How We Learn

“Bất ngờ và thú vị với cả chính tôi” – Vũ Hà Văn

DSC_0167

LI NÓI ĐU: Vi bn đc báo Thanh Niên, GS Vũ Hà Văn là mt nhân vt quen thuc bi ông không ch  là mt mt nhà toán hc hàng đu thế gii vi nhiu gii thưng quc tế danh giá mà còn là mt cng tác viên thân thiết vi nhiu bài viết phn bin các chính sách GD-ĐT đưc báo đăng ti. Vì thế trưc khi lên đưng tr v M, GS Vũ Hà Văn đã dành cho báo Thanh Niên mt cuc phng vn đc quyn, trong đó giáo sư chia s vi đc gi ca báo nhng suy nghĩ rt thng thn ca ông xung quanh vic ông đưc Ch tch tp đoàn VinGroup b nhim chc danh Giám đc khoa hc Vin nghiên cu Big Data, đng thi lãnh đo Qu H tr khi nghip và h tr phát trin khoa hc công ngh ng dng.

Đưc s cho phép ca GS Vũ Hà Văn, HC TH NÀO xin đưc gii thiu đy đ ni dung cuc phng vn.

Bn đăng trên báo Thanh Niên, mi quý bn đc xem đây:    https://thanhnien.vn/giao-duc/gs-vu-ha-van-bat-ngo-va-thu-vi-voi-ca-chinh-toi-996716.html

Gia nhng xôn xao quanh vic mt nhà khoa hc hàn lâm li hp tác vi doanh nghip đê thc hin mt d án khoa hc, Giáo sư Vũ Hà Văn đã dành cho Báo Thanh Niên mt cuc trò chuyn riêng vi nhng ni dung trao đi thng thn sau cuc gp go gii trong s kin ra mt Vin Big Data và Qu H tr khi nghip và h tr phát trin khoa hc công ngh ng dng.

Trước thông tin dư luận xã hội bất ngờ về việc một nhà khoa học lớn trong giới hàn lâm “bắt tay” hợp tác với một doanh nghiệp trong nước, GS Vũ Hà Văn tủm tỉm cười:

Đây là một câu chuyện khá thú vị và bất ngờ với chính bản thân tôi, chứ không chỉ bất ngờ với những người khác. Cách đây khoảng vài tháng, khi tôi đang đi nghỉ với gia đình ở Đà Nẵng, tôi nhận được điện thoại của chị Trinh, người đang đảm đương vị trí Tổng Giám đốc của VinTech. Chị Trinh nói anh Vượng, Chủ tịch Tập đoàn Vingroup, muốn nói chuyện với tôi về việc anh ấy muốn xây dựng một viện nghiên cứu. Lúc đó, tôi chỉ biết Vingroup là một tâp đoàn lớn, qua một số sản phẩm như khu Times City, nơi bố mẹ tôi cũng đang sống. Tôi nói với chị Trinh là tôi chỉ là một người nghiên cứu khoa học, không am hiểu nhiều về kinh doanh, sản xuất. Chị Trinh rất kiên nhẫn và đã bay vào Đà Nẵng gặp tôi để giải thích rằng đây không phải một dự án kinh doanh, mà nhắm tới những mục đích lớn hơn rất nhiều.

Sau cuộc nói chuyện đó mấy ngày, tôi gặp anh Vượng tại Hà Nội. Chúng tôi nói chuyện với nhau khá lâu. Trong câu chuyện, anh Vượng chia sẻ ý tưởng xây dựng Vingroup phát triển theo hướng công nghệ. Nhưng hơn cả anh ấy mong muốn Việt Nam sẽ phát triển hơn về công nghệ, về nghiên cứu khoa học, xây dựng được một đội ngũ trí thức tinh hoa mạnh mẽ và đông đảo. Mặc dầu việc này rất khó khăn, nhưng trong hoàn cảnh hiện nay của Việt Nam, đó có lẽ là con đường khả dĩ nhất, nhanh nhất để nước ta phát triển tốt hơn, hoặc đơn giản là người dân sẽ có thu nhập cao hơn.

Nâng cao chất lượng nghiên cứu khoa học và đội ngũ trí thức ở Việt Nam là một điều mà tôi và rất nhiều bè bạn đã trăn trở dài. Sau một thời gian suy nghĩ, tôi nói với anh Vượng về việc thành lập một quỹ hỗ trợ nghiên cứu, mà qua đó mình có thể chủ động tài trợ cho các nhà khoa học với các dự án sáng tạo, đặc việt nhưng người trẻ tuổi vừa từ nước ngoài về vẫn đang lúng túng về cơ chế, mà dần buông rơi kiến thức. Quỹ sẽ tài trợ rất mạnh mẽ những dự án có ích cho xã hôi, và qua đó tôi hy vọng nhà khoa học có cơ hội cống hiến hết mình. Anh Vượng đồng ý lập quỹ đó cùng với việc thành lập Viện Big Data. Với tôi, đó là cơ hội không thể tốt hơn để giúp cho nền khoa học Việt Nam.

HÌNH MẪU HỢP TÁC

Khi ông Vượng chia snhư thế giáo sư có thấy ông ấy chân thành không, hay đấy là cách để kéo GS về với Vingroup ?

Trong lễ ký kết với hơn 50 trường ĐH của Việt Nam vừa diễn ra mấy hôm trước, anh Vượng đã khẳng định lại các ý tưởng mà anh ấy nói với tôi với lãnh đạo của các trường đại học uy tín nhất trong nước.

Anh ấy cũng nói tởi  ĐH VinUni, một  ĐH phi lợi nhuận. Đầu tư cho VinUni , theo tôi biết, khá là cao, cao hơn quỹ nghìn tỉ nhiều. Thế nhưng trường dự định là mỗi năm chỉ tuyển vài trăm sinh viên, thiên về  chất lượng chứ không phải số lượng. Tôi nghĩ anh ấy thưc sự muốn đóng góp cho việc phát triển khoa học cuả VN.

Khi đề đạt cần có một quỹ như vậy, GS có đưa ra con số cụ thể là cần bao tiền không?

Tôi nói đến con số 100 tỷ, còn anh Vượng lại gợi ý con số 1.000 tỷ. Anh ấy hỏi tôi, 1.000 tỷ đồng cho mấy năm đầu có được không? Ở Việt Nam 1.000 tỷ là môt món tiền lớn. Việc một doanh nghiệp tư nhân bỏ ra từng ấy tiền đề tài trợ cho khoa học là việc chưa từng có.

Còn trong nghiên cứu khoa học, số tiền này cần đươc sử dụng một cách rất thận trọng để mang lại một lợi ích đáng kể. Ngay cả ở Viêt Nam, các công trình nghìn tỷ hàng ngày lên báo là rất nhiều, chẳng hạn tôi đọc ở một chỗ nào đó xây một km đường đã tốn nghìn tỷ. Tài trợ khoa học của chính phủ Việt Nam hàng năm cũng là nhiều nghìn tỷ. Còn tài trợ của chính phủ Mỹ, chưa tính các tổ chức tư nhân, là quãng 170 tỷ đô la.

Như vậy, vì được chủ tập đoàn đồng ý thành lập quỹ hỗ trợ nghiên cứu cho các nhà khoa học Việt Nam mà giáo sư đã nhận lời về với tập đoàn đó?

Tôi nhận thấy đây là cơ hội rất tốt để mình tạo ra một mẫu hợp tác giữa doanh nghiệp và giới hàn lâm. Sự hợp tác này rất quan trọng đối với sự phát triển của xã hội. Nó mạnh mẽ và bền vững ở các nước phát triển, nhưng ở Việt Nam vẫn còn ở mức sơ khai. Đây là yếu tố quan trọng nhất tác động tới sự lựa chọn của tôi.

GS có tin vào khát vọng muốn được phụng sự xã hội của ông Vượng ?

Anh Vượng, với cương vị chủ tịch một tập đoàn, hiển nhiên mong muốn tập đoàn của mình phát triển mạnh mẽ và bền vững. Điều này song hành với mong muốn lớn hơn  là cả Viêt Nam cùng tiến lên, người Việt nói chung có thu nhập tốt hơn, được tôn trọng hơn trên thế giới. Nhiều bạn bè của tôi thông thạo kinh tế VN, đều có nhận đinh là nền kinh tế sẽ tiến nhanh hơn, với sự cạnh tranh lành mạnh hơn, nếu như ta có nhiều tập đoàn qui mô và táo bạo như VinGroup.

Có phải vì giáo sư sống và làm việc trong môi trường ĐH Mỹ, nơi có truyền thống tư nhân đầu tư cho ĐH phi lợi nhuận mạnh, nên ông thấy là có thể tin tưởng vào ước vọng phát triển khoa học nước nhà của một chủ doanh nghiệp?

Ở Mỹ thì việc một nhà doanh nghiệp tài trợ mấy chục triệu đô la cho trường ĐH là điều thường xuyên diễn ra. Bản thân ghế giáo sư của tôi tại Yale cũng mang tên một nhà tài trợ. Còn ở VN có được  người tiên phong như anh Vượng là tốt quá. Tôi hy vọng ngày sẽ càng có nhiều doanh nghiêp đầu tư hỗ trợ khoa học như vậy.

Giaó sư có e ngại những động thái bắt tay với giới  hàn lâm của ông Vượng cốt là để lôi kéo các “ngôi sao” khoa học về đầu quân cho mình, phục vụ cho chiến lược đầu tư kinh doanh trong lĩnh vực khoa học, giáo dục của ông ta?

Nếu một nhà đầu tư tìm mọi cách đem các khoa học gia quốc tế về VN để đầu tư cho khoa học hay giáo dục thì đó là điều tốt chứ sao. Đó cũng là cách làm của các viện nghiên cứu hay đại học ở Mỹ. Kinh doanh trong lĩnh vực khoa học thì không thể mang tầm ngắn hạn. Lợi nhuận không thể tính bằng năm được mà phải tính bằng chục năm. Nếu chúng ta có những doanh nghiệp đầu tư với tầm nhìn dài hạn như vậy thì là điều hay. Với tôi, cứ có nhiều nhà khoa học giỏi làm việc ở VN là điều đáng mừng. Những người đó họ sẽ tương tác với toàn giới trí thức, học sinh của cả nước, chứ không chỉ với nhưng người trong công ty của họ.

Từ trước đến nay nói về VinGroup người ta vẫn kính nể về việc thu hút nhân tài, trả lương rất bạo tay, nhưng điều kiện làm việc cũng khắc nghiệt. Vậy giáo sư đã nghe những thông tin đó chưa và có ngại không?

Nếu mục đích hoặc phương pháp làm việc của hai bên quá khác nhau, không thể thoả thuận được thì chia tay là việc bình thường.

Nhiều người nói với tôi VinGroup đòi hỏi cao trong công tác nhân sự, dùng người nhanh mà thải cũng nhanh. Nhưng điều này cũng xảy ra ở các công ty tư bản. Ở Mỹ, khi các trung tâm nghiên cứu tư nhân thay đổi hướng đi, đôi khi họ có thể thải luôn cả đội dăm bảy chục, hay cả vài trăm người như chơi.

Vài năm trước Microsoft đã cho ngừng hẳn một trung tâm nghiên cứu ở Palo Alto, gây xôn xao trong giới hàn lâm. Các trường đại học lại có phần vui mừng vì họ có cơ hội tuyển lại môt số nhà nghiên cứu rất xuất sắc.  Khi đó tôi làm trong ban tuyển người của Yale, cũng nhắm đến một giáo sư, nhưng cuối cùng bị Harvard cạnh tranh mất.

Tôi có nói chuyện với lãnh đạo của Vingroup để làm ra môt cơ chế riêng cho các nhà khoa học từ các trường đại học tới làm việc cho chúng tôi, để hạn chế những việc như vậy.

GS được được biết đến như một người có lý tưởng khoa học, có khát vọng phụng sự cộng đồng khoa học trong nước, bằng chứng là hơn mười năm qua GS vẫn bền bỉ đi đi về về tham gia ging dạy và dự các hội thảo khoa học. Như GS chia sẻ ở trên, GS hợp tác với Vingroup cũng là để góp phần tạo nền móng phát triển khoa học VN. Vy hai bên đã nói chuyện vi nhau hết nhẽ, đủ thng thng để thy rõ mục đích đến vi nhau của 2 bên?

Mục đích chung của chúng tôi là tương đối giống nhau. Phương pháp thực hiện cụ thể từng giai đoạn thế nào thì sẽ còn phải bàn đi bàn lại nhiều. Cách nhìn nhận cùng một vấn đề theo phong cách doanh nghiêp và hàn lâm cũng có nhiều điểm khác biệt, nhưng tôi hy vọng sẽ sớm tìm được tiếng nói chung.

Khi biết tin GS lãnh đạo Viện Big Data và Quỹ phát triển khoa học của Vingroup, dư luận cũng bàn tán xôn xao. Hnhắc đến nhng tin lnhà khoa học xuất sắc, nhưng khi trở thành người qun lý hay nhà lãnh đạo thì trở thành người qun lý, nhà lãnh đạo tồi. GS có cho rằng đó là một sự lo xa…

Cái đó thì đúng thôi. Chính anh Vượng nói với tôi như thế, nghề của anh ấy là quản lý, của tôi là nghiên cứu, hai việc rất khác nhau. Thuận lợi là trong Vingroup, những người đứng đầu các ban đều là những nhà quản lý rất có kinh nghiệm, nên tôi sẽ có nhiều dịp để học hỏi, cũng là một việc thú vị.  Ngay cả khi những người dưới mình là các nhà khoa học giỏi thì vẫn phải quản lý họ theo một phương pháp nào đó để họ làm việc theo một tiến trình nhất định.

ƯU TIÊN SỐ 1 CHO NGHIÊN CỨU ỨNG DỤNG

Giáo sư có e ngại trong quá trình làm việc thì nhà khoa học và doanh nhân sẽ xung đột trong việc lựa chọn đề tài nghiên cứu không? Có thể nhà khoa học sẽ muốn theo đuổi những đề tài có ý nghĩa khoa học nhưng có thể những đề tài đó chưa chắc đã có thể ứng dụng được ngay…

Thật ra bản thân tôi cũng muốn hướng vào các công trình có tính ứng dụng. Mình có nhiều viện nghiên cứu lý thuyết rồi, nhưng còn yếu ứng dụng. Ngay cả viện toán cao cấp (Viasm) bây giờ cũng rất coi trọng các lĩnh vực ứng dụng. Vingroup có hệ sinh thái lớn nên là môi trường làm các đề tài ứng dụng rất tốt.

Tôi mong muốn có những đề tài viện theo đuổi trong vòng vài ba năm sẽ dẫn tới những sản phẩm hữu hình, có thể là công nghệ, hay máy móc, hay con người, nhưng phải hướng tới ứng dụng tương đối cụ thể  chứ không chỉ là bài báo. Chẳng hạn sắp tới chúng tôi sẽ tiến hành  một số đề tài về y tế, nếu nó thành công thì sản phẩm nghiên cứu có thể dùng được trong bệnh viện, ngoài việc công bố.

Nhưng giáo sư nổi tiếng là một nhà nghiên cứu toán lý thuyết, giờ lãnh đạo việc nghiên cứu ứng dụng thì có “trái ngang” không?

Trong toán có hai loại vấn đề. Những vấn đề xuất phát từ trí tò mò của chúng ta, và những vấn đề xuất phát từ ứng dụng thực tế (như vật lý hay lý thuyết máy tính). Các nghiên cứu của tôi thường thiên về các vấn đề thứ hai. Với các vấn đề này, khoảng cách từ lý thuyết đến ứng dụng là rất gần. Ví dụ rất nổi tiếng là công trình gần đây của Candes và Tao. Terence Tao là bạn tôi và là nhà nghiên cứu toán lý thuyết nổi tiếng nhất thế giới hiện nay. Công trình của Candes và Tao về một bài tóan tối ưu đã dẫn đến một cuộc cách mạng trong công nghệ truyền tin (signal processing).

Khi hợp tác với chủ một tập đoàn lớn, giáo sư có được nhiều sự tự do trong hoạt động của mình?

Trừ một số phương hướng dài hạn mà hiện chúng tôi vẫn đang bàn luận, về các bước kỹ thuật viện được chủ động. Hiện nay việc mời ai cộng tác, hướng tới các lĩnh vực nào, mua máy học thiết bị gì, được giao cho trực tiếp cho nhóm nghiên cứu.

Sắp tới, khi thành lập hội đồng thẩm định xét đề tài để tài trợ từ quỹ, chúng tôi cũng chủ động tìm kiếm, lựa chọn các thành viên.

Trong những năm qua GS kiên trì góp sức cho cộng đồng khoa học trong nước bằng cách hè nào cũng về giảng dạy. Và anh chắc không ngờ có ngày mình có cơ hội tạo bước ngoặt lớn cho cộng đồng khoa  học trong nước. Khi cơ hội đến, cảm xúc của anh thế nào ?

Thực sự  tôi cũng trải qua 3 – 4 đêm mất ngủ. Câu hỏi đầu tiên là mình có nên làm việc này hay không, nhất là Vingroup đã được nhiều người nói là môi trường áp lực, rất khác với môi trường các trường đại học bên Mỹ. Thứ hai là việc cũng rất phức tạp, cần nhiều thời gian sức lực, chả biết mình có kham nổi không. Rồi còn sự hy sinh của gia đình.

Nghĩ đi nghĩ lại, thì việc dù khó, nhưng có sức lan toả, không lẽ không làm. Nếu hướng đi đã đúng, thì cũng cố vài bước đầu tiên, để rồi sau này chắc sẽ có nhiều bạn trẻ năng động tài giỏi hơn tôi tiến nhanh tiến xa hơn.

Cảm ơn giáo sư Vũ Hà Văn !

Quý Hiên (thực hiện)

“Đẩy một nền khoa học của một đất nước đi lên thì không  bất kỳ một cá nhân nào, một nhà khoa học nào, hay một công ty nào, dù giỏi hay mạnh đến đâu, có thể làm được. Nó cần sự cộng hưởng của toàn xã hội. Hướng đi với sự cộng tác của doanh nghiệp và giới hàn lâm là hướng đi đúng. Dù có khó thì mình cũng cố mà bước một hai bước đầu.”

GS Vũ Hà Văn

 

 

GS Vũ Hà Văn sinh năm 1970. Ông học phổ thông tại trường Chu Văn An và Hà Nội – Amsterdam (Hà Nội).

Năm 1994, tốt nghiệp ngành toán, ĐH Eotvos (Hungary).

Tháng 5.1998, nhận học vị tiến sĩ tại ĐH Yale (Mỹ).

Năm 2005, được phong GS tại ĐH California – San Diego và trở thành GS tại ĐH Rutgers vào tháng 12 cùng năm.

Năm 2008, Hiệp hội Toán học công nghệ và ứng dụng (Society for Industrial and Applied Mathematics – SIAM) tại Mỹ đã trao tặng giải thưởng toán học George Polya cho GS Vũ Hà Văn vì công trình về tập trung độ đo (concentration of measure).

Năm 2011, ông chuyển sang ĐH Yale (Mỹ).

Năm 2012 ông được giải thưởng Fulkerson của Hội quy hoạch toán học và Hội toán học Mỹ.

 

*

**

Một trong những người hàng đầu thế giới về một số lĩnh vực toán học hiện đại

Nhiều năm trước tôi nghe về Văn từ Đoàn An Hải, một người học đại học cùng năm với Văn ở Hungary và lúc đó cũng nhận được kết quả xuất sắc ở Mỹ về lĩnh vực học máy và cơ sở dữ liệu. Hải khen Văn có sự tập trung rất cao khi học và học rất miệt mài.

Khi làm việc ở Viện John von Neumann của Đại học Quốc gia Hồ Chí Minh, tôi có nghe Văn làm seminar về “Thuật toán ngẫu nhiên” với các thí dụ trong các hệ tư vấn. Tôi thật sự ấn tượng về những điều sâu sắc trong bài giảng của Văn.

Về sau có dịp làm một số việc chung tôi càng nhận thấy rõ điều này. Tôi biết Văn làm nhiều bài giảng ở Việt Nam giới thiệu về lĩnh vực anh làm, tiêu biểu là lý thuyết về các ma trận ngẫu nhiên, tổ hợp cộng tính và tổ hợp xác suất. Nói ngắn gọn thì đấy là những lĩnh vực hiện đại của toán học có tính ứng dụng cao và Văn nằm trong số những người hàng đầu thế giới làm về chúng.

GS Hồ Tú Bảo (Viện nghiên cứu cao cấp về toán, trước đây làm việc ở Viện Khoa học và Công nghệ tiên tiến Nhật Bản – JAIST).

 

*

Tôi tin tưởng anh Văn sẽ là cái cầu nối hai bờ hàn lâm – doanh nghiệp

Anh Vũ Hà Văn là một trong những nhà toán học hiếm hoi, vừa có những công trình lý thuyết thuần tuý rất sâu sắc, vừa gần gũi với chủ đề ứng dụng, tiêu biểu là các vấn đề liên quan đến dữ liệu lớn. Từ khi thành lập Viện nghiên cứu cao cấp về toán, anh Văn luôn sát cánh cùng chúng tôi và hỗ trợ viện một cách liên tục, bền bỉ ở  vai trò thành viên Hội đồng khoa học. Anh cũng thường xuyên tổ chức các nhóm nghiên cứu, giảng bài ở Viện nghiên cứu cao cấp về toán.

Tôi rất vui khi anh Văn nhận lời làm người đứng đầu một Viện nghiên cứu do doanh nghiệp tư nhân tài trợ. Tôi hiểu rằng đây là một cơ hội rất lớn về nguổn lực cho những người nghiên cứu khoa học ứng dụng ở Việt Nam, nhưng đối với anh Văn, đây có thể là một thử thách lớn. Đây là một mô hình hoàn toàn mới ở Việt Nam. Tôi thấy có sự khác nhau khá lớn giữa doanh nghiệp và những người làm khoa học ở nhận thức và tiếp cận. Tôi tin tưởng Viện dữ liệu lớn và Quỹ nghiên cứu mà anh Văn chịu trách nhiệm có thể trở thành một cái cầu chắc chắn nối hai cái bờ đó.

GS Ngô Bảo Châu, Giám đốc khoa học Viện nghiên cứu cao cấp về toán, giáo sư ĐH Chicago.

Advertisements

Tagged as:

Categorised in: Công nghệ, Tiền cho giáo dục, Vai trò của xã hội dân sự

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

Nhập địa chỉ email để nhận thông báo có bài mới từ Học Thế Nào.

%d bloggers like this: