How We Learn

Dạy về kinh tế trong trường phổ thông: Bạn trẻ đang học gì? – Nguyễn Vạn Phú

TTCT – Đọc thử sách giáo khoa (SGK) hiện nay có cảm tưởng như người lớn đã hình thành một số định kiến rằng học sinh phải học cái này hay cái kia để thành người hữu dụng.

Giả thử có hai chọn lựa cho một học sinh lớp 11: chọn lựa thứ nhất là học các khái niệm như “thế nào là sản xuất của cải vật chất?” hay “cơ cấu kinh tế là gì?”; chọn lựa thứ hai là học cách tính tổng số tiền sẽ nhận được sau 10 năm nếu bây giờ đem 1 triệu đồng đầu tư vào một nơi sẽ sinh lời 8% mỗi năm trong bài “Giá trị thời gian của tiền bạc”.

“Việc biên soạn chương trình và SGK xin đừng rơi vào chỗ tranh luận mông lung, tốn công sức vào các khái niệm mơ hồ như “triết lý giáo dục”, “tinh thần tích hợp và phân hóa”, “phát triển phẩm chất và năng lực”…Nên đi theo con đường mà mọi nước đã đi: đó là xuất phát từ thực tiễn cuộc sống, xem các em cần những kiến thức nền tảng gì, cần các công cụ nào để tự tìm hiểu, tự học hỏi suốt đời. Vai trò của giáo dục bao giờ cũng là chuẩn bị cho người học bước vào đời nên thời Trung cổ học sinh mới học tiếng Latin, đánh kiếm, cưỡi ngựa, kể cả thuật giả kim…”.

Chọn lựa thứ nhất đã diễn ra – đó là hai trong số nhiều khái niệm về kinh tế mà học sinh lớp 11 phải học trong môn giáo dục công dân.

Chọn lựa thứ hai chưa diễn ra – đó là ước mong của người viết thấy học sinh cấp III được chọn môn kinh tế như một trong các môn tự chọn, nội dung các em học sẽ rất gần gũi với cuộc sống, giúp các em ứng xử với những tình huống có thật hay ít nhất cũng hiểu được những gì đang diễn ra quanh các em.

Làm thế nào để tránh được tư duy rằng kiến thức phải được sắp xếp, ấn xuống cho học sinh theo kiểu phải đi theo bài bản như thế này mới thành kiến thức?

Lấy lại ví dụ cuốn Giáo dục công dân lớp 11, trong phần 1 – “Công dân với kinh tế”, có cảm tưởng người soạn sách cứ nghĩ khi nói đến kinh tế thì một công dân điển hình phải biết “quy luật giá trị trong sản xuất và lưu thông hàng hóa”, phải nắm “nền kinh tế nhiều thành phần và vai trò quản lý kinh tế của Nhà nước”.

Chưa nói đến đúng sai trong kiến thức, thử tưởng tượng làm sao khơi gợi được lòng yêu thích kinh tế của học sinh bằng những khái niệm khô khan, mơ hồ và không gắn một chút gì với trải nghiệm của học sinh như vậy?

Trong khi đó, thử nhìn vào chương trình môn kinh tế tự chọn của học sinh cấp III ở các nước như Singapore, các em được học những gì? Các em sẽ được học về “chi phí cơ hội” để nhìn lại những chọn lựa các em phải đưa ra hằng ngày với con mắt của “nhà kinh tế”.

Ví dụ, xem thử đi coi phim với bạn thay vì ở nhà làm bài tập thì “chi phí cơ hội” có phải chỉ là tiền vé hay hơn thế? Các em sẽ được học về “lợi thế so sánh” để biết vì sao sản xuất gạo ở Nhật đắt gấp chục lần nhập khẩu gạo từ nước khác, thế mà Chính phủ Nhật vẫn phải bỏ tiền trợ cấp cho nông dân Nhật trồng lúa và dùng thuế cao cản trở hàng nhập khẩu.

Các em sẽ được học qua lạm phát, thất nghiệp, chu kỳ kinh tế, tăng trưởng. Các em sẽ được biết tiền được tạo ra như thế nào, ngân hàng hoạt động ra sao, chính phủ phát hành trái phiếu để vay nợ bằng cách nào…

Ngày nay, để bước vào đời thành công cần rất nhiều kỹ năng mà nhà trường phổ thông không thể nào cung cấp trọn vẹn cho tất cả học sinh. Bởi thế, điều đầu tiên chương trình có thể làm là xác định một số – ít thôi – các môn học bắt buộc mà bất kỳ học sinh nào cũng phải theo học như toán văn… Còn lại là các môn tự chọn kể cả lý hóa hay âm nhạc, hội họa…

Mỗi học sinh thoải mái chọn môn mà các em ham thích, miễn sao hoàn tất đủ số môn bắt buộc và số môn tự chọn là được tốt nghiệp. Lúc đó không cần phân ban, phân luồng gì nữa cả.

Nếu xác định được một chương trình giảng dạy như thế, vai trò của ngành giáo dục là khuyến khích việc giới thiệu càng nhiều môn tự chọn càng tốt; trường nào có các môn như lập trình, kiến trúc, mỹ thuật, ẩm thực, du lịch, viết báo… càng dễ thu hút học sinh và xây dựng uy tín riêng cho mình.

Và tinh thần biên soạn chương trình, SGK cho từng môn không phải là ấn từ trên xuống những kiến thức áp đặt mà xuất phát từ nhu cầu quay trở ngược lại thành kiến thức cần thiết. Lấy ví dụ môn tin học, báo chí từng viết về chuyện nhà trường vẫn đang dạy những nội dung lạc hậu như lập trình bằng ngôn ngữ Pascal.

Cũng không cần dạy quá cụ thể như cách sử dụng Windows XP, Office 2003 vì các kiến thức loại này nhanh chóng lỗi thời. Nếu được quyền biên soạn chương trình, nội dung đầu tiên mà người viết muốn học sinh nắm được là kỹ năng tìm kiếm thông tin trên Internet – đó là kỹ năng nền tảng cho các kiến thức khác.

Quay trở lại môn kinh tế như một môn tự chọn, một học sinh đã học qua nhập môn kinh tế học ắt sẽ có lưng vốn kiến thức để tham gia những việc gần gũi, thiết yếu xung quanh các em như khuyên ông anh không nên chạy theo món mồi bán hàng đa cấp, bảo bà chị thận trọng với khoản vay tính lãi theo ngày vì lãi mẹ đẻ lãi con, tính giùm ông bố thực chất món hàng mua trả góp giá bao nhiêu, kiểm tra lại giúp bà mẹ cái hợp đồng bảo hiểm xem có hợp lý không.

Điều đó sẽ khơi gợi ở học sinh niềm thích thú tìm hiểu sức mạnh của kiến thức kinh tế để biết đâu các em sẽ trở thành một nhà kinh tế hay một doanh nhân thành công trong tương lai. Hay ít ra các em cũng chọn cho mình một lập trường đúng đắn trước các vấn đề thời sự như đầu tư xây dựng sân bay Long Thành hay thôi.

Nguyễn Vạn Phú

Nguồn:

Advertisements

Tagged as:

8 phản hồi »

  1. Bài viết hay 🙂

    Số lượt thích

  2. Nói điều gì với một chuyên gia kinh tế?
    Tôi muốn nói với nhà kinh tế tương lai.
    Hãy hóa thân vào thân phận một con mèo để đưa ra lựa trọn trong tình huống “Một anh đầu bếp đưa cho mèo quản lý một Con Cá Rán. Tất nhiên “Con Cá Rán” được anh bếp gọi đó vẫn còn Đầu – Đuôi -Vây lưng và xương sống.

    Số lượt thích

  3. Nén bắt đầu bằng bài học nấu ăn cho lớp 5 đến lớp 12. Văn hoá ẩm thực là một thứ tinh hoa mà quốc gia nào cũng chắt lọc được từ nghìn đời xin đừng bỏ lỡ. Nấu ăn phải tính toán hợp lý tức kinh tế định lượng chứ không chỉ hô hào, chung chung. Nấu ăn là phải biết tổ chức một bữa ăn tốt vừa túi tiền. Nếu từ lớp 9-12 cả sau đó mà tổ chức được bữa tiệc cho nhiều người thì học sinh đã là nhà kinh tế thực thụ. Trước khi tìm những cao siêu, xa lắc hãy để học trò có thể làm người trong đời thường, tự thành nhà khoa học, nhà kinh tế trong mái nhà mình bằng sự chăm chỉ, tin vào tri thức, có khả năng tổ chức…

    Số lượt thích

  4. Trong “Anh Hùng Xạ Điêu” (Kim Dung) có ông trưởng môn phái kia (quên tên), chuyên đi ngược, đánh ngược, mà nổi danh. Trong đời thường này thì có anh Mỹ, cái gì cũng ngược đời. Sau đây là vài ví dụ…

    1. Từ nhỏ tôi vẫn học là 5 châu bốn bể. Ở đây, cô giáo dạy các em bảy châu. Tại sao 7? Bởi vì, Á châu, Úc châu, Âu châu, Phi châu, Bắc Mỹ châu, Nam Mỹ châu, và Nam Băng châu (Antarctica).

    2. Tôi đang nhìn tấm bản đồ thứ 161 của công ty Gregory’s tên là “Down-Under.” Mới nhìn thì thấy kỳ, vì Nam cực ở bên trên; Canada/ Nga/ Anh/ Bắc Băng dương ở dưới. Nhìn lâu lại thấy đẹp, bản đồ thế giới này trông giống như hoa sen, mà Úc châu và Nam Băng châu giống như nhụy và gương sen.

    3. Môn thể thao phổ biến nhất ở Mỹ là Football. Đã gọi là túc cầu, mà cầu thủ cứ ôm banh chạy. Trước khi chạy lại khòm lưng, bày mưu, làm sao để có thể phóng nhanh vào goal.

    4. Học thế nào? Âu châu= học cái căn bản, cái logic, cho thấu đáo đến tận cùng. Á châu= học theo, bắt chước, làm cho hoàn chỉnh hơn. Ở Mỹ= học khai phá, sáng tạo, làm cái gì mới.

    5. Thử nhìn vài cái nhất. Nước nào rộng nhất thế giới? (N…) Nước nào đông nhất thế giới? (T…) Nước nào vũ khí nhất tg? (M…) Nước nào giàu nhất về đất đai, khoáng sản? giàu nhất về nhân lực, sức sản xuất? giàu nhất về tiền tệ lưu hành trên thế giới? Cuối cùng, tôi cúi đầu khâm phục NƯỚC NÀO LÀ NƯỚC ĐEM LẠI HÒA BÌNH NHẤT TRÊN QUẢ ĐỊA CẦU NÀY (?)

    Số lượt thích

    • Osho nói: tôi là “nobody” (tự do, thanh thản) mà cứ muốn làm “somebody” (giới hạn, đua chen). Hãy trở về với “nobodiness” thì tâm ta sẽ được bình an và hạnh phúc. Tâm Bình Thế Giới Bình.

      Số lượt thích

  5. Bày cách tính số tiền sau 10 năm gởi ngân hàng 1đ với lãi suất 8%/ năm, để tạo ra sự hào hứng, và ngay sau đó đặt vấn đề cho học sinh: sao phải có lãi suất và căn cứ vào đâu để xác định 8% mà không phải là ít hơn hay nhiều hơn.
    Đằng sau mỗi hiện tượng mang tính kinh tế là các yếu tố cơ bản chi phối. Vấn đề của SGK là tạo cho hs cách tiếp cận các hiện tượng xảy ra trong cuộc sống hằng ngày chứ không đơn thuần giải thích các khái niệm kinh tế.
    Rất đồng tình với tác giả bài viết.

    Số lượt thích

  6. Chu trình nhận thức của con người:
    Khoa học -> Chính trị -> Kinh tế -> Văn hóa – > Tôn giáo
    —–
    Quy luật là nguyên tắc của khoa học tự nhiên.
    Nguyên tắc là quy luật của khoa học xã hội.
    (Các tiên đề, định luật, nguyên lý chỉ là sự phát hiện một phần (của chúng ta) về thế giới tự nhiên – khi coi ‘nó; là một tổng thể, thì nó vận hành theo quy luật.)
    —–
    Cần phải đào tạo khoa học tự nhiên trước khoa học xã hội.
    Bởi nếu không hiểu về các vì sao, các em có thể có lòng tham vô đáy.

    Số lượt thích

  7. Chúng em, những người trẻ, cũng nghĩ: Kinh tế là một môn học cần thiết và gần gũi, nhưng lại chưa được dạy một cái hiệu quả và đại trà ở Việt Nam. Vì vậy nên có các bạn em cũng đang làm các video dạy kinh tế vui, thú vị nhưng vẫn bổ ích:

    https://www.youtube.com/user/kinhtekhongkinhthe/videos

    Mong các anh chị, các thầy cô xem và cho ý kiến!

    Số lượt thích

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

Nhập địa chỉ email để nhận thông báo có bài mới từ Học Thế Nào.

%d bloggers like this: