Họp báo kết thúc thi kỳ thi tốt nghiệp THPT 2014 – Tuệ Nguyễn, Quý Hiên (ghi)

Chiều 4/6, Bộ GD-ĐT đã tổ chức họp báo về kết thúc công tác coi thi, kỳ thi tốt nghiệp THPT và bổ túc THPT năm 2014. Bản gỡ băng này những người thực hiện đã bỏ bớt một số câu hỏi – trả lời rườm rà, hỏi lặp, hoặc hỏi quá xa phạm vi kỳ thi tốt nghiệp.
Thanh Niên:
Đề mở, cho phép học sinh bộc lộ quan điểm cá nhân… Vậy thì đáp án và hướng dẫn chấm thi như thế nào để có thể đáp ứng được yêu cầu đó, không gây thiệt thòi cho thí sinh có những lập luận và suy nghĩ sáng tạo, là quan điểm riêng của cá nhân?
Đáp án và hướng dẫn chấm vì sao chưa công bố?
Việc đưa vào 50% trọng số để xét tốt nghiệp là học lực lớp 12 theo phản ánh của báo chí vừa qua đã có những địa phương có biểu hiện tiêu cực, nâng điểm cho học sinh lớp 12 ở học kỳ II. Thanh tra Bộ GD&ĐT có thanh tra việc xét điểm của các địa phương và có phát hiện những dấu hiệu bất thường không?
Nhà giáo Đỗ Việt Khoa đã đưa một số hình ảnh cho lên FB cá nhân và cho rằng hình ảnh đó được chụp từ hội đồng thi THPT Nam Lương Sơn, Hòa Bình, phản ánh những lộn xộn trong phòng thi. Bộ GD&ĐT đã xem những hình ảnh này chưa, đã tiến hành xem xét vấn đề này như thế nào?
Thứ trưởng Bộ GD&ĐT Nguyễn Vinh Hiển: Đề mở mà đáp án đóng thì đề mở không có tác dụng gì nữa. Quan trọng là hướng dẫn chấm đối với đề mở, học sinh có thể làm khác đáp án mà vẫn có điểm, miễn là những suy nghĩ đó của học sinh không trái với chuẩn mực đạo đức, thuần phong mỹ tục không trái với pháp luật chứ không nhất thiết phải giống hệt đáp án.
Hiện nay các địa phương chưa có nhu cầu về đáp án. Bộ đang hoàn thiện đáp án và hướng dẫn chấm để hướng dẫn chấm cho địa phương một cách kịp thời.
Nhìn chung các địa phương thực hiện nghiêm túc việc cho điểm, đánh giá như mọi năm, không có thay đổi. Tuy nhiên, Bộ sẽ có những đợt yêu cầu các địa phương báo cáo lại để có thể rút kinh nghiệm những gì còn thiếu sót để rút kinh nghiệm những năm sau. Tôi muốn nhấn mạnh là các địa phương, các nhà trường rất coi trọng việc này vì người ta ý thức được rằng nếu như chỉ cần một năm mình cho điểm lỏng thì năm sau sẽ rất khó đảm bảo chất lượng giáo dục, rất khó tổ chức dạy và học. Vì quyền lợi của học sinh, vì quyền lợi của nhà trường người ta rất coi trọng vấn đề này. Tất nhiên tiêu cực vẫn có thể có nhưng không phải chỉ vì xét 50% mới có tiêu cực đâu, tiêu cực này nó là cái chung.
Nói thật là tôi chưa xem những hình ảnh anh Khoa đưa lên FB, nhưng anh em thì đã xem và nói rằng những hình ảnh đó không có ý nghĩa gì trong việc phản ánh tiêu cực cả. Và cho đến bây giờ thì như vậy. Chúng tôi không khuyến khích những hình ảnh đưa lên các trang mạng xã hội như vậy và chúng tôi rất muốn là có sự cộng tác tốt giữa những người có bằng chứng với Bộ GD&ĐT để xử lý những vấn đề này một cách hết sức nghiêm túc, chặt chẽ, theo đúng quy định của quy chế thi. Chúng tôi không muốn những nhận xét, đánh giá không đúng bản chất vấn đề trong chuyện phản ánh tiêu cực.
Công an Nhân dân:
Đề văn có quá khó so với yêu cầu của đề thi tốt nghiệp?
Phương án đổi mới thi tiếp theo là như thế nào?
Đường dây nóng có nóng không?
Ông Hiển: Vâng, một phần khó. Đề thi năm nay không có yêu cầu quá cao với học trò, yêu cầu những kiến thức nền tảng, cơ bản nhưng vẫn có những  em giỏi và trung bình và phần khó là để phân loại những học sinh khá giỏi với những học sinh trung bình. Đó là chuyện bình thường, trong chỉ đạo của Bộ thì những phần câu hỏi vận dụng kiến thức, những câu hỏi đòi hỏi học sinh phải tư duy cao thì sẽ được nâng dần lên trong quá trình dạy và học và có như thế thì chúng ta mới nói đến chuyện dạy và học.
Đối với phương án đổi mới thi tiếp theo: Bộ sẽ thực hiện chỉ đạo của Chính phủ, thủ tướng chính phủ, sẽ tiếp tục nghiên cứu để hoàn thiện dần đề án đổi mới thi và sẽ báo cáo Chính phủ vào thời điểm thích hợp, theo yêu cầu của thủ tướng Chính phủ.
Giờ tôi chưa nói được nhiều nhưng chắc chắn rằng những đổi mới của kỳ thi năm nay là đúng hướng và sẽ tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện thành những phương án thi trong các kỳ thi sắp tới. Đặc biệt, khi chúng ta thực hiện chương trình dạy học mới của phổ thông.
Đường dây nóng không nóng, không biết ở các địa phương có nóng không chứ của Bộ thì chả nóng. Một là vì không có nhiều thông tin phản ánh tiêu cực. Như các đồng chí thấy khi đi kiểm tra thì thấy rằng chất lượng thi cử, tính nghiêm túc của năm nay là hơn hẳn các năm trước. Thứ hai là công bố đường dây nóng nhưng cũng có rất nhiều đường dây, qua email, qua ĐT trực tiếp… chúng tôi có nhận được nhiều thông tin chủ yếu nắm tình hình và điều chỉnh chứ không có thông tin về tiêu cực.
Tuổi Trẻ:
Xin Bộ GD&ĐT trả lời cụ thể hơn về câu hỏi liên quan tới hội đồng Nam Lương Sơn mà báo Thanh Niên đã hỏi.
Vì sao không công bố công khai đáp án ngay sau khi thi như năm trước? Năm nay, cụ thể là ngày nào Bộ công bố? Việc chậm công bố có phải để Bộ hoàn thiện lại, điều chỉnh đáp án?
Ông Hiển: Bộ đã được nghe báo cáo của sở GD&ĐT Hòa Bình về việc có người quay clip từ bên ngoài phòng thi ở hội đồng thi THPT Nam Lương Sơn. Chúng tôi không đặt nặng vấn đề ai quay nếu như máy quay đó không chĩa vào đề thi và làm cho đề thi lọt ra bên ngoài trong thời gian thí sinh đang làm bài.
Bộ đã yêu cầu sở GD&ĐT Hòa Bình kiểm tra lại, làm việc lại với hội đồng coi thi và sở này đã báo cáo là hội đồng coi thi đó không lộn xộn như những clip ở THPT Đồi Ngô, Bắc Giang hay THPT Quang Trung, Hà Nội những năm trước. Anh em xem hình ảnh thì thấy học sinh quay ngang quay dọc trong quá trình coi thi mà giám thị nhắc nhở kịp thời thì đó không phải là vấn đề vi phạm nghiêm trọng.
Còn nếu thêm được những thông tin khác cần phải xử lý thì Bộ GD&ĐT sẽ kiên quyết xử lý  nghiêm túc, không bao che, không nương nhẹ những chuyện này. Nhưng chúng tôi nói lại là chúng tôi không đồng tình với việc đưa lên dư luận để gây nhiễu. Chúng ta có chỗ để tiếp nhận những thông tin này một cách chính thống.
Về đáp án, Bộ GD&ĐT cân nhắc để xem xét thêm để đảm bảo đề thi mở thì đáp án phải mở. Hiện nay cũng chưa khẳng định đáp án hoàn thiện hay chưa hoàn thiện nhưng cần có thời gian để các chuyên gia xem xét để có một đáp án tốt nhất, có hướng dẫn chấm tốt nhất đến các địa phương và đảm bảo cho các hội đồng chấm làm việc. Khi nào có chúng tôi sẽ gửi ngay cho các đồng chí.
Còn điều chỉnh điểm trong barem điểm thì không điều chỉnh đâu, trong đề đã công bố câu nào bao nhiêu điểm thì vẫn giữ nguyên như thế thôi. Chỉ có điều làm thế nào để phản ánh được cái điểm ấy một cách tốt nhất theo yêu cầu đổi mới của chúng ta thôi.
Nông thôn Ngày nay: Liên quan tới tiêu cực thi ở hội đồng thi THPT Nam Lương Sơn, chúng tôi được biết trường này đã thu tiền “chống trượt” của học sinh. Bộ nói thế nào về điều này?
Ông Mai Văn Trinh, Cục trưởng Cục Khảo thí & Kiểm định Chất lượng, Bộ GD&ĐT: Như ta đã biết, cái này hoàn toàn trái với quy định của Bộ GD&ĐT. Sau khi nắm được thông tin này, chúng tôi đã đi xác minh, Sở GD&ĐT tỉnh Hoà Bình đã cương quyết xử lý và trả lại toàn bộ số tiền này cho các em học sinh trước kỳ thi diễn ra.
Nông thôn Ngày nay: Tôi muốn xác định lại, lúc trưa tôi đã gọi điện cho Hiệu trưởng trường này thì ông có nói tiền này dùng để hỗ trợ cho học sinh ăn trưa, giáo viên ăn trong quá trình thi ở đó. Tiền này còn để hỗ trợ làm phôi bằng và giấy chứng nhận đỗ tốt nghiệp. Ông ấy chưa nói rằng tiền này đã được trả lại cho phụ huynh.
Ông Trinh: Chỗ này thì ngày hôm qua tôi dẫn đoàn đi kiểm tra đột xuất trên Hoà Bình thì các đồng chí Sở GD&ĐT đã chủ động báo cáo vấn đề và khẳng định với đoàn là đã xử lý và đã trả lại tiền cho học sinh. Còn nếu phóng viên có thông tin như vậy chúng tôi sẽ tiếp tục xác minh.
VOV Điện tử hỏi về việc Bộ thấy thế nào khi trong số các môn mà học sinh được tự chọn, có những môn rất ít học sinh chọn.
VTC News xâu chuỗi các sự kiện tiêu cực thi cử trong những năm gần đây (2012 – Đồi Ngô, Bắc Giang; 2013 – Quang Trung, Hà Nội; 2014 – Nam Lương Sơn, Hoà Bình) rồi đặt vấn đề: khả năng bao quát các hội đồng thi của Bộ là không thể do không đủ người, Bộ có tính năm sau thuê một tập đoàn về công nghệ để người ta đứng ra để tổ chức việc trông thi cho Bộ?
Dân Trí: Trong báo cáo của Bộ có yêu cầu các địa phương xử lý các công việc tiếp theo, xử lý nghiêm các vi phạm (nếu có). Bộ giải thích rõ thêm ý này? Nếu có tiêu cực phát sinh thì quan điểm xử lý của Bộ thế nào khi có đầy đủ cơ sở xác minh hội đồng thi nào đó vi phạm quy chế thi?
Ông Nguyễn Huy Bằng, Chánh Thanh tra Bộ GD&ĐT: Tôi muốn trả lời để làm rõ hơn một số vấn đề mà từ nãy giờ nhiều nhà báo hỏi. Đường dây nóng có nóng hay không do các đồng chí bình, nhưng thông tin của chúng tôi là như thế này:
Các Sở đều năm đầu tiên làm nên mức độ thu nhận thông tin có khác nhau, nhưng đều có thông tin tiếp cận. Ở Bộ, chúng tôi đã nhận 321 cuộc gọi và nhắn tin, trong đó đa số hỏi các thông tin liên quan chúng tôi đã kịp thời giải thích. Bên cạnh đó chúng tôi nhận được các thông tin phản ánh như chuyện thu tiền và thông tin về Lương Sơn là anh Đỗ Việt Khoa gọi cho chúng tôi khoảng lúc 10h30 đêm. Khi có thông tin đó chúng tôi kịp thời chỉ đạo thanh tra Sở Hoà Bình xem xét. Cách làm là Bộ đã kịp thời theo đúng tinh thần phân cấp. Bước đầu như các đồng chí đã nêu, Sở đã chỉ đạo trường Lương Sơn trả lại tiền, theo văn bản mà tôi nhận được là yêu cầu trường Lương Sơn báo cáo lại trước ngày 12/6. Vì thế mà giờ này có học sinh Lương Sơn vẫn chưa nhận lại được tiền chăng? Chắc vẫn đagn trong tiến trình chỉ đạo kiên quyết của Sở.
Chúng tôi đã yêu cầu Sở rà soát thật kỹ, từ việc bố trí lực lượng và các yếu tố khác liên quan để nếu phát hiện tiêu cực thì xử lý nghiêm. Trước khi ở Đồi Ngô, hay Quang Trung đều xử lý rất nghiêm. Tôi không đồng ý việc chúng ta xâu chuỗi từ chuyện Đồi Ngô, đến năm ngoái rồi năm nay. Bản chất các vụ việc hoàn toàn khác nhau. Quan điểm của Bộ rất giống nhau là xử lý nghiêm nếu có đầy đủ bằng chứng và theo tinh thần phân cấp của GD hiện nay về quản lý.
Ông Hiển: Có đồng chí nào đó hỏi về môn thi ít người thi. Chúng ta đều biết chọn môn thi phổ thông phụ thuộc vào tính phân hoá, ở đây trước hết học sinh nhìn vào định hướng phân hoá nghề nghiệp, đầu ra. Nhiều em thi ĐH môn sử thì nhiều em thi phổ thông môn sử, mà ít thi ĐH môn sử thì ít em thi phổ thông môn sử. Chuyện đó chúng ta biết trước rồi. Nhưng không phải học sinh không được đánh giá những hiểu biết, những kiến thức, những tình cảm, cảm xúc của mình trước những vấn đề lịch sử. Các đồng chí biết năm nay các học sinh đều có dịp bày tỏ chính kiến của mình mà liên quan tới các kiến thức lịch sử, môn địa và văn chẳng hạn – nhất là văn, tất cả thí sinh đều thi. Nên chúng ta chẳng phải băn khoăn.
Có đồng chí bảo liệu có thể dùng công nghệ để làm tốt hơn công tác thi được không? Bộ xin trả lời Bộ sẽ cố gắng ứng dụng cao nhất những tiến bộ của KHCN vào trong giảng dạy học tập nói chung, trong thi cử kiểm tra đánh giá nói riêng. Nếu nó phù hợp với điều kiện thực tế Bộ sẽ từng bước vận dụng.
VTV:
Bộ GD&ĐT cho biết nhận định và phán đoán của mình về kết quả thi năm nay?
Việc Bộ GD&ĐT cho thi tự chọn trong năm nay có phải là một bước để tiến tới việc chúng ta tổ chức học tự chọn ở THPT hay không? Nếu vậy chúng ta có lường trước những tình huống trong một trường chỉ vài học sinh sẽ chọn môn đó hoặc thậm chí không có em nào. Nếu vậy Bộ có định hướng là sẽ giải quyết thế nào?
Báo Quân đội Nhân dân (một câu hỏi, hai góp ý):
Xung quanh clip ở trường Nam Lương Sơn, ban đầu chúng tôi cũng băn khoăn, nhưng giải thích của Bộ chúng tôi thấy cũng khá thoả đáng. Bởi hình ảnh mà ông Đỗ Việt Khoa đưa ra cũng không thuyết phục. Tuy nhiên tôi thấy có những nội dung khá là thuyết phục khác từ nội dung FB của ông Khoa mà ở đây chúng ta chưa đề cập, ví dụ ông có công bố công văn của ông hiệu trưởng thì ngoài nội dung mỗi thí sinh phải nộp 300.000 đồng còn đề cập nội dung thi thử. Thi thử cũng là một nội dung rất đáng quan tâm trong thời gian gần đây. Nếu tìm trên google sẽ thấy nhiều trường tổ chức thi thử. Thậm chí một trường ở Bình Phước còn phối hợp với Viettell để thi thử và yêu cầu thí sinh phải mua các loại sim của Viettell. Tôi thấy việc thi thử đó chưa đúng tinh thần của Luật GD và Bộ GD&ĐT nhìn nhận hiện tượng này thế nào?
Trong kỳ thi này, đối với hoạt động tác nghiệp của báo chí đã nảy sinh hiện tượng có các loại giấy phép con và những quy định riêng để cản trở phóng viên tác nghiệp. Hà Nội chẳng hạn, họ yêu cầu phóng viên nào theo dõi kỳ thi phải đến Sở GD&ĐT Hà Nội để làm giấy phép riêng. Một số đồng chí đã có giấy phép riêng nhưng đến hội đồng thi vẫn bị xua đuổi. Tôi cho rằng đó là việc đáng phê phán.
Đề thi văn, dù có những đổi mới nhưng vẫn có những sai sót. Văn bản được dùng trong đề lấy trong một bài viết của một cộng tác viên trên báo Giáo dục & Thời đại, trong bài này có một số sai sót, diễn đạt chưa đạt tới sự chuẩn mực của văn phong chính luận. Đề thi ĐH tôi nghĩ cần phải đạt sự chuẩn mực, do đó Bộ GD&ĐT phải rút kinh nghiệm trong việc lựa chọn văn bản đưa vào đề.
Hà Nội mới: Có những hội đồng chỉ duy nhất một thí sinh dự thi nhưng hội đồng vẫn có hàng chục người tham gia làm thi. Hoặc có những hội đồng số lượng thí sinh ca 2 rất ít nhưng tất cả những giám thị không làm nhiệm vụ coi thi vẫn không được về. Bộ GD&ĐT có ý kiến thế nào về việc này?
Ông Trinh: Với những hội đồng thi có rất ít thí sinh thi một môn, trong quá trình chuẩn bị cho kỳ thi nhiều Sở GD&ĐT đã phản ánh điểm này. Ban chỉ đạo thi TƯ đã nhất trí có hai cách giải quyết. Một là nếu học sinh đồng ý chúng ta có thể gửi các em sang hội đồng bên cạnh. Thứ hai, nếu các em không đồng ý chúng ta vẫn tổ chức thi bình thường cho các em. Quan điểm xuyên suốt là đảm bảo quy chế, không gây khó khăn cho thí sinh.
Nhiều Sở GD&ĐT đã kịp thời vận dụng điều đó, tuy nhiên vẫn còn một số địa phương áp dụng một cách tương đối máy móc và chưa linh hoạt, chúng tôi đã có góp ý và điều chỉnh kịp thời buổi thi có ca hai chiều hôm qua.
Những buổi thi mà giữ giám thị ở lại cả ca hai dù rất ít thí sinh thì chúng ta thấy đây là việc làm máy móc, chúng ta có thể có cách làm linh hoạt hơn, vẫn đảm bảo quy chế nhưng không gây sự mệt  nhọc không cần thiết. Hiện tượng này có nhưng rất ít. Chỉ xảy ra ở một số sở. Phần lớn các sở, các địa phương giải quyết vấn đề này trơn tru.
Nếu ta tiếp tục hoàn thiện thì việc tổ chức thi tự chọn sẽ tốt hơn trong tương lai.
Ông Hiển: Tôi trả lời câu phán đoán kết quả thi. Xin phép là chúng ta chờ kết quả, không phán đoán. Nhưng với đề thi như năm nay tôi tin chất lượng thi tốt hơn những năm trước. Còn đỗ cao đỗ thấp thì phải chờ. Cái này phụ thuộc vào sự cố gắng của thí sinh với cái đổi mới ra đề đáp ứng được đến đâu. Chúng ta chờ thôi.
Chắc chắn không có chuyện cả nước không có ai thi sử. Cả nước có một vài nơi không thi sử cũng là bình thường. Có nhiều hội đồng 100% thi sử mà. Không nên lấy một hai chỗ để khái quát lên trên cả nước.
Thi thử: không phải là giải pháp bắt buộc nhưng một số địa phương áp dụng hình thức thi thử để khuyến khích HS học, và cũng để thử xem cách thức tổ chức thi thế nào để rút kinh nghiệm. Bộ không bắt buộc. Nhưng nơi nào thi thử mà gây phiền hà là không nên. Thi thử để nâng cao chất lượng và giúp việc tổ chức thi thật tốt hơn. Thi thử mà gây phiền hà, bắt đóng góp hay mua sim gì đó như các đồng chí nói là không được. Các đồng chí thấy thông tin tiêu cực thì có thể phản ảnh, có thể tuỳ theo phân cấp để đơn vị nào có chức năng thì xử lý việc đó.
Việc đề thi môn văn: Việc chọn một đoạn văn để đánh giá năng lực đọc hiểu nó có nhiều cách khác nhau, không nhất thiết phải chọn một đoạn văn hay nhất. Có khi người ta ra một đoạn viết sai bắt học sinh sửa. Năng lực đọc hiểu là để đánh giá như vậy. Không phải phân tích một đoạn văn hay hay không hay. Đề không yêu cầu lý giải bình luận đoạn văn hay hay không hay nên tôi nghĩ chọn một đoạn văn như thế nào cho nó thật hay thật chuẩn là không nhất thiết. Một số sai sót thông tin trong văn bản thì do văn bản gốc chứ không ảnh hưởng tới chất lượng đề thi.
Chuyện học sinh THPT học phân hoá theo định hướng nghề nghiệp đã được khẳng định rồi. Chuyện học tự chọn, thi tự chọn chúng ta đang làm cho ngày càng tốt hơn.
Tiền Phong: Nhưng qua tự chọn trong thi này có thể tiên lượng tự chọn trong dạy học có thể cũng sẽ có việc cả trường chỉ một học sinh chọn học một môn nào đó, vậy việc tổ chức dạy học sẽ như thế nào? Các điều kiện như cơ sở vật chất, giáo viên của các trường phổ thông có đáp ứng được xu hướng tự chọn đó không?
Ông Hiển: Việc thi với việc học không đồng nghĩa một người học chỉ một người thi. Một người học không phải là một người thi. Không phải tất cả mọi người học đều đi thi cả. Như vừa rồi mình vẫn yêu cầu học sinh học, vẫn lấy điểm tổng kết để xét tốt nghiệp. Nhưng thi thì chỉ có một số em thi thôi. Hai điều đó nó không đồng nghĩa với nhau.
Tiền Phong: Logic của câu hỏi là thế này: Giờ mình cho học sinh tự chọn môn thi, kết quả là có nơi cả trường chỉ có một em chọn môn sử. Giả sử sau này mình triển khai dạy học tự chọn thì việc cả trường chỉ một thí sinh chọn học môn nào đó là điều hoàn toàn có xảy ra. Bộ có tiên lượng như thế không? Nếu đúng vậy thì theo Bộ các điều kiện cơ sở vật chất, điều kiện giáo viên của các trường hiện nay có thể triển khai được tự chọn?
Ông Hiển: Câu hỏi này liên quan tới một vấn đề rộng hơn, nhưng tôi xin nói lại rằng không phải có một người thi là chỉ có một người học. Trong chương trình GD phổ thông sắp tới sẽ có những môn học bắt buộc, có những môn học tự chọn và không phải tất cả môn học tự chọn đều phải mang đi thi như thế này. Chuyện này nó nằm trong lộ trình lâu dài và toàn diện hơn.
Gia đình & Xã hội: Theo dư luận xã hội, tỉ lệ đỗ tốt nghiệp năm nay sẽ khó mà thấp hơn mọi năm vốn đã 98 – 99% rồi. Vậy việc duy trì kỳ thi này có cần thiết không?
Ông Hiển: Bộ không tổ chức thi tốt nghiệp THPT để đánh trượt học sinh nên việc bao nhiêu học sinh trượt tốt nghiệp hay bao nhiêu đỗ không phải là mục tiêu của kỳ thi này. Mục tiêu của kỳ thi là đánh giá xem học sinh có đủ năng lực và trình độ học vấn phổ thông hay không chứ không đặt ra đỗ bao nhiêu phần trăm. Đến thời điểm này tinh thần của Bộ vẫn là thực hiện luật giáo dục, nghĩa là có tổ chức thi tốt nghiệp, xét tốt nghiệp, chưa tính bỏ hay không bỏ kỳ thi này.
Tuệ Nguyễn, Quý Hiên (ghi).

>