How We Learn

Đại học có đáng tiền không? – Vũ Hồng Nhung (dịch)

Dịch từ bài Is college worth it?

Nhiều tấm bằng đại học chỉ là những khoản lãng phí tiền bạc. Lợi ích của việc học đại học sẽ lớn hơn nếu giảm được chi phí học đại học.

Sau khi LaTisha Styles tốt nghiệp trường Đại học Công lập Kennesaw ở bang Georgia năm 2006, khoản vay vốn sinh viên mà cô phải trả là 35.000 đô la. Cô có thể thanh toán khoản vay này dễ dàng nếu tìm được một công việc làm tốt nhờ vào tấm bằng đại học tiếng Tây Ban Nha của mình. Thế nhưng, trên mảnh đất giáp ranh Mỹ Latinh này chẳng thiếu người biết nói tiếng Tây Ban Nha. Vậy nên cô đã phải chấp nhận làm việc trong một cửa hàng thời trang và một tiệm ăn nhanh với tiền công không quá 11 đô la mỗi tiếng.

Quá chán chường, cô gái đã có một quyết định khá dũng cảm, đó là quay lại trường và đăng kí một khóa học thực tế hơn về tài chính. Hiện nay cô đã có một công việc khá tốt tại một công ty tư vấn đầu tư. Khoản nợ sinh viên của cô hiện giờ lên tới 65.000 đô la nhưng cô sẽ không gặp nhiều khó khăn trong việc có thể hoàn trả khoản tiền đó. Thông qua câu chuyện của Styles, có thể thấy rằng để trả lời câu hỏi “đi học đại học có đáng tiền không?” không hề đơn giản. Có những tấm bằng thực sự có giá trị, nhưng cũng có những tấm bằng không mang lại lợi ích như vậy. Học sinh Mỹ trong khi còn đang phân vân xem rằng liệu có nên chấp nhận vay một khoản tiền lớn để đi học đại học hay không thì lại luôn được rót vào tai những lời đường mật rằng cánh cổng đại học là nơi dẫn đến chốn vinh hoa. Sự thật thì không ngọt ngào như vậy. Tổng thống Barack Obama đã từng nói bóng gió về việc trên hồi tháng Một vừa qua rằng: “Những người bình thường nhờ vào buôn bán còn có thể kiếm được nhiều tiền hơn là công việc dựa vào tấm bằng đại học chuyên ngành lịch sử hội họa.” Một vị giáo sư ngành lịch sử hội họa đã rất bức xúc về phát ngôn này của Tổng thống và buộc ông phải đưa ra lời xin lỗi. Tuy vậy, những lời tổng thống Barack Obama hoàn toàn có lí.

Theo nhóm chuyên gia ở Trung tâm nghiên cứu Pew, số tiền mà những cử nhân trong độ tuổi từ 25 đến 32 kiếm được nhiều hơn những người đồng niên chỉ có bằng tốt nghiệp cấp 3 là 17.500 đô la. Tuy nhiên, không phải chuyên ngành nào cũng như vậy. Và nếu cân nhắc tới số tiền mà một sinh viên phải trang trải trong suốt 4 năm học đại học – ước tính 60.000 đô la mỗi năm – thì rất nhiều sinh viên rốt cục đã bị lỗ so với việc quyết định đi làm lúc 18 tuổi thay vì đi học đại học. 20140405_USC662_0

Công ty nghiên cứu PayScale đã thu thập những dữ liệu về những sinh viên đã tốt nghiệp tại hơn 900 trường đại học và cao đẳng với các thông tin về chuyên ngành và số tiền mà họ kiếm được. Công ty đã thống kê những khoản mục chi phí cho một tấm bằng, kèm thêm những hỗ trợ về mặt tài chính (chính sách hỗ trợ sinh viên xuất sắc và sinh viên có hoàn cảnh khó khăn đã giúp giảm bớt khá nhiều tiền trang trải cho việc học ở nhiều trường). Từ đó, các chuyên gia của PayScale đã ước tính khoản lợi/ thiệt thu được từ tấm bằng đại học với đa dạng các loại ngành (xem thêm hình ở bên).

Những ngành học khó nhưng luôn mang lại lợi nhuận

Không còn gì phải bàn cãi khi kĩ sư luôn là một lựa chọn đúng đắn bất kể bạn đang theo học tại ngôi trường nào. Sau hơn 20 năm, số tiền mà một kĩ sư sau sau khi tốt nghiệp từ trường Đại học California tại thành phố Berkeley kiếm được nhiều hơn 1,1 triệu đô la so với những người chưa từng học đại học. Kể cả những khóa học kĩ sư kém triển vọng nhất cũng có thể giúp học viên thu về một khoản tiền lời là 500.000 đô la sau hơn 20 năm.

Các ngành khoa học xã hội và nhân văn thì đa dạng hơn. Tất cả những kiến thức chuyên ngành này giúp nuôi dưỡng tâm hồn con người, nhưng lại không thể nhân bản số tiền trong ví. Một tấm bằng chuyên ngành xã hội từ một ngôi trường có tiếng như Columbia hay Đại học California ở San Dieago thì khá là có giá trị. Nhưng cử nhân từ những trường như Đại học Công lập Muray ở bang Kentucky trong vòng 20 năm chỉ kiếm được nhiều hơn những người mới tốt nghiệp phổ thông khoảng 147.000 đô la, sau khi đã khấu trừ số tiền trang trải cho việc học đại học. Trong tổng số 153 ngành xã hội thuộc đối tượng nghiên cứu, có 46 ngành có giá trị hoàn lại thấp hơn cả việc mua một trái phiếu kho bạc kì hạn 20 năm. Thậm chí còn có 18 ngành không mang lại khoản lời nào.

Các trường đại học, cao đẳng mà có điểm ghi thấp chắc chắn sẽ không thể nào nghi vấn được bởi lẽ sắp xếp thứ hạng của PayScale dựa trên số lượng sinh viên tốt nghiệp tương đối nhỏ từ mỗi đơn vị. Một số trường thì chịu thiệt hơn do chi phối từ thị trường lao động – trường Đại học Công lập Murray có lẽ sẽ khá khẩm hơn nếu như nền kinh tế Kentucky có phần khởi sắc. Những trường đại học được thành lập dành cho mọi đối tượng sẽ phải cạnh tranh gay gắt với những đơn vị chọn lọc. Và những trường đại học yếu về tài chính thường thu hút được ít sinh viên hơn những trường mạnh về tài chính đủ khả năng đưa ra những khoản hỗ trợ học phí cho sinh viên bởi lẽ nếu giảm bớt được chi phí học đại học thì số tiền lời thu về sẽ cao hơn.

Tất cả những dự đoán đều đúng. Nhưng nhìn chung, nghiên cứu của PayScale chắc chắn đã nói quá về chi phí trang trải việc học đại học. (Con số này không thể tính toán được). Không có sự so sánh nào được đặt ra giữa thu nhập của các sinh viên giữa hai trường hợp họ có và không đi học đại học. (Con số này không thể tính toán được). Nghiên cứu chỉ so sánh giữa thu nhập của những người có đi học đại học với những người không đi học đại học – mà lí do họ không đi học đại học có thể là vì họ chưa đủ xuất sắc để có thể được nhận vào một trường nào đó. Vì vậy, số tiền mà những người tốt nghiệp đại học kiếm được chỉ đơn giản phản ánh một thực tế rằng những người này xét trên mặt bằng chung má nói thì thông mình hơn những người không theo học đại học.

Vấn đề rõ ràng ở đây là chi phí học đại học cho mỗi sinh viên đã tăng gấp gần 5 lần so với tỉ lệ lạm phát năm 1983, và mức lương của các cử nhân hầu như không thay đổi suốt thập kỉ vừa qua. Những khoản nợ vay vốn sinh viên quá lớn khiến nhiều người trẻ tuổi không đủ khả năng mua nhà, lập nghiệp hoặc sinh con. Trung bình, những cử nhân tốt nghiệp năm 2012 ở Mỹ nợ khoảng 29.400 đô la. Dự án Vay vốn sinh viên không lãi suất cho thấy 15% số sinh viên vay vốn không thể hoàn trả lại số tiền này trong vòng 3 năm kể từ khi thời gian thực hiện thanh toán khoản nợ bắt đầu. Tại những trường có tính lãi suất thì tỉ lệ này là 22%. Ông Glenn Reynolds, hiện là giáo sư ngành luật kiêm tác giả cuốn sách “The Higher Education Bubble” (Bong bóng đại học), đã viết: Nhiều cử nhân “có lẽ vẫn phải sống dựa vào cha mẹ cho tới khi họ trở nên già nua và nhận trợ cấp xã hội”.

Sẽ là cường điệu khi nói rằng những sinh viên đăng kí học đại học và chấp nhận vay vốn năm nay sẽ được xóa nợ sau 20 năm. Thế nhưng đây vẫn là một gánh nặng đối với nhiều người khi có tới gần 1/3 số sinh viên đã vay vốn bỏ học giữa chừng. Họ vẫn phải thực hiện nghĩa vụ trả nợ của mình. Có 1/3 số sinh viên lựa chọn chuyển trường. Rất nhiều sinh viên hệ 4 năm không thể tốt nghiệp đúng hạn nên dẫn đến việc gia tăng chi phí. Nhìn chung, tỉ lệ sinh viên tốt nghiệp sau 6 năm ở các trường đại học hệ 4 năm chỉ đạt 59%. Thị trường lao động quốc gia rộng lớn đến vậy cũng không thể đáp ứng nổi. Theo bản báo cáo của văn phòng tư vấn McKinsey, 42% số người lao động hiện nay đang làm những công việc chưa xứng tầm với tầm bằng cử nhân của mình. Khoảng 41% sinh viên tốt nghiệp từ những trường trọng điểm quốc gia không thể tìm được công việc phù hợp với chuyên ngành, một nửa số sinh viên tốt nghiệp chia sẻ rằnghọ sẽ theo học một ngành khác hoặc một trường khác.

Công ty Chegg, chuyên giải đáp thắc mắc trực tuyến cho sinh viên, đã phối hợp thực hiện một nghiên cứu. Giám đốc Dan Roensweig cho biết chỉ có một nửa số sinh viên tốt nghiệp cảm thấy rằng họ sẵn sàng để làm việc đúng lĩnh vực của mình, và chỉ có 39% số nhà tuyển dụng nhận thấy các sinh viên này có thể bắt đầu công việc ngay. Các cử nhân thường không thể viết luận rõ ràng hoặc sắp xếp thời gian biểu một cách khôn ngoan. Bốn triệu việc làm vẫn còn bỏ trống vì những người săn việc thiếu những kĩ năng mà các nhà tuyển dụng đòi hỏi.

Cho điểm cho những người cho điểm

Xét về những thiếu sót trong các nghiên cứu như của PayScale, có lẽ sinh viên (và cả phụ huynh) sẽ đưa ra những sự lựa chọn đúng đắn khác. Một khi mà người Mỹ có thể nhận ra được mức độ thiệt hại mà những lựa chọn sai lầm dẫn tới, họ sẽ chú ý đến sự công khai về dự báo tài chính. Một số trường đại học đang thực hiện công khai những vấn đề đó với sự khuyến khích từ chính phủ liên bang. Ví dụ, trường Đại học Texas gần đây đã giới thiệu một trang mạng nêu rõ số tiền mà một cử nhân cáo thể kiếm được và còn nợ sau 5 năm.

Như ông Obama đã nói trong cuộc gặp mặt ngày 2/4 vừa qua, “Cơ hội có nghĩa là làm cho việc học đại học trở nên khả thi hơn”. Trong thời đại này, tính công khai và công nghệ sẽ buộc nhiều trường đại học phải hạ thấp học phí và chi phí sinh hoạt kèm với đó là nâng cao chất lượng. Giáo dục trực tuyến sẽ sớm trở thành một xu thế. Vào năm 2012, đã có 6,7 triệu sinh viên tham gia ít nhất một khóa học trực tuyến. Những khóa học như thế này cho phép sinh viên được nghe giảng từ những giảng viên tốt mà không phải bỏ ra một số tiền lớn để được sinh hoạt trong những kí túc xá đắt đỏ và thuê nhân viên quản lí. Tuy rằng những khóa học trực tuyến này không thể thay thế các trường đại học truyền thống – những tiết học tương tác trực tiếp trên lớp là vẫn cần thiết – nhưng sẽ đến lúc các trường cần phải thay đổi để thích ứng. Những trường mà khả năng hoàn trả sau đại học thấp sẽ sớm bị tái cơ cấu hoặc giải thể.

Advertisements

Tagged as:

12 phản hồi »

  1. Vấn đề học Đại học có đáng tiền không được nhiều người chú ý.

    Cách đây mấy năm, Stacy Dale và Alan Krueger (ĐH Chicago) hay Laurence Kotlikoff (ĐH Boston) cũng có những nghiên cứu về chủ đề này.

    Các giáo sư này cộng trừ nhơn chia lợi tức của cả đời, của các thí dụ, tiền thuế, tiền mang nợ vì phải vay trong lúc đi học, tiền đóng bảo hiểm, … và rốt cuộc, tính theo kinh tế tiền tệ, đi học nhiều năm, ở những trường nổi tiếng, không lời so sánh với trường hợp một thợ sửa ống nước chẳng hạn.

    Kết luận của PayScale có vẻ hoàn chỉnh hơn và phân biệt những ngành «có lợi», đáng đồng tiền bát gạo và những ngành không cho một «return» như chờ mong so với mức «đầu tư».

    Nhưng nói đi thì cũng phải nói lại. Những tính toán kể trên đúng nhưng chưa vẹn tròn.
    Các nghiên cứu trên chú ý đến tiền bạc, phần lượng, nhưng không chú ý đến những cấu thành khác, thiên về phẫm, như địa vị xã hội, tiếng thơm, lòng kính nể của dân tình hay giá trị sống, …

    Thật vậy, đi học là một hạnh phúc rất lớn. Thời đi học, phải mang nợ thật đấy, nhưng đó là thời hoàng kim, được tiếp cận với khoa học, tìm tòi khám phá, sống đồng hàng với các bạn học, những lo toan việc sống, nếu có vì phải đi làm thêm chẳng hạn, không nặng lắm, …
    Rồi tới lúc đi làm, cũng trong các thí dụ của các nghiên cứu, một bác sĩ, dù cuối cùng tính ra không nhiều lợc tức hơn một thợ sửa ống nước nhưng, một bác sĩ, trong xã hội, là dân ăn trên ngồi trước, được kính nể, … Cái «tiện nghi tinh thần» này vô giá.
    Những điều kiện làm việc cũng tốt hơn – không phải … tay lấm chân bùn và nhất là có nhiều tự do trong công việc hơn …

    Kết luận :
    Đồng ý với Kotlikoff, Dale, Krueger hay PayScale: trên bình diện ròng kinh tế, học Đại học không hẳn là một đầu tư có lợi. Còn tùy ngành học. Nhưng về tinh thần và tâm lý xã hội, học Đại học không chắc là một đầu tư tồi.

    Rút ra bài học gì ? Ta cứ chọn nghề mà ta thích để ít nhất là sống hạnh phúc với nghề của ta – dù đó là nghề bác sĩ hay nghề sửa ống nước.
    Dĩ nhiên, trên bình diện vĩ mô, trong một hoàn cảnh của một nước còn nghèo như nước ta, có thể còn phải … tối ưu hóa các ràng buộc – nói theo kiểu một số nhà Toán học – trước khi quyết định.

    Like

    • Cô Mai ơi, ý kiến của cô bên bàn tròn thật có ý nghĩa. Cháu cũng nghiệm thấy điều mà cô nói trong email về Ủy ban kia là đúng ạ. Càng tìm hiểu càng thấy mất vô vọng. Cháu Chúc cô và gia đình một ngày Quốc tế lao động vui vẻ vào ngày mai ạ! 🌸

      Like

  2. Yes, it is. Đã có không ít cử nhân tiếc rẻ khi đọc những bài báo về những người sống đàng hoàng giàu có giữa thủ đô Hà Nội chỉ với việc bán trà đá hàng đêm, còn không ít bạn trẻ vẫn thất nghiệp và ngay ngáy gánh nặng cơm áo gạo tiền với tấm bằng thạc sĩ. Nhưng nếu ai ai cũng nhìn nhận việc học ở khía cạnh đó thì cả nước VN sẽ là một dân tộc đi bán trà đá.
    Không phải việc học ĐH không mang lại điều gì, chỉ là những người học ĐH chưa học đúng cách mà thôi. Chúng ta vẫn ỷ lại quá nhiều khi bước chân vào cánh cổng ĐH với sức ỳ tâm lý: học ĐH đã là một thành công ở đời sau 12 năm đèn sách mà không biết rằng tất cả chỉ mới bắt đầu.

    Like

  3. Những điều phân tích trên chỉ đúng với những người học về kinh tế.

    Like

  4. Mình cũng đồng ý với các bác và các bạn về việc học nói chung và học ĐH nói riêng sao cho hiệu quả. Học không đúng cách thì chỉ có nói linh tinh, nói gàn nói dở, mà rốt cục thì không giải quyết được việc gì. Nếu so với người không được đi học thì người học ĐH không đúng cách sẽ được dịp nói trên trời dưới biển làm mọi người ban đầu tưởng là siêu nhân. Còn người học đúng cách và biết vận dụng vào thực tế, biết giải thích một cái đơn giản và dễ hiểu nhất cho người khác, thì mới thực sự là tài. Thành ra, một bác thợ lành nghề mà giỏi việc thì còn có giá trị hơn một người có bằng cấp mà chỉ biết chép và nói theo. Đến việc giải thích cũng lòng vòng, khó hiểu, ý xiên chéo nhau. Lý do là họ chỉ biết nói theo mà thực chất là không hiểu vấn đề là cái gì và nằm ở đâu. Thật là một tai hoạ nếu XH chỉ đào tạo ra mấy người như thế này!
    Mình được ngắm những bức tượng gỗ của một bác nông dân mà không ngớt trầm trồ. Chưa một bảo tàng nào mình đi lại có những bức tượng sống động như vậy. Mà người trạm trổ chỉ là một người nông dân, ham thích săn bắn, nên đã tự tìm hiểu, tự học và tự khắc nên những bức tượng người đi săn với khẩu súng và chú chó chạy ở bên. Tài năng, nghị lực là ở đó. Còn chỉ sao chép sách vở và nói theo thì không thể làm ra một sản phẩm trí tuệ hay vật chất có ích được.

    Like

  5. Theo tôi (kinh nghiệm + quan sát cá nhân), giả sử kiến thức và tài năng mỗi người là 100%, thì
    Cha mẹ và trường đời đã cho ta 30-33%
    Giáo dục bậc Tiểu học + 30%
    Trung học + 20%
    Đại học + 10%
    Cao học + 5%
    Tiến sĩ + 2-5%
    Nếu dừng lại ở lớp 12, thì ta cũng đã đủ 80% hành trang để vào đời rồi.
    Các bạn nghĩ sao?

    Like

    • Vâng bác ước lượng tương đối chuẩn ạ. Chỉ có điều “hành trang vào đời” còn phụ thuộc vào chất lượng giáo dục chứ ạ. Nên ép 80% là giả FAKE, thì nguy ạ! Chẳng khác gì án treo, bác nhỉ!

      Like

  6. Ở Mỹ, câu hỏi này dành cho chính phủ, chứ không phải cho học sinh. Đại học có đáng gì chăng? Và Uncle Sam trả lời, một cách mạnh bạo: Yes, Madam !

    Theo sự ước lượng của tôi, chính phủ Mỹ (Liên bang và Tiểu bang) trả tiền học lên đến 80% cho con dân của họ. Đây quả là một đầu tư rất lớn. Dĩ nhiên, nếu bạn từ nước ngoài đến Cali học, bạn phải trả 45 ngàn đô / năm ở trường USC (tư), hoặc khoảng 30 ngàn đô/ năm ở trường UCLA (công). Tại sao có chuyện như vậy?

    Tháng tới này, cả triệu học sinh ùa nhau ra trường. Không em nào muốn học ĐH lại bị từ chối. Các em có quyền chọn trường học phí một ngàn, 10 ngàn, hay 60 ngàn một năm.

    Tùy theo lợi tức của em và cha mẹ em, tùy theo nhu cầu của em, Liên bang và Tiểu bang có thể giúp em đến cả 20 ngàn một năm, cộng với tiền work-study ở trường (tôi gọi là vừa làm vừa chơi), thêm vào tiền học bổng của trường, nếu em khéo. A, nếu bố mẹ em là triệu phú, em nên ở riêng từ năm em học lớp 10, 11, để lợi tức của cha mẹ không ảnh hưởng đến việc xin học của em.

    Khi em học lên thạc sĩ, tiến sĩ, hay dược sĩ, bác sĩ, luật sư, vv. chính phủ từ từ cắt financial aid và em phải mượn tiền qua sự bảo đảm của chính phủ. Tuy nhiên, chính phủ có những chương trình xóa nợ, như làm việc cho dân nghèo, đăng lính, vv.

    Tóm lại, chính phủ hầu như trả hết tiền học cho chương trình 4 năm, với một điều kiện, em phải học, chứ không được lợi dụng đi chơi. Yes, Mad’m, college is worth it.

    Like

    • Ôm hôn bác pnh, thông tin hay quá !

      Like

      • Xin nói thêm, tại sao chính phủ đã giúp trả học phí rồi mà sinh viên vẫn còn nợ.

        1. Thường chính phủ chỉ trả tuition và books, trừ học bổng thì trường ĐH cho cả nhà ở và nơi ăn. Nhiều sinh viên xài quá, nên nợ nhiều. Nợ này có khi còn cao hơn tiền học.

        2. Thường chính phủ chỉ trả các lớp được điểm đậu, như A, B, C. Nếu bị điểm rớt D, F, I, chính phủ có thể rút lại trợ cấp, và sinh viên phải bù vào số tiền đó.

        3. Nhiều sinh viên kéo dài đến 5, 6 năm, đang khi chính phủ chỉ giúp 4 năm.

        Cám ơn LH nhá…

        Được nụ hôn qua gió,
        Hỏi người thấy có vui?
        Xin mời gọi nhiều người,
        Tung nụ hôn mình theo gió.

        Like

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

Nhập địa chỉ email để nhận thông báo có bài mới từ Học Thế Nào.

%d bloggers like this: