How We Learn

Để đại học tự chủ – Quý Hiên, Thanh Hà, Minh Giảng

Bỏ quyền chủ quản để tự chủ đại học

Nguồn: http://thanhnien.vn/giao-duc/bo-quyen-chu-quan-de-tu-chu-dai-hoc-682504.html

Phó thủ tướng Vũ Đức Đam đã yêu cầu từng trường đại diện cho các nhóm vấn đề nêu lên những vướng mắc, trên cơ sở đó yêu cầu các bộ, ngành liên quan đề xuất giải pháp tháo gỡ ngay lập tức.

Trong Hội nghị đánh giá việc triển khai thí điểm đổi mới cơ chế hoạt động đối với các cơ sở giáo dục ĐH công lập mà Văn phòng Chính phủ tổ chức hôm qua (18.3) tại Hà Nội, các đơn vị liên quan vẫn ngại ngần trong việc đề xuất giải pháp tháo gỡ vướng mắc về cơ chế bộ chủ quản.

Yêu cầu tháo gỡ trong 3 ngày

Theo Bộ GD-ĐT, đến nay cả nước có 13 trường ĐH công lập được Chính phủ phê duyệt đề án thí điểm đổi mới cơ chế hoạt động theo tinh thần của Nghị quyết 77/NQ-CP mà Chính phủ ban hành hồi tháng 10.2014. Phần lớn các trường này là trường đào tạo khối ngành quản lý kinh tế hoặc đa ngành. Sau một năm thực hiện tự chủ, các trường đã phát huy được tính chủ động, sáng tạo và khai thác được tiềm năng thế mạnh của mỗi trường trong hoạt động đào tạo cũng như nghiên cứu khoa học. Tuy nhiên, do cơ chế hoạt động còn quá mới nên trong quá trình triển khai, các trường còn gặp một số vướng mắc trên cả 3 phương diện tự chủ: cơ chế tài chính, học thuật, nhân sự.

Tại hội nghị, Phó thủ tướng Vũ Đức Đam đã yêu cầu từng trường đại diện cho các nhóm vấn đề nêu lên những vướng mắc, trên cơ sở đó yêu cầu các bộ, ngành liên quan đề xuất giải pháp tháo gỡ ngay lập tức.

Về việc các trường phàn nàn phải chịu thuế thu nhập doanh nghiệp đối với nguồn thu lãi từ tiền gửi ngân hàng (vốn được sử dụng để lập quỹ hỗ trợ sinh viên) và một số nguồn thu khác, ông Vũ Đức Đam yêu cầu Bộ Tài chính xem xét để giải quyết. Theo giải thích của một đại diện Vụ Hành chính sự nghiệp, Bộ Tài chính, khoản thuế này mới phát sinh từ khi thực hiện Nghị quyết 77.

Theo quy định hiện hành, học phí mà các trường thu được từ sinh viên bắt buộc phải gửi Kho bạc Nhà nước, nhưng Nghị quyết 77 cho phép các trường ĐH thực hiện thí điểm tự chủ được gửi ngân hàng để lấy lãi mà khoản lãi này theo quy định của luật Doanh nghiệp thì các trường phải đóng thuế thu nhập. Sau khi nghe giải thích, ông Đam đặt vấn đề liệu trong vòng 3 ngày tới Bộ Tài chính có thể ra được một văn bản cho phép các trường được hồi lại khoản thuế đã nộp để đầu tư lại cho đào tạo và nghiên cứu được không? Ông Nguyễn Hữu Chí, Thứ trưởng Bộ Tài chính, hứa: “Bộ Tài chính sẽ có văn bản hướng dẫn việc này trong thời gian sớm nhất”.

Một số vấn đề khác cũng được giải quyết ngay tại chỗ sau khi có sự thảo luận qua lại giữa các trường và cơ quan quản lý nhà nước liên quan. Chẳng hạn các trường ĐH thí điểm tự chủ kiến nghị Bộ GD-ĐT phải sớm hoàn thành và công bố việc xếp hạng ĐH để người học và xã hội thấy sự khác biệt về các trường, từ đó đồng thuận với mức học phí của các trường ĐH tự chủ.

Thứ trưởng Bộ GD-ĐT Bùi Văn Ga cho biết hiện hầu hết các trường ĐH, CĐ đã hoàn thành “đánh giá trong” (tự đánh giá theo tiêu chí Bộ GD-ĐT ban hành thực hiện thống nhất trên toàn quốc), còn “đánh giá ngoài” (bởi các cơ quan kiểm định độc lập) đang được thúc đẩy.

Ông Vũ Đức Đam khuyến cáo là Bộ GD-ĐT nên thực hiện theo nguyên tắc là tôn trọng các kiến nghị của các cơ quan kiểm định khi xử lý các trường hợp vi phạm. Với những trường “đánh giá trong” không trung thực thì có thể xử lý tương tự vấn đề doanh nghiệp khai gian thuế.

Đề nghị cho hội đồng trường tự quyết bầu hiệu trưởng

Theo báo cáo của Bộ GD-ĐT, trong số 13 trường ĐH thí điểm tự chủ thì hiện mới có 7 trường ĐH có hội đồng trường. Tuy nhiên, theo các trường ĐH thì các hội đồng trường hiện tồn tại một cách hình thức và có tính đối phó. Ngoại trừ duy nhất Trường ĐH Công nghiệp dệt may, còn lại tất cả các trường đều có cơ quan chủ quản. Tuy nhiên, 1 trong 9 nội dung kiến nghị tháo gỡ khó khăn của các trường lại liên quan tới trường hợp Trường ĐH Công nghiệp dệt may do không có… bộ chủ quản.

Theo đại diện trường này, vì trường hợp của mình là duy nhất trong số hệ thống giáo dục ĐH công lập của cả nước không có cơ quan chủ quản, vì vậy gặp một số khó khăn, nên kiến nghị Chính phủ hoặc Bộ GD-ĐT có văn bản hướng dẫn với riêng loại hình trường này. Tuy nhiên, ông Vũ Đức Đam khẳng định không cần phải có hướng dẫn, bởi trường ĐH không có cơ quan chủ quản chính là mục tiêu mà giáo dục ĐH nước ta cần phải ước mơ, phấn đấu. Thí điểm tự chủ ĐH chính là để tiến tới xóa bỏ cơ chế bộ, ngành chủ quản đối với các trường ĐH, để làm sao mỗi hội đồng trường chính là cơ quan chủ quản của chính các trường ĐH.

Ông Đam cho biết tự chủ tài chính, tự chủ học thuật đã tháo gỡ được phần nào trong hội nghị này. Còn vấn đề cốt tử của tự chủ ĐH là tự chủ con người thì hiện còn vướng do còn có cơ chế bộ chủ quản. Vậy bộ chủ quản có “buông” các trường được không, để các trường được tự chủ, chẳng hạn ngay từ việc bầu hiệu trưởng? Việc bầu hiệu trưởng có thể để hội đồng trường tự quyết, còn bộ chủ quản chỉ phê chuẩn trên cơ sở đề xuất của hội đồng trường.

Ông Đam cho biết, theo rà soát của Văn phòng Chính phủ thì mối quan hệ Đảng ủy trường và hội đồng trường trong việc bảo đảm sự lãnh đạo của Đảng về công tác nhân sự không thấy có vướng mắc nào. Tuy nhiên, đại diện các trường cũng như các bộ có mặt trong hội nghị đều tỏ ra ngần ngại.

Một đại diện khối Đảng ủy các trường ĐH cho biết đúng là phía Đảng không có gì vướng mắc, vấn đề là hiện nay hội đồng trường tồn tại khá hình thức, nên nếu cho hội đồng trường quyền bầu hiệu trưởng thì có nguy cơ quyền lực sẽ bị cá nhân thao túng. Còn đại diện Trường ĐH Kinh tế TP.HCM cũng kiến nghị: “Muốn hội đồng trường là một chủ thể thực sự có quyền lực thì chủ tịch hội đồng trường phải là những nhân vật tầm cỡ chứ không phải bầu lên cho có như hiện nay”.

Theo ông Vũ Đức Đam, tự chủ ĐH phải đi liền với trách nhiệm giải trình, trong khi trách nhiệm giải trình chỉ có cơ hội phát huy khi có một hội đồng trường mạnh. Về nguyên tắc, đã giao quyền tự chủ cho các trường ĐH thì vai trò bộ chủ quản phải ít đi thì tự chủ mới thực sự có ý nghĩa.

Mà muốn vai trò bộ chủ quản bớt đi thì phải tăng quyền quản lý và trách nhiệm giải trình trong trường bằng hội đồng trường. Nếu hội đồng trường mạnh thì quyền lực của hiệu trưởng sẽ yếu đi, và như vậy quyền lực thay vì tập trung vào một cá nhân (hiệu trưởng) thì sẽ thuộc vào tập thể. “Đối với công tác cán bộ thì với các chức danh hiệu trưởng, phó hiệu trưởng, tôi đề nghị các bộ chủ quản chỉ làm công tác phê chuẩn, còn lại do hội đồng trường quyết”, ông Đam đề nghị.

Quý Hiên

 

Gỡ rối để trường ĐH tự chủ

Nguồn: http://tuoitre.vn/tin/giao-duc/20160319/go-roi-de-truong-dh-tu-chu/1069693.html

Được thực hiện tự chủ nhưng các trường ĐH vẫn loay hoay với nhiều vướng mắc từ quy định hiện hành của các bộ ngành.

Đó là “tâm sự” chung của các trường ĐH mang đến hội nghị sơ kết một năm thực hiện đề án thí điểm đổi mới cơ chế hoạt động giai đoạn 2014 – 2017, tổ chức sáng 18-3 tại Hà Nội. Phó thủ tướng Vũ Đức Đam đã trực tiếp gỡ rối cùng các trường.

Những tác động tích cực

Theo các trường tham gia thí điểm, cơ chế tự chủ đã có những tác động tích cực đến việc mở ngành, tuyển sinh, tài chính cũng như nhân sự của trường. Trong đó, nhiều trường đã xây dựng đề án tuyển sinh riêng, mở thêm ngành mới, đẩy mạnh nghiên cứu khoa học.

Các trường như ĐH Công nghiệp TP.HCM đã phối hợp nghiên cứu, chế tạo và sản xuất, chuyển giao thành công sản phẩm nghiên cứu cho nhiều đối tác lớn. Học viện Nông nghiệp VN cũng đã có nhiều đề tài nghiên cứu khoa học được chuyển giao và triển khai tại các doanh nghiệp lớn…

GS.TS Nguyễn Đông Phong – hiệu trưởng Trường ĐH Kinh tế TP.HCM – cho rằng với việc tự chủ, trường linh hoạt hơn trong xây dựng các chương trình đào tạo phù hợp với nhu cầu xã hội, rút ngắn thời gian và quy trình công bố một ngành mới.

Theo Thứ trưởng Bộ GD-ĐT Bùi Văn Ga, đến nay đã có 7/13 trường tự chủ có hội đồng trường. Bộ máy cũng được tổ chức lại theo hướng tinh giản và gọn nhẹ, thu hút đội ngũ giảng viên, chuyên gia giỏi tham gia giảng dạy, nghiên cứu.

Học phí bình quân của các trường tự chủ là 13 triệu đồng/năm, trong đó nếu tính theo ngành, cao nhất là 14,5 triệu đồng/năm và thấp nhất là 7,8 triệu đồng. Thu nhập của người lao động cũng tăng thêm từ 0,15 đến 1 lần so với trước đây.

Bên cạnh đó, các trường đã thực hiện trích tối thiểu 8% từ nguồn thu học phí để lập quỹ hỗ trợ sinh viên…

Đề nghị không quản lý giảng viên, chỉ tiêu

Đại diện các trường tham gia thí điểm tự chủ trình bày hàng loạt kiến nghị liên quan đến mức chi cho các đề tài nghiên cứu khoa học, chính sách miễn thuế thu nhập đối với nguồn thu lãi từ tiền gửi ngân hàng, được tiếp cận nguồn vốn ODA cho đầu tư phát triển, bổ sung quy định về quản lý tài chính…

Tuy nhiên, ngay trong quá trình trao đổi, thảo luận tại hội nghị giữa các trường và đại diện các bộ ngành cho thấy có những vấn đề đã được tháo gỡ nhưng các trường vẫn kêu khó.

Sau khi lắng nghe ý kiến các bên, Phó thủ tướng Vũ Đức Đam đánh giá: “Có những đổi mới chúng ta cứ đổ lỗi do cơ chế này kia. Nhưng rõ ràng có những cơ chế đã được đồng bộ mà đổi mới vẫn chưa thành công, là do quá trình thực hiện”.

Một kiến nghị được nhiều trường nêu nhiều nhất là việc áp dụng tỉ lệ nhất định đội ngũ giảng viên/sinh viên làm căn cứ xác định chỉ tiêu, và đề nghị Bộ GD-ĐT nới lỏng quy định về tỉ lệ giảng viên thỉnh giảng.

Phó thủ tướng Vũ Đức Đam đặt câu hỏi với đại diện Bộ GD-ĐT: “Ở nước ngoài, các trường ĐH có bị hạn chế tỉ lệ giảng viên thỉnh giảng, có bị quản lý chỉ tiêu?”.

Sau khi nhận được câu trả lời, Phó thủ tướng tiếp tục chất vấn: “Thế giới họ tự chủ ĐH, để các trường tự quyết. Hiện nay chúng ta đã cho các trường thí điểm tự chủ, vì sao vẫn quản? Cái này không vướng luật, không vướng nghị định, chỉ vướng ở Bộ GD-ĐT. Vậy thì phải tìm cách để tháo gỡ. Không nên quản với tâm lý sợ trường ăn gian”.

Đại diện Bộ GD-ĐT cho rằng chỉ tiêu các trường ĐH ở nước ngoài hầu như cố định, trong khi nếu Việt Nam làm theo cách này sẽ có tình trạng nhiều trường ĐH thi nhau đăng ký số lượng giảng viên thỉnh giảng để làm căn cứ tăng chỉ tiêu tuyển sinh lên rất nhiều, khó đảm bảo chất lượng đào tạo. Bộ GD-ĐT đặc biệt lo ngại về chất lượng trình độ chuyên môn của giảng viên thỉnh giảng, tình trạng một giảng viên thỉnh giảng đăng ký tên ở nhiều trường…

Trong khi đó, một số đại biểu lại cho rằng quy định tỉ lệ giảng viên cơ hữu, thỉnh giảng khi xác định chỉ tiêu là không còn cần thiết. Các trường phải tự chịu trách nhiệm với chất lượng đào tạo, hình ảnh của mình đối với người học và xã hội.

Chốt lại vấn đề này, Phó thủ tướng Vũ Đức Đam cho rằng đã giao cho các trường tự chủ thì nên tháo gỡ vướng mắc này, không ấn định tỉ lệ cụ thể giảng viên cơ hữu/giảng viên thỉnh giảng. Bộ GD-ĐT tăng cường quản lý bằng cách tăng cường kiểm định, ứng dụng công nghệ thông tin trong việc quản lý đội ngũ giảng viên, các trường phải cập nhật đầy đủ thông tin về giảng viên và gửi về bộ để sau này kiểm tra, thanh tra…

Trả lời câu hỏi của ông Vũ Đức Đam: “Nếu 13 trường tự chủ này đều cam kết không tăng chỉ tiêu tuyển sinh quá 10% trong ba năm tới thì bộ có tháo gỡ quy định về giảng viên cơ hữu, thỉnh giảng không?”, Thứ trưởng Bùi Văn Ga cho biết: nếu các trường cam kết không tăng chỉ tiêu ảnh hưởng đến chất lượng đào tạo thì Bộ GD-ĐT hoàn toàn ủng hộ, khuyến khích các trường mời nhiều giảng viên thỉnh giảng để nâng cao chất lượng đào tạo.

Muốn kiểm định, xếp hạng trường để còn… thu học phí

Các trường cũng tập trung kiến nghị Bộ GD-ĐT cần sớm công bố xếp hạng các trường ĐH để xã hội đồng thuận, các trường có căn cứ thu học phí.

Đại diện một số trường ĐH tham gia thí điểm tự chủ cho biết: mặc dù được quyết định thu mức học phí cao theo đề án được Chính phủ phê duyệt, cao hơn mức học phí quy định chung đối với trường ĐH khác, nhưng để thu hút sinh viên, một số trường vẫn duy trì mức học phí bằng mức quy định chung của Nhà nước, áp dụng cho các trường chưa thực hiện cơ chế tự chủ, vì vậy chưa tích lũy để đầu tư công trình, dự án lớn phục vụ công tác đào tạo.

Theo Bộ GD-ĐT, phần lớn các trường đã và đang chuẩn bị tham gia thí điểm đổi mới cơ chế hoạt động là các trường đào tạo khối ngành kinh tế, đa ngành, có khả năng xã hội hóa cao, có thể huy động đóng góp xã hội bằng cách thu học phí cao hơn so với các khối ngành khác.

Đối với việc kiểm định và xếp hạng ĐH, Thứ trưởng Bùi Văn Ga cho biết đến nay bộ đã thành lập bốn trung tâm kiểm định chất lượng giáo dục, và có ba trường ĐH được kiểm định, chuẩn bị công bố kết quả, xếp hạng.

Theo Phó thủ tướng Vũ Đức Đam, trong khi chưa thể kiểm định hết các trường ĐH, Bộ GD-ĐT nên công bố bộ tiêu chí kiểm định để xã hội giám sát.

Ông Đam cũng đặt câu hỏi Bộ GD-ĐT đã có quy định chế tài, xử phạt như thế nào đối với những trường kiểm định không đạt? Phải chăng vì chưa có chế tài nên các trường chưa tích cực tham gia kiểm định?

Ông Ga cho biết Bộ GD-ĐT đang chỉnh sửa các văn bản theo hướng có hình thức chế tài, đối với những trường ĐH mà không kiểm định sẽ không được mở ngành đào tạo.

Phó thủ tướng bày tỏ quan điểm ủng hộ, cần có chế tài nghiêm về mở ngành, tuyển sinh đối với những trường ĐH không tham gia kiểm định chất lượng đào tạo. Bộ GD-ĐT nên xây dựng một cổng thông tin chung về các trường ĐH, yêu cầu các trường cập nhật dữ liệu của mình để xã hội giám sát. Đồng thời cần có những chế tài cụ thể đối với các trường không đạt tiêu chuẩn kiểm định (như khai báo) theo khuyến nghị của các trung tâm kiểm định.

Tiếp tục đổi mới phương thức 
tuyển sinh ĐH

Đó là quan điểm của Phó thủ tướng Vũ Đức Đam nêu lên tại hội nghị này, như là một phần của việc đổi mới quản lý đối với các cơ sở giáo dục ĐH, trao quyền tự chủ cho các trường.

Ông Đam nêu câu hỏi: “Mô hình tuyển sinh hiện nay có giữ mãi không?”.

Phó thủ tướng đề xuất: “Bộ GD-ĐT cần sớm xây dựng phương án tuyển sinh phù hợp với thực tế, là trong số hàng triệu thí sinh tham dự kỳ thi THPT quốc gia, có một tỉ lệ không nhỏ không có nguyện vọng học ĐH. Nhu cầu cạnh tranh vào ĐH cũng chỉ tập trung ở khoảng 30 trường ĐH hàng đầu, với quy mô chỉ tiêu tuyển khoảng 60.000 SV. Vì vậy, cần đổi mới tuyển sinh ĐH theo hướng bộ chỉ tổ chức thi tốt nghiệp THPT, xét tuyển là việc của các trường ĐH tự chủ. Tốt nghiệp THPT là điều kiện cần, điều kiện đủ để xét tuyển do từng trường ĐH tự xác định”.

 

Đã cởi trói thì phải cởi trói thật sự

Theo ông Trần Tuấn Anh – thứ trưởng Bộ Công thương, những quy định quản lý của Bộ GD-ĐT về giảng viên có nhiều điều chưa phù hợp thực tế. Các trường ĐH của ngành công thương trông chờ rất nhiều vào nguồn thu học phí để tái đào tạo.

Nhưng nếu như không thu sai quy định thì phải gian dối về giảng viên cơ hữu, bởi sẽ không thể cân đối nổi bài toán giảng viên cơ hữu – sinh viên. Khi có cơ chế tự chủ, các trường rất mừng vì có thể nâng học phí, đồng nghĩa với việc nhà trường phải chịu trách nhiệm trước xã hội về chất lượng đào tạo.

Nhưng đã cởi trói thì phải cởi trói thật sự. Chắc chắn các trường đều phiền với tiêu chí chung của Bộ GD-ĐT về giảng viên cơ hữu, thỉnh giảng. Không nên quản lý các trường bằng nhiều tiêu chí hành chính. Hãy tạo điều kiện cho các trường hoạt động, cùng với đó là tăng cường việc giám sát, hỗ trợ các trường tiếp cận thị trường lao động thế giới.

13 trường ĐH công lập được tự chủ

Đến nay, Thủ tướng Chính phủ đã cho phép 13 trường ĐH công lập được thực hiện thí điểm đổi mới cơ chế hoạt động (tự chủ).

Đó là các trường ĐH Kinh tế TP.HCM, ĐH Tôn Đức Thắng, ĐH Kinh tế quốc dân, ĐH Hà Nội, ĐH Tài chính – marketing, ĐH Ngoại thương, ĐH Công nghiệp dệt may Hà Nội, ĐH Mở TP.HCM, ĐH Công nghiệp TP.HCM, ĐH Công nghiệp thực phẩm TP.HCM, ĐH Điện lực, Học viện Nông nghiệp VN và Học viện Công nghệ bưu chính viễn thông.

 

THANH HÀ – MINH GIẢNG (thanhha@tuoitre.com.vn)

 

Advertisements

Tagged as: , ,

4 phản hồi »

  1. Muốn đại học công tự chủ thì trước hết phải để đại học tư được tự chủ toàn diện bằng cách Bộ phải thả nổi quản lí, đừng tham gia bất cứ gì từ ngoài tiêu chuẩn mở trường : cơ sở phòng ốc, trang bị, số giảng viên tối thiểu.
    Khi các đại học tư tự chủ họ sẽ được bằng mọi cách tồn tại và không sớm thì muộn họ sẽ quay về đúng quy luật. Những trường tồn tại sẽ cạnh tranh khiến các trường công nếu không làm đúng quy luật sẽ bị đào thải, bị sập tiệm.
    Khi mà sự tự chủ trở thành điều kiện sống còn thì mọi trường sẽ “tự chủ hoặc là chết”. Lúc ấy chả còn gì phải lo nghĩ nữa.
    Nay Bộ can thiệp quá sâu vào các đại học tư khiến họ không thể ngóc lên được. Trong khi các đại học công vẫn cứ phập phù lại được nhiều ưu đãi, nhiều lợi thế một cách không tự nhiên. Như vậy thì thị trường giáo dục của nước ta sẽ bỏ trống để các trường nước ngoài xâm chiếm.
    Nếu cứ như vậy thì đến lúc các trường muốn tự chủ, muốn sống, muốn phát triển đều phải dựa hơi nước ngoài.
    Cũng chả sao. Thế cho nó có vẻ quốc tế chứ. 😉

    Like

    • Có lẽ trong những ngày sắp tới ta sẽ nghe nhiều về ĐH Fulbright. Chờ xem Fulbright sẽ tự chủ đến mức nào. Sẽ tốt hơn chứ chẳng bao giờ xấu hơn đâu !

      Like

  2. Nói dân chủ đến thế là cùng, chưa phải là dân chủ. ĐH tự chủ chính là bước đầu của dân chủ.

    Like

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

Nhập địa chỉ email để nhận thông báo có bài mới từ Học Thế Nào.

%d bloggers like this: