiệp, góp phần chuyển nền giáo dục nặng về truyền thụ kiến thức một chiều sang nền giáo dục phát triển toàn diện, hài hòa đức, trí, thể, mỹ và phát huy tốt nhất tiềm năng của mỗi người, phát huy được tính tích cực, chủ động, sáng tạo của người học trong việc tiếp thu kiến thức mới.

Tôi cũng tán thành các yêu cầu đã được xác định là phải đổi mới toàn diện mục tiêu, nội dung, phương pháp và hình thức tổ chức dạy học, đổi mới công tác thi, kiểm tra, đánh giá để khắc phục tình trạng quá tải, căng thẳng, dạy thêm, học thêm tràn lan và bệnh thành tích trong giáo dục. Tôi hy vọng và tin tưởng sau khi đổi mới thi cử, đổi mới phương pháp kiểm tra, đánh giá thì việc dạy thêm, học thêm tràn lan hiện nay sẽ chấm dứt.

Tuy nhiên, về nguyên tắc, tôi đồng tình với ý kiến của đại biểu Trần Minh Diệu là phải kế thừa và phát huy những thành tựu và kinh nghiệm thành công của nền giáo dục Việt Nam, không phải phủ nhận tất cả và làm mới lại từ đầu. Đổi mới phải trên cơ sở tham khảo học hỏi một cách có chọn lọc và có hệ thống những kinh nghiệm, những thành tựu giáo dục của các nước tiên tiến, nhất là các nền giáo dục phát triển, nhưng có điều kiện tương đồng với Việt Nam, rất cần lưu ý không thể áp dụng nguyên si chương trình SGK của nước ngoài, vì có nhiều ý kiến cho rằng bệ nguyên si chương trình SGK của các nước tiên tiến.

Tôi không tán thành với loại ý kiến này và cho rằng chương trình SGK phải phù hợp với đặc điểm lịch sử, văn hóa truyền thống phù hợp với điều kiện đội ngũ giáo viên, thiết bị dạy học và thời gian dạy học của từng nước. Đổi mới chương trình giáo dục phổ thông phải theo hướng tinh giản, hiện đại, thiết thực. Đặc biệt chú trọng và quan tâm nhiều hơn tới việc giáo dục lý tưởng, giáo dục truyền thống, giáo dục đạo đức, lối sống, nâng cao năng lực ngoại ngữ, tin học, rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn, phát huy khả năng sáng tạo, ý thức tự học, chú trọng và tăng cường các hoạt động trải nghiệm và hoạt động ngoại khóa. Nguyên tắc này hết sức quan trọng, nhằm khắc phục tình trạng học sinh Việt Nam hiện nay không thua kém học sinh thế giới về lý thuyết khoa học, nhưng yếu về năng lực tư duy độc lập, tư duy phản biện, năng lực phát hiện và giải quyết vấn đề thiếu tự tin trong giao tiếp, ứng xử, yếu về các kỹ năng mềm, hạn chế về năng lực ngoại ngữ, tin học. Vì những hạn chế nêu trên, nên các trường có yếu tố nước ngoài và các trường hoạt động theo mô hình chất lượng cao, mặc dù học phí cao, nhưng thu hút được rất nhiều học sinh, bởi vì họ chú trọng đến các kỹ năng mềm, chú trọng dạy ngoại ngữ, tin học, chú trọng việc gắn lý thuyết với thực tiễn. Chương trình SGK hiện nay đang bị cắt khúc giữa các cấp học, thiếu sự liên thông giữa các môn học, giữa giáo dục chính quy với giáo dục thường xuyên, nhiều kiến thức bị lặp lại. Cùng một khái niệm, nhưng nhiều nơi diễn đạt khác nhau, không tạo điều kiện cho việc học tập suốt đời.

Tôi đồng tình với chủ trương một chương trình thống nhất trong toàn quốc nhưng nhiều bộ sách, vì hầu hết các nước đều thực hiện chủ trương này để đảm bảo huy động được nhiều tài năng khác nhau và có sự cạnh tranh lành mạnh, đồng thời có được những cuốn SGK phù hợp với các đối tượng học sinh, phù hợp với các dân tộc, các vùng, miền khác nhau. Tuy nhiên, việc triển khai thực hiện hết sức phức tạp, cần có những giải pháp mạnh mẽ và phù hợp mới có thể thực hiện hiệu quả chủ trương này và chắc chắn rất ít tổ chức, cá nhân dám đảm nhận viết toàn bộ SGK. Vì vậy để Bộ GD&ĐT có thể chủ động và chịu trách nhiệm trước nhà nước việc viết SGK thì Bộ nên tổ chức biên soạn một bộ sách, không phải bộ trực tiếp biên soạn, Bộ chỉ tổ chức biên soạn. Vì lý do Bộ có điều kiện mời các chuyên gia giỏi, có điều kiện tập hợp được đội ngũ các nhà khoa học đông đảo, tập trung được trí tuệ và kinh nghiệm của đội ngũ nhiều nhà giáo giỏi trong ngành. Làm như vậy thì Bộ Giáo dục không bị động, có thể có một bộ sách mới. Tuy nhiên, tất cả các bộ sách này đều phải được thẩm định thông qua Hội đồng thẩm định quốc gia. Hội đồng này gồm các thành viên là các nhà khoa học từ nhiều cơ quan khác nhau, hết sức công khai minh bạch, không phải Bộ GD&ĐT đứng ra chủ trì và chỉ định việc thẩm định này.

Thứ ba, điều kiện quan trọng để đảm bảo thực hiện được đổi mới chương trình SGK là đội ngũ giáo viên và cơ sở vật chất, thiết bị đại học. Chỉ có đội ngũ giáo viên giỏi, tâm huyết với nghề thì mới có thể đào tạo ra những thế hệ học trò giỏi, có đạo đức. Vì vậy, việc đổi mới phải hết sức đồng bộ, trong đó đội ngũ giáo viên là nhân tố quyết định. Đây chính là những tồn tại trong việc thực hiện Nghị quyết 40 của Quốc hội. Trong quá trình thực hiện Nghị quyết 40 chúng ta chưa thực hiện được tốt bởi vì chưa đồng bộ với đội ngũ giáo viên và cơ sở vật chất, thiết bị dạy học. Vì vậy, đào tạo lại và bồi dưỡng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục phải được coi là điều kiện quan trọng nhất để đảm bảo tính khả thi của chương trình SGK mới. Chính phủ phải có ngay một đề án lớn và cần thiết tiến hành ngay, vừa bồi dưỡng, vừa đào tạo lại đội ngũ giáo viên, vừa là cơ hội để cải cách hệ thống sư phạm. Tạo điều kiện cho các cơ sở đào tạo giáo viên trực tiếp tham gia vào đổi mới chương trình giáo dục phổ thông và có cơ chế tạo sự liên kết trách nhiệm giữa cơ sở đào tạo giáo viên và nhà trường phổ thông trong đào tạo, sử dụng, bồi dưỡng và nghiên cứu khoa học.

Việc bồi dưỡng, đào tạo lại giáo viên và cán bộ quản lý giáo dục các cấp nhất thiết phải thực hiện hiệu quả. Tài liệu bồi dưỡng phải được chuẩn bị chu đáo, trong đó có các trường sư phạm là lực lượng nòng cốt. Không chỉ đào tạo đội ngũ cốt cán như các lần cải cách trước đây, sau đó phân cấp, vì vậy có trường hợp “cơm chấm cơm”, khi đến trực tiếp được giáo viên thì cũng rơi vãi rất nhiều.

Tôi lưu ý rằng, việc đổi mới chương trình SGK lần này, với yêu cầu dạy học tích hợp cao ở tiểu học, ở trung học cơ sở và dạy học phân hóa ở trung học phổ thông sẽ phát sinh và thay đổi cơ cấu số lượng giáo viên rất lớn, số lượng phòng học, cách thức tổ chức và quản lý nhà trường cũng sẽ thay đổi rất nhiều, nên Bộ GD&ĐT cần có kế hoạch và phương hướng thật cụ thể để tránh tình trạng bị động. Xin trân trọng cảm ơn.

 

Nguyễn Trung Thu – Long An

Sau đây tôi xin góp ý một số vấn đề cụ thể cho đề án.

Một là về phạm vi của đề án. Theo tôi đề án cần phải mở rộng nội dung theo hướng nhìn về mục tiêu, đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục phổ thông như là một bộ máy vận hành tổng thể chứ không nên chỉ chọn những chương trình SGK, vấn đề riêng để thực hiện đổi mới. Tôi nghĩ việc đổi mới giáo dục phổ thông cần được thực hiện một cách đồng bộ, bao gồm đổi mới chương trình SGK và đổi mới phương pháp dạy học, cùng với việc đổi mới đào tạo giáo viên, quản lý giáo dục, phương tiện dạy học v.v… Đây là vấn đề có tính căn bản, cốt lõi cần phải được đổi mới.

Tôi cho rằng nội dung đổi mới chương trình SGK không phải là vấn đề khó, nước ta đã có kinh nghiệm biên soạn chương trình theo Nghị quyết 40 của Quốc hội năm 2000, cũng đang có bộ SGK tương đối tốt. Tôi đồng ý với một số đại biểu phát biểu trước tôi là cần kế thừa, có chọn lọc, không nên phủ nhận sạch trơn, làm lại từ đầu gây tốn kém cho nhà nước và nhân dân. Vì vậy để soạn chương trình SGK mới chỉ cần tham khảo thêm kinh nghiệm của một số nước để đáp ứng yêu cầu đổi mới trong thời kỳ hội nhập là đủ. Theo tôi, vấn đề khó khăn nhất trong đổi mới giáo dục phổ thông hiện nay xuất phát từ thực tế, đó là bằng cách nào để nước ta có được đội ngũ giáo viên có phương pháp mới tương ứng với chương trình lôi cuốn học sinh vào phương thức đào tạo mới, tạo ra hiệu quả ban đầu như mong muốn trước khi triển khai đề án. Tuy nhiên vấn đề này chưa được đề án giải quyết cách thỏa đáng.

Vấn đề thứ hai là định hướng biên soạn SGK. Tôi tán thành chủ trương một chương trình nhiều bộ SGK như quy định của đề án. Tôi cho rằng việc tồn tại nhiều bộ SGK do nhiều tổ chức, cá nhân biên soạn, sẽ huy động được nguồn trí tuệ và tài chính của xã hội, đồng thời có thể tạo được sự cạnh tranh giữa các bên nhằm nâng cao chất lượng SGK. Hơn nữa việc mở rộng chủ thể biên soạn SGK, xã hội hóa biên soạn SGK là giải pháp chia sẻ gánh nặng tài chính cho ngân sách nhà nước. Theo kinh nghiệm quốc tế, hầu hết các nước đều áp dụng nguyên tắc một chương trình nhiều bộ SGK. Ở một số nước các trường, các lóp có thể không áp dụng một bộ SGK cụ thể mà căn cứ vào tình hình thực tế của mỗi lớp học để lựa chọn bài học phù hợp nhất. Vì thế tôi đồng tình với ý kiến của Bộ trưởng Bộ GD&ĐT, nước ta cũng cần tham khảo ý kiến, kinh nghiệm của các nước để thực hiện chủ trương này. Đồng thời để thực hiện định hướng này một cách hiệu quả. Tôi đề nghị Bộ GD&ĐT cần phải quy định chương trình thật chi tiết, cụ thể. Đặc biệt cần có các quy định về việc giao quyền tự quyết cũng như nâng cao tính chịu trách nhiệm của cán bộ quản lý và giáo viên. Có biện pháp chế tài, tránh tình trạng thương mại hóa giáo dục chạy theo lợi ích, lựa chọn sách dựa trên mức độ tiếp thị hậu hĩnh của nhà xuất bản, xem nhẹ chất lượng giáo dục.

Tôi ủng hộ chủ trương đổi mới một chương trình nhiều bộ SGK của đề án nhưng đề nghị việc thực hiện chủ trương này nên được xác định theo một lộ trình cụ thể xác thực. Việc đổi mới theo lộ trình sẽ giúp cho chúng ta vừa thực hiện, vừa đúc rút kinh nghiệm và sửa đổi kịp thời khi có vướng mắc. Hơn nữa cách làm này sẽ tạo điều kiện về mặt thời gian để cho ra đời các bộ SGK có chất lượng, tránh những sai sót ảnh hưởng đến chất lượng giáo dục của một hoặc nhiều thế hệ học sinh. Tôi đề nghị lộ trình thực hiện định hướng một chương trình nhiều bộ SGK như sau: Giai đoạn đầu tiên thực hiện một chương trình một bộ SGK; Giai đoạn hai thực hiện một chương trình hai hoặc ba SGK; Giai đoạn cuối cùng sẽ thực hiện một chương trình nhiều bộ SGK. Trong lộ trình này các cơ quan quản lý nhà nước cần tạo ra các bước đệm, môi trường để thực hiện chủ trương như trên. Cụ thể như xây dựng cơ chế tạo điều kiện cho các nhà xuất bản, nhà trường trong việc biên soạn SGK, đào tạo bồi dưỡng giáo viên tiếp cận với phương pháp dạy học mới, tạo cơ chế quy định các tiêu chí lựa chọn SGK, tạo cơ chế chủ động và tự chịu trách nhiệm cho giáo viên, nhà trường trong việc lựa chọn SGK. Tạo điều kiện cho phụ huynh học sinh tiếp cận với chủ trương mới, các biện pháp hỗ trợ để SGK đến với tay học sinh với giá phù hợp.

Kính thưa Quốc hội, điều tôi muốn nhấn mạnh ở đây là để chương trình SGK mới tạo ra một chất lượng giáo dục mới, trước hết chương trình và SGK phải hiện thực hóa được tư tưởng phát triển năng lực, phẩm chất của người học, bên cạnh đó cần có rất nhiều yếu tố đồng bộ khác kèm theo, đặc biệt là đào tạo đội ngũ giáo viên, đổi mới phương pháp dạy học và nâng cấp cơ sở vật chất của các trường, nếu chỉ trông vào đổi mới chương trình, SGK thì cũng không thể nâng cao được chất lượng giáo dục phổ thông hiện nay. Xin cảm ơn Quốc hội.

 

Lê Thị Hương – Thanh Hoá

Tôi xin phát biểu một số ý kiến như sau:

Thứ nhất, tôi đồng tình với sự cần thiết ban hành Nghị quyết đổi mới chương trình, SGK giáo dục phổ thông sau năm 2015 vì những lý do sau:

Một là chương trình và SGK hiện hành được triển khai từ năm học 2002-2003 đến nay cho thấy chất lượng giáo dục phổ thông có nhiều tiến bộ. Theo kết quả đánh giá quốc tế trên diện rộng cho thấy học sinh Việt Nam không thua kém học sinh thế giới về năng lực đọc hiểu, toán học, khoa học và được đánh giá cao. Chất lượng giáo dục mũi nhọn được nâng lên, kết quả trong các kỳ thi học sinh giỏi quốc gia, quốc tế có  nhiều tiến bộ và được các nước trên thế giới công nhận. Tuy nhiên, học sinh Việt Nam còn yếu về năng lực tư duy độc lập, tư duy phản biện, năng lực phát hiện và giải quyết vấn đề, thiếu tự tin trong giao tiếp và yếu về ngoại ngữ, tin học.

Hai là nội dung chương trình và SGK hiện hành đã chú ý tới mối liên hệ giữa các môn học, các cấp học, đảm bảo tính khoa học, cơ bản hiện đại và tiếp cận dần với trình độ của các nước phát triển trong khu vực và trên thế giới. Đội ngũ giáo viên, cán bộ quản lý từng bước đủ về số lượng, nâng cao về chất lượng, cơ sở vật chất được cải thiện theo hướng chuẩn hóa. Song trước yêu cầu phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ cho sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, trước những đòi hỏi hội nhập quốc tế, trước sự phát triển nhanh chóng của khoa học, công nghệ và khoa học giáo dục thì chương trình SGK hiện hành đang bộc lộ những mặt hạn chế, bất cập như kiến thức còn quá nặng, quá tải, chưa thiết thực với học sinh, chương trình còn nghiêng về trang bị kiến thức lý thuyết, chưa coi trọng kỹ năng thực hành, kỹ năng vận dụng kiến thức, phát triển khả năng sáng tạo, tự học của học sinh. Hình thức tổ chức giáo dục chủ yếu là hoạt động dạy học trên lớp, chưa coi trọng việc tổ chức các hoạt động xã hội, hoạt động trải nghiệm trao đổi nhóm, nghiên cứu tình huống. Việc thi cử tổ chức kiểm tra đánh giá còn lạc hậu, phiến diện, chính vì thế mới dẫn đến tình trạng thi thế nào thì học thế ấy. Một bộ phận giáo viên, cán bộ quản lý giáo dục còn hạn chế về trình độ chuyên môn năng lực sư phạm, năng lực quản lý. Cơ sở vật chất và trang thiết bị chưa đáp ứng được cho hoạt động giáo dục.

Vì những lý do nêu trên, nội dung chương trình SGK phải kịp thời điều chỉnh, bổ sung, hoàn thiện nếu không nhà trường, cơ sở giáo dục sẽ trở thành nơi truyền bá những tri thức cũ, lạc hậu. Bên cạnh việc đổi mới chương trình, SGK giáo dục phổ thông, tôi đề nghị bổ sung thêm hai đề án nữa là phát triển, nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên chuẩn hóa cơ sở vật chất trường lớp để thực hiện thành công Nghị quyết 29 về đổi mới căn bản toàn diện về giáo dục và đào tạo, bởi đây là những yếu tố quan trọng cùng với chương trình SGK cấu thành chất lượng giáo dục và đào tạo.

Vấn đề thứ hai là chủ trương một chương trình nhiều SGK, tôi đồng tình với quan điểm xã hội hóa trong việc biên soạn SGK như trong dự thảo Nghị quyết, cần có một chương trình chuẩn, cụ thể chi tiết  để khuyến khích các tổ chức, cá nhân biên soạn và viết SGK, không thể dùng một bộ SGK duy nhất làm chuẩn cho tất cả các vùng miền của đất nước, học sinh ở mỗi vùng miền có đặc trưng ngôn ngữ khác nhau, có phông kiến thức khác nhau nên cần có bộ SGK phù hợp nhất cho việc dạy và học đạt hiệu quả cao nhất. Điều quan trọng là SGK thay đổi như thế nào cho phù hợp, SGK chỉ là một yếu tố để thực hiện chương trình chứ không phải tất cả, nội dung các môn học phải được tinh giản, chọn lọc kiến thức cơ bản, kiến thức nền tảng chủ yếu là rèn cho học sinh có tư duy kỹ năng sáng tạo, kỹ năng ngôn ngữ, kỹ năng diễn đạt, phương pháp tự học, độc lập nghiên cứu v.v… trong băn khoăn về chính sách công bằng giữa Bộ Giáo dục và các tổ chức, cá nhân biên soạn SGK nếu thực hiện đề án khi Bộ GD&ĐT có một Hội đồng thẩm định SGK.

Theo tôi về lâu dài thì vai trò thẩm định lớn nhất vẫn là thực tiễn, học sinh và giáo viên với một chương trình chuẩn có nhiều SGK, giáo viên sẽ dạy theo bộ sách nào, phương pháp nào là quyền sáng tạo của họ, vì vậy cần có độ mở cho sự sáng tạo của giáo viên, do đó chương trình SGK phải được thiết kế tương ứng với 2 giai đoạn giáo dục phổ thông, giáo dục cơ bản và định hướng nghề nghiệp, phải đảm bảo phương pháp dạy tích hợp và phân hóa, ngoài ra chương trình sách mới phải đáp ứng được yêu cầu đổi mới thi cử, kiểm tra đánh giá giáo dục, phải thể hiện được mục tiêu giáo dục phổ thông, đồng thời, đáp ứng được nhu cầu đổi mới của mỗi địa phương có đối tượng người học, phải tạo điều kiện thuận lợi để khuyến khích các tổ chức, cá nhân biên soạn nhiều SGK có chất lượng.

Bên cạnh đó, phải thể hiện một chương trình nhiều SGK, theo tôi không ít những hệ lụy kèm theo, có rất nhiều câu hỏi đặt ra, chúng ta cần phải trả lời một cách thấu đáo. Ví dụ, vấn đề thi cử, kiểm tra đánh giá như thế nào khi có nhiều SGK cùng song hành một lúc, tất cả những bộ SGK được Bộ Giáo dục thẩm định liệu có nảy sinh cơ chế xin – cho hay không? Việc triển khai nhiều SGK không được gắn liền với những thay đổi như chất lượng giáo viên, trình độ, cách quản lý, cơ sở vật chất, giáo vụ trực quan và cách ra đề thi kiểm tra đánh giá thì SGK sẽ không thể hiện tốt được vai trò của nó trong quá trình dạy và học. Ngoài ra cần phải chú ý đến việc triển khai thực hiện hết sức phức tạp, cần phải có những giải pháp hết sức mạnh mẽ và phù hợp, tạo sự đồng thuận cao trong xã hội mới có thể thực hiện tốt chủ trương này. Tôi xin hết ý kiến, cảm ơn Quốc hội.

 

Tòng Thị Phóng – Phó chủ tịch Quốc hội

Để kết thúc phiên họp sáng nay, tôi xin phép được gút lại một số nội dung theo ghi chép của tôi để tổng hợp sau này trong khi hoàn thiện nghị quyết thì Ban soạn thảo và cơ quan chủ trì thẩm tra sẽ báo cáo Ủy ban thường vụ Quốc hội và sẽ xin ý kiến các vị đại biểu Quốc hội trước khi chúng ta biểu quyết thông qua nghị quyết theo 8 nhóm vấn đề sau đây:

Vấn đề thứ nhất, đa số các vị đại biểu Quốc hội thảo luận ngày hôm nay đều nhất trí với chủ trương đổi mới chương trình và SGK giáo dục phổ thông.

Vấn đề thứ hai, với mục tiêu đổi mới chương trình và SGK giáo dục phổ thông là tập trung phát triển trí tuệ, thể chất để hình thành phẩm chất, năng lực công dân, bồi dưỡng năng khiếu, định hướng nghề nghiệp, chú trọng giáo dục lý tưởng, giáo dục lịch sử, truyền thống đạo đức, lối sống, học tập ngoại ngữ, tin học, năng lực và kỹ năng thực hành. Vận dụng kiến thức và thực tiễn phát triển khả năng sáng tạo tự học và năng lực tự học tập suốt đời. Hôm nay các vị đại biểu Quốc hội đều phát biểu mong muốn như vậy.

Vấn đề thứ ba, về chương trình giáo dục phổ thông cần đảm bảo tính kế thừa những thành tựu mà nền giáo dục Việt Nam đã đạt được trong những năm vừa qua, phát huy những giá trị tốt đẹp của văn hóa Việt Nam. Chương trình giáo dục phổ thông phải thực hiện thống nhất trong cả nước. Được xây dựng tương ứng với từng giai đoạn, có lộ trình đáp ứng việc trang bị tri thức phổ thông để đáp ứng yêu cầu phân luồng học sinh, vừa đảm bảo tiếp cận nghề nghiệp của học sinh.

Vấn đề thứ tư, việc đổi mới chương trình giáo dục phổ thông và SGK phải theo hướng tinh gọn, hiện đại, thiết thực phù hợp với lứa tuổi, trình độ, nghề nghiệp để tăng thực hành và khả năng vận dụng được kiến thức vào thực tiễn nhưng phải tránh chồng chéo, lãng phí. Do đó phải đổi mới phương pháp dạy và phương pháp học. Đa dạng hóa hình thức tổ chức dạy và học có hiệu quả, áp dụng có hiệu quả phương tiện, công nghệ thông tin, tuyên truyền. Nhưng rất đặc biệt đó là cần có sự phối hợp, tăng trách nhiệm của gia đình đối với sự nghiệp giáo dục con cái.

Vấn đề thứ năm, Quốc hội nhất trí chủ trương sử dụng nhiều SGK. Bộ Giáo dục tổ chức biên soạn một bộ SGK để chủ động kiểm soát được chất lượng trong khi thực hiện lộ trình đổi mới.

Vấn đề thứ sáu, quy định công khai quy trình thẩm định SGK, đề cao trách nhiệm của Hội đồng thẩm định, vừa cẩn trọng, nghiêm túc, khoa học, chặt chẽ, công bằng nhưng phải công khai, minh bạch.

Vấn đề thứ bảy, đổi mới việc thi, kiểm tra, đánh giá chất lượng phải phù hợp với lộ trình thực hiện đề án này. Phải kiên quyết thực hiện chống tiêu cực trong thi cử.

Vấn đề thứ tám, Quốc hội hôm nay, qua nhiều ý kiến phát biểu, có đề nghị Chính phủ tiếp tục hoàn thiện đề án cụ thể về nhiệm vụ phát triển, nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên và chuẩn hóa cơ sở vật chất, chất lượng trường lớp, đảm bảo đồng bộ với việc đổi mới chương trình và SGK để nâng cao chất lượng giáo dục nước nhà. Đặc biệt vấn đề kinh phí, do ngân sách Nhà nước cấp và huy động từ xã hội. Chú ý thực hiện đúng Luật Ngân sách của nhà nước, có ưu tiên hỗ trợ những vùng đặc biệt khó khăn, đối tượng đặc thù.

Ngoài ra các vị còn góp ý kiến hoàn thiện về hình thức, nội dung, câu chữ dự thảo nghị quyết. Ủy ban thường vụ Quốc hội trân trọng tiếp thu nghiêm túc các ý kiến của các quý vị đại biểu Quốc hội, sẽ chỉ đạo, phối hợp với các cơ quan chủ trì thẩm tra, cùng Ban soạn thảo chỉnh sửa dự thảo nghị quyết để trình Quốc hội xem xét thông qua vào cuối kỳ họp này.

 

Quốc hội nghỉ

HẾT

Advertisements

Tagged as:

Categorised in: Giáo dục phổ thông, Hướng cải cách

2 phản hồi »

  1. Có một nguyên tắc để làm việc. Hãy bắt đầu từ việc nhỏ bé, đơn giản nhất. Hoàn thành được việc đó mới có thể tính tới việc tiếp theo.

    Số lượt thích

  2. Nếu bây giờ có ai hỏi tôi, vì sao tôi đi học? Tôi sẽ trả lời “Bởi vì bố tôi muốn tôi đi học”. Điều nào khiến tôi thích thú, khi làm quen với quyển sách đầu tiên? Tôi sẽ trả lời Tập sách cho trẻ học vỡ lòng có nhiều màu sắc với hình vẽ con gà trống gáy. Cổ gà trống vươn lên, mỏ con gà tuôn ra những chữ ò ó o. Quyển sách hiếm hoi nhiều màu đó thật quý đối với tôi. Những tập sách vỡ lòng cùng loại chỉ có hai màu xanh và đen cùng thứ giấy rẻ tiền. Trẻ bé mới 5 tuổi đã biết so sánh để biết cái nào đẹp cái nào không đẹp bằng theo nhãn quan của bé. 😀
    Hình thức trình bày. Vật liệu để in cuốn sách sao cho chất lượng để dùng đi dùng lại tăng thên giá trị cuốn sách. Cuốn tập tôi nhắc đến không có bán mà do kế thừa từ người anh hơn 4 tháng học trước một năm. Tập sách đó có lẽ được Trung Quốc in giúp nên có công nghệ in offset màu.

    Số lượt thích

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

Nhập địa chỉ email để nhận thông báo có bài mới từ Học Thế Nào.

%d bloggers like this: