How We Learn

GS Lê Thành Khôi: Từ Sử tới Học – Nguyễn Huỳnh Mai

Dẫn nhập:

Không thể nào tóm lược về giáo sư Lê Thành Khôi trong một bài  viết – dù bài này có dài đến mấy đi nữa – vì nhiều lý do:

– Khó mà viết về giáo sư Lê Thành Khôi khi nhiều học giả – bên ta thì có Phan Huy Lê, bên Tây thì Charles Fourniau, Georges Condominas, …–  đã lên tiếng về ông từ hơn hai mươi năm nay. Cũng phải kể  quyển «Từ Đông sang Tây» mà cộng đồng trí thức đã xuất bản nhân ngày mừng giáo sư Lê Thành Khôi 90 tuổi (1) .

– Giải Phan chu Trinh 2013 đủ để nói về đóng góp của gs Lê Thành Khôi cho văn hóa …

– Riêng tác giả những dòng này lại không chuyên về Sử và hoàn toàn mù về giáo dục đối chiếu.

– Cuối cùng, cũng không thể dùng những từ «nói quá lố» (hay superlatif –  tiếng Pháp) đại loại kiểu «nhà bác học lừng danh thế giới», «vị giáo sư của Đại học hàng đầu», «nhà trí thức bách khoa toàn thư » «học giả uyên bác» – ngôn từ như thế hoàn toàn không thích hợp (dù là diễn đạt không sai sự thật!) với con người giáo sư Lê Thành Khôi vốn bình dị, thung dung.

Chỉ xin ghi lại đây vài mảnh ghép, nhặt nhạnh dăm ba điều tôi đã học được từ sách của giáo sư Lê Thành Khôi.

Độc giả, nếu cần, xin vui lòng tìm xem tiểu sử và thư mục của giáo sư Lê Thành Khôi trên mạng.

 

Về nguồn gốc loài người

Nguồn gốc loài người đi từ châu Phi hay châu Á là vấn đề được tranh luận gay gắt giữa nhiều nhà Tiền sử học. Gs Lê Thành Khôi dựa trên trường phái «gốc Á». Sự lựa chọn này không phải chỉ vì cảm tính. Ngành khảo cổ học, theo chổ chúng tôi được biết, vẫn chưa đi đến nhất quán nhưng những khám phá gần đây thiên về gốc Á.

Marcel Otte viết  «Châu Phi không hẳn là cái nôi của nhân loại, Trung quốc với l’homme de Pékin, và Iran, góp phần không nhỏ và hiện ta chưa gở rối hết những di chuyển của tổ tiên loài người ở thời Tiền sử»  (2).

Ở chương I, Lúc bình minh của lịch sử, trong quyển Histoire du Việt Nam (3), giáo sư Lê Thành Khôi tóm lược những dấu tích đầu tiên đã tìm được của tổ tiên người Việt (trang 55-65), những mô tả vẫn còn phù hợp với hiện trạng hiểu biết của khảo cổ học đương đại.

Như vậy không thể khẳng định như tác giả Hà văn Thùy trong bài «Thưa cùng giáo sư Lê Thành Khôi» rằng nguồn gốc của loài người đi từ châu Phi (4) để từ đó phê phán giá trị  các công trình của gs Lê Thành Khôi .

 

Về Sử học

Tác giả Hà văn Thùy khi phê bình  một bài viết của giáo sư Lê Thành Khôi   có nhận xét  rằng … «Một ông Tây nhìn sử Việt dưới con mắt thiên kiến» (4). Dĩ nhiên lời bình này không «nhắm» quyển Lịch sử Việt Nam nhưng tôi cũng cố  gắng đi tìm cái «thiên kiến», nếu có,  của giáo sư Lê Thành Khôi qua quyển sách này –   nhưng không thấy nó ở đâu.

Trái lại, nhìn bố cục của sách Lịch sử Việt Nam, L’ Histoire du Viet Nam (3) ai cũng thấy rằng quan niệm của giáo sư Lê Thành Khôi về lịch sử là lịch sử toàn cảnh. Lịch sử đi từ đất và người.

Người thì có nguồn, có gốc, có văn hóa, có chính trị. Sự cấu thành của quốc gia, vì thế,  đi từ lãnh thổ, từ dân cư, từ văn hóa, từ kinh tế… trong đó có cả vấn đề tâm linh và tín ngưỡng. Các biến cố lịch sử thành một chuỗi hợp lý, với phân tích nguyên nhân – hậu quả. Và sách Sử thành vô cùng …dễ đọc nếu không nói là …hấp dẫn.

Quan niệm lịch sử toàn cảnh thể hiện qua cách trình bày: quyển Lịch sử Việt Nam vẫn giữ bố cục theo thời gian nhưng bằng cách diễn đạt phân tích –  mỗi triều đại được giới thiệu bằng một hay nhiều tựa đề nói lên đặc thù của triều đại đó –. Chẳng hạn triều Nguyễn thì tập quyền, bành trướng phía Cam bốt và Lào, bế quan toả cảng và khủng hoảng. Những tựa đề khiến cho người đọc thêm động cơ để đi vào và đọc tiếp các phân tích cùng với tác giả.

Hơn thế nữa, bàng bạc khắp cuộc …hành trình – hành trình đọc sách này (3) – các chi tiết được chọn lọc một cách cẫn thận, phục vụ tốt cho … lịch sử.

 

Thí dụ 1:

Giáo sư Lê Thành Khôi «kể», chỉ với bốn trang 182-185 (trong đó có một trang cho bản đồ Đông Nam Á thời thế kỷ thứ XIII-XIV), sức mạnh của quân Nguyên (chúng chiếm hết Trung quốc), sự khôn ngoan của vua Trần Thái Tông, cái dũng khí với lý luận «chung / riêng» của Hịch tướng sĩ của Trần Hưng Đạo và làn sóng dân chủ của Hội nghị Diên Hồng.

Đối với cộng đồng chỉ biết Pháp ngữ, viết S̉ử như thế vừa súc tích, vừa đủ miêu tả lý luận, vừa có minh họa (mười dòng trích từ Hịch tướng sĩ). Đó là chưa kể hai trang sau đó gs Lê Thành Khôi phân tích về những lý do của thắng lợi Việt Nam trên quân Nguyên. Người phàm phu tục tử lúc đó, đi vào chiều sâu của những phản ứng về phía Việt Nam trước giặc Nguyên bành trướng một cách rất là hiễn nhiên, thoải mái.

 

Thí dụ 2:

Ở trang 297, giáo sư Lê Thành Khôi trích Hồ Xuân Hương – dịch ra tiếng Pháp –

«Ví đây đổi phận làm trai được
Thì sự anh hùng há bấy nhiêu?»

khi ông trình bày về văn chương Nôm, thế kỷ 18 với lời bình, trên khía cạnh hình thức, so sánh thơ Hồ Xuân Hương với ca dao và, về nội dung, bàn đến vấn đề thân phận phụ nữ trong xã hội.

 

Ở đây giáo sư Lê Thành Khôi dịch thành:

Ah! Si je pouvait me changer en homme

                              Combien d’actions d’éclat ne pouvais-je pas faire!

                    vừa không phản ý Hồ Xuân Hương vừa dùng một lối văn Pháp ngữ hoàn chỉnh

 

Kết quả: độc giả nói tiếng Pháp thích thú được tiếp cận với văn hóa Việt Nam, một tiếp cận toàn diện và cụ thể,  qua vài nét chấm phá sâu sắc chọn lọc và trình bày bởi  gs Lê Thành Khôi.

 

Không thiên kiến, một công trình nghiêm túc và đẹp  (ít nhất là dưới góc nhìn của một phàm phu tục tử).

Cầm trên tay quyển Histoire du Việt Nam, mà bản dịch là «Lịch sử Việt Nam»  vừa được xuất bản ở bên nhà (5), cảm giác đầu tiên của độc giả là sự nghiêm túc của công trình.

 

Thật vậy,

– Mỗi chương có từ 30 đến 80 chú dẫn, tức là có ngọn có ngành. Viết sử là viết trên  những dữ kiện đã được tìm thấy và công bố.

– Cuối sách có bảng lịch qua các thời đại, bảng các vấn đề đã phân tích xếp theo mẫu tự, bảng danh sách các tên họ tác giả, văn kiện và địa danh cũng theo mẫu tự … các bảng này rất tiện lợi cho người đọc dễ dàng việc tra cứu.

– Bảng lịch qua các thời đại lại có bố cục đối chiếu qua ba cột: lịch sử chính trị, lịch sử văn hóa và so sánh với những sự kiện của lịch sử toàn cầu.

– Danh sách các minh họa

– và Thư mục tổng quát

 

Hoàn thành một công trình như thế  là làm công việc của một nhà khoa học, đã đành rồi. Mà còn là làm công việc của một con kiến (kiến tha lâu đầy tổ) hay của con ong thợ, tiếng Pháp thì nói un travail de titan – công việc khổng lồ – cần mẫn ghi chú sau khi đã hoàn thành việc sưu tầm tra khảo và viết lách – ở cái thời mà máy tính chưa phổ cập như ta biết bây giờ.

– Sau cùng, qua thư mục và qua bảng danh sách các tên họ tác giả văn kiện và địa danh, ta thấy gs Lê Thành Khôi dùng cả bốn ngôn ngữ: Pháp ngữ, tiếng Việt, tiếng Anh và cả Hán tự , một sự thông thái càng ngày càng hiếm, hiện thời.

– Chưa hết, cần phải nói thêm là giáo sư Lê Thành Khôi viết sử như viết văn. Trang 159-162, chiến  tranh  1075-1077 được kể như một thiên anh hùng ca – chant épique – Bài thơ Nam quốc thiên hà Nam đế cư… chúng ta đều nằm lòng nhưng cho độc giả tiếng Pháp, khi thấy bên cạnh những bản đồ ghi các mũi tấn công và bảo vệ của quân đội Lý thường Kiệt, bốn câu thơ trên thêm vào làm họ ngạc nhiên một cách thú vị. Bốn câu thơ này cũng là một trong các phương thức giáo sư Lê Thành Khôi dùng để dẫn giải vai trò của văn hóa trong quân sự.

 

Về văn hóa và phát triển

Đến cuối những năm 1980, những viện trợ phát triển, nhất là đối với châu Phi và trong một chừng mực nào đó, với châu Á và châu Mỹ La tinh, những viện trợ phát triển ít chú ý đến văn hóa.

Phát triển lúc ấy là phát triển theo hình mẫu Âu Mỹ. Những chuyên viên quốc tế chưa rời xa cái quan niệm paternaliste – kẻ cả – của người … văn minh mang ánh sáng khoa học kỷ thuật cho các nước … kém mở mang (6).

Trong khung cảnh giúp mở mang, cũng trước thập niên 1980,  khuynh hướng lúc ấy là dùng mẫu của các nước tiền tiến Âu Mỹ mang về cho các nước thuộc thế giới thứ ba – một tàn dư của quan niệm thuộc địa.

 

Lê Thành Khôi là một trong những người đầu tiên nêu lên tầm quan trọng của yếu tố văn hóa địa phương trong vấn đề phát triển (7).

Thế nhưng văn hóa là gì ? Là những phương thức thích ứng nhất mà cộng đồng đã sáng chế ra để có thể sinh hoạt và trường tồn trong một hoàn cảnh địa lý, vật chất, lịch sử nào đó. Vì thế, những cái «văn minh Âu Mỹ» không hẳn là thích hợp cho các nước «chậm tiến» mà viện trợ muốn giúp (6).

Giáo sư Lê Thành Khôi đưa ra những nhận xét về liên hệ giữa người và thiên nhiên trong sản xuất nông nghiệp, những vấn đề đặt ra khi cơ khí hóa nông nghiệp và  khi đô thị hóa.  Ông nhấn mạnh trên những khó khăn khi hoàn cảnh xã hội không đồng nhất về giai cấp, về những khác biệt giữa nông thôn và thành thị. Đồng thời ông cùng phân tích những «mẫu»  sản xuất và những «mẫu» tiêu thụ đặc thù (7).

Ba mươi năm sau, hiện World Bank vẫn dùng các phương thức ấy để phân tích hiện trạng kinh tế các nước đang phát triển.

Để kết luận, giáo sư Lê Thành Khôi nhấn mạnh đến vai trò của sáng tạo trong phát triển –  một khái niệm còn nguyên tính thời sự vì các mô hình kinh tế, phát triển lúc nào cũng phải được áp dụng một cách co giản và uyển chuyển cho hợp với những đặc thù của từng hoàn cảnh (7).

Gần mười năm sau đó, giáo sư Lê Thành Khôi cho xuất bản Culture, créativité et développement  (8) mà ta có thể dịch ra là Văn hóa, sự sáng tạo và sự phát triển trong đó ông từ tốn bắt đầu từ cơ sở của khái niệm bản sắc, đặc thù văn hóa, … để đi xa hơn, phân tích vai trò của văn hóa trong phát triển – phát triển toàn diện chứ không chỉ phát triển kinh tế.

Trong đường hướng đó, những cuộc chiến giành độc lập, từ Gandhi tới Hồ Chí Minh, cũng nằm trong định hướng phát triển. Ở đây là phát triển chính trị.

Hẹp hơn, trong phát triển kinh tế, vai trò của văn hóa cũng quan trọng. Thật vậy, với những cái hợp lý và không hợp lý của xã hội nông thôn; với ảnh hưởng của những giá trị tôn giáo khác biệt của Khổng giáo, Ấn độ giáo hay Phật giáo, … không thể nào áp dụng một phương thức độc nhất cho phát triển kinh tế những vùng miền hay quốc gia khác nhau.

Khái niệm văn hóa cần cho phát triển nhưng quá chú trọng đến văn hóa, khư khư giữ bản sắc hay bản thể (ông phân tích và phê bình khái niệm authenticité – đặc thù văn hóa – mà một lảnh đạo châu Phi đã lớn tiếng đề cao), … có thể là một cản trở cho phát triển.

Cuối cùng, giáo sư Lê Thành Khôi đề nghị một mô hình phát triển tổng hợp hết các yếu tố trên đồng thời dựa trên một triết lý độc đáo: giới hạn nhu cầu hay ham muốn của con người và đề cao sự thăng bằng giữa người và thiên nhiên (9). Muốn được như thế, ông lần lượt «xem lại» các lý thuyết về nhu cầu và bình luận, bổ túc, …về những giới hạn có thể để thích hợp với môi trường và bảo vệ môi trường. Cái mà ta gọi là phát triển bền vững.

Nếu dùng từ hiện đại thì mô hình đề nghị bởi giáo sư Lê Thành Khôi là một mô hình écologique  hay tôn trọng sinh thái. Giáo sư Lê Thành Khôi đi trước trào lưu vài ba thập kỷ!

 

Về văn hóa trong giáo dục

Năm 1991, khi quyển L’éducation : cultures et sociétés (10) mới vừa được xuất bản, cầm cuốn sách với cái bìa đỏ trên tay, giáo sư Lê Thành Khôi hỏi tôi có biết chữ Hán trên bìa ấy là chữ gì hay không. Thật là một câu hỏi làm tôi bối rối, vốn chữ Hán, tôi đã … trả các thầy tôi từ lâu. Giáo sư Lê Thành Khôi thì khác, ông thông thạo Hán văn. Chữ HỌC, ở đây là bút pháp của Zhao Zhi Qian mà giáo sư Khôi cho lên bìa sách, nhưng HỌC là một vấn đề ông nghiên cứu suốt cả đời …Học trên vi mô và giáo dục trên vĩ mô.       

Qua quyển sách này, giáo sư Lê Thành Khôi, như ông viết trong lời mở đầu, đi tìm một lý thuyết tổng quát về giáo dục. Tại sao phải dạy ? Để tái tạo văn hóa của xã hội ? Để sản xuất văn hóa ?

Thế là ông bắt đầu lại, đi từ những nền tảng, những khái niệm về luật xã hội (normes), về giáo dục tín ngưỡng, về những giá trị xã hội căn bản, giá trị của đạo Phật, đạo Thiên chúa hay của những triết gia như Khổng Tử, Marx, …và giáo dục công dân.

Ông cũng đề cập đến những diễn viên của giáo dục (gia đình, giai cấp, quốc gia,…)  để cuối cùng đề cập đến vai trò của những liên hệ quốc tế về giáo dục.

Rốt cuộc, giáo dục, trong nghĩa rộng – dù là giáo dục chính thống có tổ chức hay giáo dục gián tiếp, không có tổ chức -,  là những phương thức mà bất cứ xã hội nào cũng có trách nhiệm phải lo với giới trẻ để chúng học hòa đồng vào xã hội và góp phần cho cấu trúc, cho sự trường tồn của xã hội.

Giáo dục là cả cuộc đời của giáo sư Lê Thành Khôi. Giáo dục cho toàn cầu.

Trong những năm 1960-1980 các chữ như toàn cầu hóa, mondialisation hay globalization chưa hiện hữu, giáo sư Lê Thành Khôi bàn về giáo dục dựa trên các đặc thù về địa lý, nhân văn và nhất là triết lý, tín ngưỡng của các nước và vùng miền có văn hóa khác nhau.

Đối với ông, giáo dục và văn hóa mật thiết liên hệ với nhau, như hai mặt của một vấn đề, ảnh hưởng với nhau.

Góc nhìn này – nhìn toàn diện – có thể giúp ta hiểu được các diễn biến, dự trù các đường hướng và loại trừ những đánh giá chủ quan của những chính sách giáo dục.

Gần đây hơn, hai công trình đồ sộ về lịch sử giáo dục toàn cầu mà giáo sư Lê Thành Khôi cho ra đời  năm 1995 và năm 2001 (11) đã khiến thế giới khâm phục – gần 1500 trang ông đề cập đến những xã hội khác nhau, ở các châu lục khác nhau, với những tôn giáo và triết lý khác nhau, trong quá khứ cũng như trong hiện tại và với vài viễn ảnh tương lai.

Hai quyển này có thể xem như  một toàn thư về lịch sử văn hóa thế giới dưới lăng kính của giáo dục.

Sợi chỉ đỏ là cái «sứ mạng» mà các nền văn minh khác nhau theo đuổi. Sứ mạng đó là hòa hợp các thành viên cùng sống chung trong một xã hội bằng cách truyền cho họ những luật lệ xã hội, bằng cách … giáo dục họ.

Giáo sư Lê Thành Khôi cho thấy là bất cứ thời nào, trong quá khứ cũng như hiện tại, bất cứ xã hội nào, ở châu Á, châu Âu hay châu Phi, xã hội nào cũng lo giáo dục giới trẻ.

Mục đích thứ tư của giáo dục mà UNESCO đã truyền bá từ hơn hai mươi năm nay là học để cùng nhau chung sống. Mục đích ấy của giáo dục đã được các xã hội khác nhau, bằng những phương thức khác nhau,  thực hiện rồi.

Hai công trình này có thể đọc tùy theo sở thích và chuyên môn của độc giả. Riêng tôi, tôi đã tìm đọc ở đây lý thuyết của các nhà giáo dục từ cổ tới kim, từ Đông sang Tây. Tôi cũng đã tra cứu về việc đi học của phụ nữ ở châu Á, châu Phi, …

 

Về giới trẻ

Như bất cứ nhà giáo nào, giáo sư Lê Thành Khôi quan tâm tới giới trẻ. Giáo dục mà không có học trò thì dạy cho các bức tường hay dạy trong sa mạc sao?

Năm 1978 ông cho phát hành quyển Jeunesse exploitée, jeunesse perdue? (12) – Tuổi trẻ bị bóc lột, tuổi trẻ bị đánh cắp? –  trong thư mục Xã hội học ngày nay của nhà xuất bản Đại học Pháp.

Đây có lẻ là quyển sách của giáo sư Lê Thành Khôi dễ đọc cho tôi nhất vì nội dung gần với chuyên ngành của tôi – bất bình đẳng ở trường, những phân tích sự kiện giáo dục và phương pháp sư phạm,…  Méo mó nghề nghiệp, trước khi đọc, tôi lướt mắt tôi đi tìm, trong các chỉ dẫn thư mục,  các tác giả mà ông kể. Rốt cục, chỉ thiếu có … Pierre Bourdieu mặc dù, thuộc về đề tài này, Pierre Bourdieu đã xuất bản quyển La reproduction sociale  tám năm trước đó (1970). Ngoài ra thì giáo sư Lê Thành Khôi … đã đọc đa số sách tôi đọc thời ấy: Berstein, Boudon, Castel, Isambert-Jamati, Sneyders, …  – một điều đáng kính phục vì xã hội học không phải là chuyên môn của ông!

Trẻ học, thành công hay thất bại ở trường, sau đó đi làm và thất nghiệp ra sao, những yếu  nào quyết định «số mạng» của các em,… là những vấn đề mà giáo sư Lê Thành Khôi lần lượt trình bày ở đây, một cách tổng quát, trong các xã hội theo mô hình kinh tế tư bản.

Cái đặc thù của công trình này là giáo sư Lê Thành Khôi nhắm đến các nước đang mở mang, trong đó có Việt Nam. Các chương cuối của sách nói về Tuổi trẻ và Cách mạng – vai trò của thanh niên trong các tranh đấu giải phóng đất nước và kiến thiết xứ sở . Ông vẫn giữ thái độ khách quan của nhà khoa học, một nhà khoa học toàn cầu – bằng cách mô tả tình trạng ở Argentine, ở Ceylan, …  nhưng qua cách tiếp cận và trình bày vấn đề, ta cũng đọc đoán được phần nào sự dấn thân của nhà khoa học, người Việt, đối với trường hợp Việt Nam.

 

Lời chót

Không chơi chữ, nhưng trước khi đặt câu hỏi «Học thế nào?» hay «Học những gì?», ta phải biết «Tại sao học?» và «Học để làm gì?». Giáo sư Lê Thành Khôi, suốt đời, đi tìm lý thuyết cho sự học, như một nhà triết lý giáo dục. Ông trả lời hai câu hỏi sau và xem việc HỌC như sinh hoạt tối cần thiết cho mọi xã hội – học để hấp thụ và truyền văn hóa  – học để sản xuất văn hóa – học để phát triển.

Xin kết luận một cách tình cảm,  bằng những chữ mượn của giáo sư Cao Huy Thuần, «Lê Thành Khôi: người anh cả của chúng tôi trong Đại học» (13).

 

Nguyễn Huỳnh Mai

 

—–

 

Chú thích:

 

(1) Cao Huy Thuần, Nguyễn Tùng, Trần Hải Hạc, Vĩnh Sính (chủ biên), Từ Đông sang Tây. NXB Đà Nẳng, 2005, 464 trang.

Có thể đọc bài giới thiệu về sách này ở đây:

http://www.diendan.org/nhung-con-nguoi/mung-anh-le-thanh-khoi-90-tuoi

hay  ở đây, một bài giới thiệu khác:

http://vanthanhbook.com/doc-sach-tu-dong-sang-tay.html

 

(2) Otte M., La Préhistoire de la Chine et de l’Extrême-Orient. Paris, Éditions Errance, 2011, 182 trang.

Một giới thiệu quyển sách này, trên mạng, có thể đọc được ở đây:

http://reflexions.ulg.ac.be/cms/c_37076/le-berceau-chinois-de-l-humanite

Marcel Otte là giáo sư về Tiền sử học ở ĐH Liège và là giáo sư thỉnh giảng của nhiều ĐH trên thế giới, trong đó có Collège de France.

(3) Lê Thành Khôi, Histoire du Viet Nam, des origines à 1858. Paris, NXB Sud Est Asie, 1987. 452 trang.

(4) Hà văn Thùy,  «Thưa cùng giáo sư Lê Thành Khôi»

http://www.vanchuongviet.org/index.php?comp=tacpham&action=detail&id=8166

(5) Lê Thành Khôi, Lịch sử Việt Nam – Từ nguồn gốc đến giữa thế kỷ XX, Nguyễn Nghị dịch, Nguyễn Thừa Hỷ hiệu đính, Nhã Nam & Nhà xuất bản Thế Giới, 2014.

(6) Poncelet M., Une utopie post-tiersmondiste. La dimension culturelle du développement. Paris, L’Harmattan, 1995, 366 trang.

(7) Lê Thành Khôi, Culture et développement. Revue Tiers Monde. T. 25, N° 97,  (Janvier-mars 1984), trang. 9-28.

Có thể đọc trên mạng ở đây: http://www.jstor.org/stable/23590370

hay ở đây:

http://www.persee.fr/web/revues/home/prescript/article/tiers_0040-7356_1984_num_25_97_3355

(8)  Lê Thành Khôi,  Culture, créativité et développement. Paris, NXB L’Harmattan,  1992. 224 trang.

(9) sách dẫn trên (8), trang 171-208.

(10) Lê Thành Khôi, L’éducation: cultures et sociétés. Paris, NXB La Sorbonne, 1991, 352 trang.

(11) Lê Thành Khôi, Éducation et civilisations, tome 1: Société d’hier, Paris, UNESCO/NXB Nathan, 1995,704 trang.

Lê Thành Khôi, Éducation et civilisations, tome 2: Genèses du monde contemporain. Paris,  UNESCO/NXB Bruno Leprince – Horizon du monde, 2001, 734 trang.

Dưới đây là hai bài điểm sách của hai công trình này:

– Groux D., Lê Thành Khôl — Éducation et civilisations : Sociétés d’hier. Revue française de pédagogie, 1997, Vol. 121 n° 121, tr. 177-178.

http://www.persee.fr/web/revues/home/prescript/article/rfp_0556-7807_1997_num_121_1_3008_t1_0177_0000_2

– Gauthier P.-L., Lê Thành Khôi, Éducation et civilisations, tome 2: Genèses du monde contemporain. Revue Internationale d’Education de Sèvre, 2002, n° 29, tr. 26-28.

http://ries.revues.org/1829

(12) Lê Thành Khôi, Jeunesse exploitée, jeunesse perdue ? Paris, Presses Universitaires de France, 1978 (Collection Sociologie d’aujourd’hui), 227 trang.

(13)

http://www.diendan.org/viet-nam/le-thanh-khoi-nguoi-anh-ca-cua-chung-toi-trong-dai-hoc

Advertisements

Tagged as:

37 phản hồi »

  1. Tôi thích nói chuyện về Sử và Học. Cám ơn cô Mai nhá, cả HTN nữa.
    Sử là những câu chuyện, như chuyện về vũ trụ, về trái đất, về loài người, chuyện của mỗi quốc gia, chuyện của mỗi người. Chúng ta từ khi sinh ra đã là những câu chuyện, hay dở là do mỗi người tự viết lấy.

    Còn về Học thì Einstein từng nói: Học không phải chỉ là gom góp các sự kiện mà là tập luyện suy nghĩ. Tại sao phải “tập luyện suy nghĩ”? Theo tôi, tại vì “con người là cây sậy biết suy nghĩ” (Pascal), tại vì “cogito ergo sum” (Descartes), và tại vì suy nghĩ cho ta sự tự do. Các bạn có thích tự do không? Tự do để tìm kiếm sự thật, là “Học” đấy!

    Số lượt thích

    • “Hùng Ca Sử Việt – Việt Nam Việt Nam” Tiếng ca lại vang lên trong đầu mỗi khi nhắc đến Sử Việt.

      Số lượt thích

    • Vì thế, học Sử Việt không phải là học vậy, biết vậy, nói lại như vậy, mà còn phải tìm hiểu: Tại sao VN chống Tầu? Có cái lý do sâu xa nào đó? Tại sao chống rồi lại thỏa hiệp, tha chết cho Thoát Hoan (?)… Cái quan trọng không phải là thắng Tầu hay Tầu thắng, nhưng là, làm sao để “ta và họ” có thể sống trong hòa bình và cùng phát triển. Cái quan trọng không phải là sống hay chết, nhưng là, chết sao cho đẹp, sống sao cho quảng đại. Trở lại chiến tranh VN, chúng ta đã sống đẹp chưa? Sau WWII, tại sao Mỹ trở lại giúp Nhật và Đức? Sau chiến tranh VN, số tiền để dành tái thiết VN, Mỹ để ở đâu, tại sao?

      Số lượt thích

      • Sách in rằng. Có gương trẻ em hiếu học. Bố mẹ giao cho việc chăn trâu, bé bỏ trâu để núp cửa lớp học lỏm chữ. Thực tế có bé yêu âm nhạc (hoặc tò mò) núp cửa nghe lỏm âm thanh ca từ :

        Ca từ, nhạc lý ….đều dễ nghe, dễ cảm nhận. Bài hát này nhiều cựu sinh viên, nghiên cứu sinh có tuổi khi được nghe lần đầu cũng ngỡ ngàng vì nó quá hay. Có sinh viên nghe xong thốt lên. Bài hát như tiếp thêm cho em sức mạnh. Lời ca như chỉ cho em biết mục đích sống, học tập, ý nghĩa của việc được sinh ra và sống ở trên đời. Chỉ tiếc rằng sao bài hát này em biết đến có phần hơi muộn.

        Số lượt thích

        • Chung khúc Việt Nam Việt Nam là bài hát cuối cùng trong Trường ca Mẹ Việt Nam của Phạm Duy. Hồi còn ở VN, ông có hai bài trường ca, bài kia là bài Con đường cái quan, nói về người lữ thứ, đi từ Nam quan đến Cà mau. Ông sáng tác xong TCMVN năm 1963, khi trong Nam có cuộc đảo chánh. Loạn lạc, tranh chấp giữa Phật giáo và Công giáo, … Trường Ca MVN nói về Đất Mẹ, Sông Mẹ, Núi Mẹ, Biển Mẹ, kêu gọi thương nhau. Những bài hát này phần nào làm dịu lại khí thế đấu tranh, từ đó, nổi lên phong trào phản chiến, bắt đầu với nhạc TCS.

          Có đề nghị lấy bài này làm Quốc ca trong Nam, thay cho bài Tiếng gọi Thanh niên của Lưu Hữu Phước, nhưng không thành, theo tôi nghĩ, bài nay không đủ hùng mạnh, và cá nhân ông Phạm Duy không đủ đạo đức để thuyết phục.

          Số lượt thích

        • Cảm ơn Bác Phan Như Huyên. Nhờ bác chỉ dẫn cả ngày hôm qua tới hôm nay cháu chìm đắm vào những bài ca của Nhạc Sĩ uyên bác, tài hoa. Một người có tâm hồn rộng lớn. Vậy là ông đã học được về lịch sử, hiểu về văn hóa, biết viết lời văn do học được từ nền Giáo Dục….cũ. Thật là không lạ khi người Việt nam rất trân trọng những gì cũ. Cũ đồng nghĩa là quý. Quý vì thời gian đã chứng minh được trân giá trị. Và thật lạ là cái gì bị cấm cũng tốt đẹp hơn cái không cấm. Cái không cấm lại hay hơn cái được vận động hưởng ứng.

          Số lượt thích

    • Cảm ơn bác Phan như Huyên đã cất công đọc và viết lời bình. Nhờ có vậy mà tôi quên cái … «mang mặng đẻ đau» từ mấy tuần nay cho bài này.

      Hoàn toàn đồng ý với bác. Học là để được tự do. Biết chữ là rời được bóng tối của mù mịt. Có tri thức thì trong một chừng mực nào đó, phân biệt được cái đúng cái sai.

      Còn «tập suy nghĩ để đi tìm sự thật» ? Cho phép tôi tâm sự với bác rằng tôi vẫn còn đang tiếp tục học mỗi ngày. Nhưng xã hội «lao xao» quá bác à, có người nói dối còn hơn Cuội, kể cả trong việc viết sử …

      Số lượt thích

  2. Cháu kính gửi tới các bác, các cô chú và anh chị em. Chỉ một bài hát. Chỉ nghe thôi mà sao thấy lòng nức nở. Giáo dục chỉ gọn trong tiếng nhạc lời ca.

    Số lượt thích

    • Một bác nông dân cứ hỏi đi hỏi lại một câu “Bài hát này có thật được phép nghe rồi không”. Bác có ý định cho cả nhà nghe mỗi buổi sáng sớm trước khi ra đồng làm việc. Tôi quả quyết nhưng vẫn sợ nhỡ bị nhầm thì khổ cho bác ấy. Nghe nhạc cũng phải học.

      Số lượt thích

      • Có lẽ bác nông dân của bạn rất yêu bài hát này. Tôi nghĩ bài hát dài, êm ái. Cảm thấy khung cảnh êm đềm, ca từ đẹp đẽ tràn đầy yêu thương…Một bức tranh nước Việt nam thanh bình. Hình ảnh đó được tái hiện trong đầu trước khi ngủ thật là hữu ích. Bài hát nuôi dưỡng tình yêu quê hương đất nước và làm nảy nở tình yêu trong hồn người Việt nam. Mọi mệt mỏi, bực bội, tính hung hăng sẽ tan biến khi nghe bài này. Bài hát không những tuyệt vời mà còn quý báu vì thấy thấy lời dạy trong ca từ.
        Xin Cảm ơn.

        Số lượt thích

  3. Nếu được sống lại cuộc đời của tôi lần thứ hai,
    Thì tôi vẫn muốn rằng, thì là: Em là em,
    Và tôi vẫn là tôi.
    Tôi vẫn muốn sống lại những tháng ngày khổ đau ấy
    Vì đó là những điều làm cho tôi hãnh diện.
    Tôi vẫn muốn sống lại những phút giây nghèo đói ấy
    Vì đó là những điều làm cho tôi trưởng thành.
    Tôi vẫn muốn sống lại trong quê hương ấy
    Vì đó là những điều làm cho tôi vẫn là tôi.
    Dù đời tôi được nhiều hạnh phúc
    Hay chỉ là những bất hạnh tràn đầy
    Tôi vẫn muốn sống lại như vậy.
    Duy có một điều tôi muốn làm khác hơn,
    Là tôi sẽ sống sao để em đừng chê trách.
    Duy có một điều tôi muốn làm tốt hơn nữa.
    Là tôi sẽ yêu em nhiều hơn…
    Vậy thì tại sao tôi không học làm ngay bây giờ?
    Khi mà thời gian còn cho phép tôi làm như vậy.

    Số lượt thích

    • Bài hát “Tự nguyện có rất nhiều chữ Nếu để cho người ta tha hồ lựa chọn” Là người cháu chỉ có mỗi một lựa chọn duy nhất cho đến khi kết thúc cuộc sống. Nếu phải đánh đổi mạng sống để tất cả mọi người nhận thấy sự thật quý giá chừng nào và biết rằng sứ mệnh con người cần làm khi có ở trên đời này. Chỉ một ít thế thôi ạ. Cái ý nghĩ này chẳng bao giò có khi còn đi học. Nó chỉ đến khi có ý nghĩ rằng… một mai điều chắc chắn rằng ai cũng sẽ….ra đi :D. Điều tham lam chưa thể từ bỏ được là muốn ….Dân Tộc Mình được Rạng Danh mà thoát khỏi điều…Ô Danh.

      Số lượt thích

      • Hôm nay tôi thức sớm, vì mấy hôm nay đổi giờ mà tôi vẫn chưa vặn đồng hồ lại (ở VN không có cảnh vặn lại đồng hồ). Tôi vào mạng kiếm được một việc: Thế là, hôm nay tôi sẽ sub ở trường Century High School, cho thầy James Oveson, chưa biết dạy cái gì! Đành bắt chước TCS, “mỗi ngày tôi chọn một niềm vui…” là sẽ cười nhiều hơn, khen các em nhiều hơn… Có giờ tôi sẽ kể cho các bạn, tôi gặp gì và làm gì ngày hôm nay! Nên nhớ, mình đang viết một trang sử nữa đấy!

        Số lượt thích

        • Bài viết này cháu muốn chia sẻ với bác Phan Như Huyên và các bạn nhưng không biết làm cách nào ngời cách này. Xin lỗi vì điều này có thể làm HTN bị làm phiền.

          Nam Nguyen đã thêm 5 ảnh mới.
          9 giờ · Đã chỉnh sửa ·

          HOÀNG TỬ BÉ CỦA NƯỚC PHÁP-Grégory Lemarchal (1983-2007)

          (dành cho người đọc chậm)

          Cuộc sống thường nhật cứ trôi đi làm cho ta ít khi ngẫm nghĩ một điều tối quan trọng: vì sao ta sống-và vì sao ta phải chết?

          Các nhà hiền triết, các thi sỹ…đã từng tìm cách trả lời câu hỏi này, và đây là câu trả lời của một ca sỹ-Grégory Jean-Paul Lemarchal với bài hát đã làm nên thương hiệu siêu sao của mình-“SOS d’un terrien en detresse” (SOS của người trái đất đang tuyệt vọng)

          Số lượt thích

        • Tôi đang định viết về một ngày dạy thay cho thầy James Oveson, nhưng lại ngưng, vì thấy đó chỉ là một ngày như mọi ngày. Hôm qua, thứ Bảy, tôi dạy tiếng Việt. Trước khi học, chúng tôi lên chùa… lậy Phật, … học lậy Phật. Đây là việc tự nguyện, vì tôi Công giáo, khi tôi nói vậy, có em lè lưỡi, còn các bạn chắc cho là “kỳ cục.”

          Nhưng đây là một kinh nghiệm tôi chưa từng học được ở đâu. Tôi thấy Chúa ở trong chùa… Tôi thấy có sự “hiểu lầm” rất lớn giữa những người không cùng tôn giáo. Làm tôi nhớ lại một câu nói trong lớp của thầy Oveson: 95% of all problems in the world is lack of communication.

          Số lượt thích

  4. “Chiến tranh thông tin toàn cầu” là cụm từ cháu được nghe đến lần đầu. Khoảng năm 1989. Ngày nay mỗi khi nghĩ đến, hay nói về kỷ nguyên thông tin toàn cầu cháu thấy. Sức mạnh của thông tin chính là…. mức độ khả tín, tính minh bạch, sự lan tỏa của nó. Tất nhiên trong một môi trường thiếu thông tin, tin tức luôn được người ta mong đợi vì sự thiếu thốn, tin thiếu độ khả tín? “Tin đồn” cũng được người lan truyền rất nhanh bằng miệng, kiểu tin vỉa hè trước đây. Thời đó tin đồn là hoàn toàn truyền miệng qua những tụ điểm như quán nước, chợ, vỉa hè….. Người đưa tin mắt lấm lét, miệng thì thào nói vài câu với người quen đủ tin cậy rồi…. biến mất. Quán nước trà có giai đoạn bị cấm vì đây bị cho là điểm lan truyền tin.
    Thông tin không thể thiếu trong môi trường giáo dục dù là trường đặc biệt dành cho học viên khiếm thính, khiếm thị. Tất nhiên thông tin không chính xác chỉ có tác dung nào đó trong khoảng thời gian ngắn hạn. 😀

    Số lượt thích

    • Tôi mơ đứng trên một tòa nhà thật cao,
      cao hơn Twin Towers ở Nữu Ước.
      Bên dưới là đám cháy thật kinh hoàng,
      lan nhanh như vũ bão
      và đang nuốt trọn tòa nhà…
      Định mệnh đã an bài.
      Không thể nào khác được.
      Bạn bảo tôi phải làm gì đây?

      Tôi đã tung song cửa,
      tiếng gió nghe ào ào.
      Tôi đã tích cực xông pha,
      như cánh chim họa mi,
      trong không gian, bay lượn
      và cảm thấy sự tự do
      chưa bao giờ có được
      của một con người…

      Nhưng thật là điều kỳ diệu!
      Tôi vẫn đáp được an toàn.

      Số lượt thích

      • Trước khi có định luật “Bảo toàn năng lượng” mọi sự đều vẫn diễn ra như vậy trong Vũ Trụ. Ông James Prescott Joule là người đã nghĩ đến và …..dám nói ra. Có thể nói vạn sự không tự nhiên sinh ra và không tự nhiên mất đi (đây cũng là điều khiến cháu nghĩ mãi không ra chữ…không). Từ bé cháu đã thích tìm hiểu về các hiện tượng trong thiên nhiên và rất hứng thú với những thành tựu khoa học con người mới đạt được. Thích đồng nghĩa với …..muốn có, nghĩa là cháu cũng muốn nghi ra một điều gì đó. (trên điễn đàn mạng không phải lộ danh tính nên bớt thẹn). Cháu xin tiết lộ điều cháu muốn là….Làm một nhà khoa học :D. Thực tế từ bé cháu cũng đã làm ra được nhiều cái mới khiến bố cháu rất ngạc nhiên.
        Bây giờ cái ý nghĩ về quỹ thời gian nó đến nhiều hơn, nên cháu nghĩ rằng. Rất có thể có định luật về….Linh Hồn. Linh hồn là gì thật khó chứng minh, nhưng nếu không có linh hồn thì con người tò mò làm gì để tìm hiểu 😀 . Một em bé hay hỏi người lớn đủ chuyện khiến cháu đặc biệt quý mến. Cháu thường động viên cha hay mẹ của bé cùng đi rằng “Đừng mắng cháu vì hỏi nhiều. Một đứa trẻ thông minh ham hiểu biết mới như vậy”.
        Linh hồn có thật thì Địa Ngục và Thiên Đường (Đàng) tất nhiên sẽ có thật. Mọi sự đúng như thế? Trái Đất nơi ta đang sống có thể là một tầng mà nơi khổ đau hơn sẽ được đặt tên là Địa Ngục. Nhưng nơi Hạnh Phúc hơn mà hồn ta sẽ tới? Lúc đó linh hồn rất có thể sẽ thảng thốt mà rằng “Ta vừa thoát khỏi cái Địa Ngục).
        Bài viết này do ngợi ý từ bài thơ “Giấc mơ của bác Phan Như Huyên”. Nếu có gì không phù hợp (mê tín, nhảm nhí, không phù hợp v.v.” mong HTN giảm bớt thịnh nộ và tha thứ. Xin bác Phan Như Huyên che chở vì cháu viết quá tự do ạ 🙂

        Số lượt thích

        • Khi ta tin thì cái gì cũng thành sự thực, nhưng đừng đem sự thực của mình áp dụng cho người khác.

          Số lượt thích

        • Như thấy một ánh chớp chói lòa và một tiếng sét trong đêm tối. Một quả núi sừng sững như dãy núi Passe de Cahuenga. Trên quả núi dường như có chữ “Tự do tư tưởng” “tự do biểu đạt”. Thật là hay vì chưa cần phải nghĩ đến việc dùng quyền tự do ngôn luận (thoải mái an toàn nhất là dùng ở nhà mình, cẩn thận hơn thì vào nhà VS càng thoải mái :D). Học, đương nhiên phải có quyền này. Nếu không có quyền này? làm sao có thể học mà không giao tiếp.
          Ngày 20 tháng 11 2014 sắp tới. Cháu nhớ về lời người Thầy dạy bài Lịch Sử thế giới năm lớp 6. Thầy nói về lý do Dân Tộc Pháp bị lùn mất 1 (một) cm. Thày cũng nói về một vị quý tộc Anh. Người đã tìm cách thử nghiện và xây dụng một xã hội công bằng (CNXH không tưởng) trên một hòn đảo. Bài học từ lớp 6 nhưng bây giò mới hiểu bài học 😀

          Số lượt thích

        • Ôi, 20 tháng 11 là một ngày rất có ý nghĩa. Cuộc đời của những vị thầy chân chính như những cây nến, tự hao mòn đi để đem ánh sáng đến cho học viên.

          Tự do, chính là một thứ rượu quý, vì biết thưởng thức thì ngon, mà nhiều quá thì dễ bị sa chìm. Do đó, nhiều người dám hủy diệt tự do của riêng mình, để được sống hạnh phúc; hay nói cách khác, để được “tự do” hơn. Ví dụ, những tu sĩ, những cô thầy, những người phụng sự cho nhân loại hoặc môi sinh, …

          CNXH, không dở; mà trái lại, nó như là lối sống biến thể của một dòng tu, lý do chúng ta đang bị chìm, là vì chính sách của ta chưa đúng hướng, cách thực hành còn nhiều bất cập.

          Sử Địa, mỗi lần vào lớp Sử, tôi lại học thêm được một điều gì. Tôi đề nghị nên thảo luận nhiều hơn về Sử trong trường, vì đó là những câu chuyện thật của chúng ta. Tôi cũng đề nghị mỗi lớp nên trang trọng trưng bày một quả địa cầu, như là sự nối kết giữa chúng ta. Nhờ đó, hòa bình được mọi người chú tâm gìn giữ (không riêng gì giải Nobel Hòa bình, mang đầy hình thức chính trị). Tôi cũng mong rằng một ngày nào đó, trước khi chào cờ là lễ nghi chào quả địa cầu. Lúc đó, không gì sung sướng bằng được xướng lên 2 tiếng rất yêu thương “Đất Mẹ” (Mother Earth) của chúng ta.

          Số lượt thích

        • Bác Huyên nói về XHCN phải ạ, Marx đã có câu “Democracy leads to Socialism” và câu nổi tiếng nữa là

          Ý của bác về Mother Earth lại gợi cho em đến khái niệm Fatherland. Em thiết nghĩ, phải chăng vì các dân tộc cùng mẹ (trái đất) nhưng lại khác cha (tổ quốc) nên khó sống với nhau được hoà thuận. Rồi những đố kỵ, định kiến hẹp hòi, những mâu thuẫn về lợi ích đã gây ra hiềm khích, dẫn đến xung đột và chiến tranh giữa các dân tộc. Ôi, lịch sử loài người không chỉ là tiến hoá XH mà còn là những cuộc chiến không ngừng vì sự sinh tồn, đượm máu và nước mắt. Xét cho cùng thì loài người của thời nay chỉ hơn tổ tiên thời đồ đá là ở độ tinh vi, chứ còn độ man rợ cũng không kém là mấy, bác nhỉ.

          Số lượt thích

        • Em xin viết lại câu của Marx cho chính xác ạ “Democracy is the road to socialism!”.

          Số lượt thích

        • Đa số Sử là những câu chuyện về chiến tranh. Một chiến tranh nhỏ, hai chiến tranh lớn, ba chiến tranh nhỏ, bốn chiến tranh lớn, năm chiến tranh khắp nơi … Tại sao người ta không dạy Hòa bình nhỉ? Tôi tự hỏi, và thử vào Google xem, thì thấy đã có người dạy, nhưng còn rất lẻ tẻ…

          TH có nghĩ vì câu nói của Marx mà đảng Dân Chủ ở Mỹ thiên về Xã hội không? Tại sao tôi đăng ký Dân Chủ mà vừa rồi lại bỏ phiếu cho Janet Nguyễn (Cộng Hòa), đã thắng cử vào ghế Thượng viện tiểu bang? (chỉ vì cô là người VN)

          Số lượt thích

        • Năm 1989 tay mân mê một mảnh vỡ Bê tông màu xám. Trên mảnh vỡ ghi đó là mảnh vỡ đã lấy từ bức tường Belin.
          Lịch sử nước Đức thế nào? sách GK viết sao tôi không được học hết.
          Nhớ những ngày đầu đi học bỗng nhiên thấy tiiếc. Nếu con người từ khi sinh ra tới lần đầu giao tiếp với một xã hội rộng lớn được hướng dẫntốt để trẻ có thê làm tốt điều đó.
          Sẽ tó thể là. Tên tôi là Tuấn còn tên bạn gọithế nào? Cảm ơn bạn đã trả lời câu hỏi của tôi. Chúng ta hãy làm quen nhé v.v..
          Thời tôi đi học điều khủng khiếp nhất là một ông thợ làm nghề kết cây song, cây mây ngồi ngay cổng vào. môi lần đi qua là ông ấy nhảy ra quát “Thằng râu quai nón đây rồi”. Chẳng hiểu là gì nhưng lại sợ hãi. bây giờ nghĩ lại thấy ngày bé tính thật nhút nhát.
          Thấy đí học chẳng có gì thú vị. Chỉ cần ngồi yên không nói chuyện riêng là được cô cắm cho một cái cờ (một phần thưởng).
          Bài đồng dao khi cầm con sên nhỏ bằng hạt thóc và thì thầm:
          Sên sển sền sên.
          Mày lên công chúa.
          Mày múa tao xem.
          Tao may áo đó, áo xanh cho mày.
          Những câu ngô nghê vớ vẫn chẳng hiểu sao lại ở trong đầu mãi. Nếu bà Nội biết chuyện diễn ra như thế nhất định sẽ bị mắng vi Tội thất hứa. Nói năng linh tinh vô căn cứ hưa cuội là người xấu. Sên không phân biệt lời nói dối hay nó muốn bò đi nên bắt đầu ngọ ngoạy khoe râu, khoe mắt và cái miệng trước khi nó tụt vào vỏ ẩn nấp.
          Dạy thế nào người dạy cũng cần nắm vững tâm lý lứa tuổi học sinh và nhu cầu thực tế của người học. Dạy cho trẻ để trẻ trở nên hòa đồng với thế giới xung quanh. Mỗi khi trẻ mặc một chiếc quần mới, áo mới là một lần ngại ngần và sợ hãi. Sợ hãi vì các bạn phát hiện ra sự khác thường ở người bạn của mình. Trẻ có quần áo mới sợ đám bạn cùng lớp vào hùa đã đành. Đám bạn lêu lêu dường như cũng mất đi thứ gì đó.
          Mấy dòng cảm tưởng khi nghĩ về việc học và dạy. Xin được chia sẻ chuyện cũ. Là lúc nghĩ về lịch sử lần đầu đi học ạ. 😀

          Số lượt thích

        • Cô Mai vừa viết về “bộ não với thần kinh,” nhưng tôi thích comment vào đây hơn, vì có bài thơ “Sên sển sền sên.” Thì ra, trẻ học thì mau lớn, già học thì (tôi không dám nói, sợ người ta bảo mình lối)… trẻ lâu.
          Sáu Ba
          Tôi vừa tới sáu ba,
          Sao không thấy mình già,
          Sáng nay ngồi mới nhớ,
          Mình đã tới sáu ba.
          Khi người ta gọi bác,
          ấy người cứ ngẩn ra,
          Thì ra mình đã già,
          Không gì cũng sáu ba.

          Số lượt thích

  5. Hi Hi:D Xin phép đưa một câu na lá vì đạo ý của bác Phan Như Huyên và ý câu nói nổi tiếng của Marx “Democracny leads to Socialism”.
    “Tập hợp và dung hòa ý chí những “tri thức” trong NGƯỜIDân sẽ dẫn đến CNXH”
    Nhưng nếu người Dân không Tự Chủ – Tự Do trong hoc tập và tự do biểu đạt ý kiến thì chỉ có……
    .”Sự ổn định”
    Trang “Học Thế Nào” theo tôi nên là diễn đàn dành cho những Nhà Giáo Tâm Huyết. Những người đã từng học và thu thập được kết quả như mong đợi nay họ muốn chia sẻ. Đây sẽ là ngân hàng tri thức để người ta có thể gửi lại. Nơi thể hiện Những nguyện vọng của người muốn học. Những vướng mắc sai lầm trong học tập họ đãgặp phải trong cuộc đời. Bàn về Chủ Trương hay Chính Sách lãnh đạo các Bộ Ngành và các cấp lãnh đạo của họ chẳng khác nấy việc ta làm về nội dung hợp đồng của rất nhiều hãng Bảo Hiểm.

    Số lượt thích

    • “chẳng khác nấy việc ta làm về nội dung hợp đồng của rất nhiều hãng Bảo Hiểm.”
      Xin đọc là chẳng khác mấy (hay chẳng khác nhiều)
      “Xin phép đưa một câu na lá ” Xin đọc câu cuối là na ná (gần giống)
      Xin thứ lỗi vì người Việt không thạo chữ Việt thành thói ẩu.

      Số lượt thích

  6. “những vị thầy chân chính như những cây nến, tự hao mòn đi để đem ánh sáng đến ” Một cơn gió lạnh luồn dọc sống lưng. Những ngọn nến cháy mãi sẽ hư hao hết còn đâu. Một đất nước không có những người Thầy Chân Chính lad một đất nước không có Thầy. Nhớ câu “Không Thầy Đố Mày Làm Nên”. Phúc cho Dân nước nào biết giữ gì ngọn đèn dầu cháy mãi. Chất dầu là sự chân chính mới thắp sáng được ngọn đèn chân chính. 😦

    Số lượt thích

    • Đồng ý! Thầy không ra thầy thì cũng như không có thầy.

      Số lượt thích

      • Bác Phan như Huyên ơi,

        Không ai đánh, bác tự động đi khai tuổi. Nhưng sáu ba còn trong độ 3e âge actif – hạng tuổi thứ ba hoạt động tích cực – và não vẫn tiếp thu giỏi lắm bác ạ. Tôi … già hơn bác đó.

        Chuyện thầy phải ra thầy, hoàn toàn đồng ý với bác. Đại đa số thầy vẫn tiếp tục học và tiếp tục «tu» (tu thân ấy mà) để làm tròn nhiệm vụ. Chính thế, nếu tôi có đũa thần, tôi sẽ tổ chức tu nghiệp thường xuyên cho tất cả giáo viên bên ta (thay vì chi tiền tỉ để đổi sách giáo khoa).

        Còn điều thứ ba, không biết bác nghĩ sao nhưng riêng tôi rất đị ứng với cái màu mè hình thức của ngày 20.11.

        Thay vào đó, mời bác và mời hết các bạn đọc Học thế nào cùng vui với hai câu thơ của Cao bá Quát:
        Nhà  trống ba gian, một thầy, một cô, một chó  cái;
                Học  trò dăm đứa, nửa người, nửa ngợm, nửa đười ươi.

        Thế mà chúng ta vẫn yêu học trò, hay là tại ta điên ? Chúng ta đọc Bùi Giáng vậy:

        Nỗi buồn nỗi khổ đời xưa
        Nỗi sung sướng đến móc mưa bất ngờ
        Đời xưa đất đá đều đờ đẫn điên
        Đời này đất đá cằn khô
        Điên duỗi dọc, điên ngửa nghiêng
        Điên là hạnh phúc thần tiên ở đời
        Điên rồi rốt cuộc hỡi ôi
        Cũng đành chấm dứt lìa đời hết điên

        Chúc bác Huyên và các bác hạnh phúc.

        Số lượt thích

      • Em xin chúc bác Huyên bước sang tuổi mới 😉 vui vẻ trẻ khỏe và tiếp tục đồng hành với chúng em trên con đường HTN. Em cũng cám ơn bác vì đã cho chúng em nhiều kinh nghiệm học và sống rất đáng quý!
        P.S: Bác 63 và bị gọi là bác thì chứng tỏ vẫn …còn trẻ chán. Em đây còn bị gọi là bác rồi đấy, bác Huyên à 😉

        Số lượt thích

  7. Cảm thấy trong lòng hân hoan. Comment đầu tiên đã được xét duyệt. 😀
    Đọc commet của Thầy Phan Như Huyên thấy thật Hạnh Phúc. Như cậu học trò bái sư đã được Thầy chỉ cây phất trần vào trán rồi nói ….hãy theo ta. Thần giao cách cảm có là điều đồn đại? Điều này được nhắc đến trong tác phẩm “Đồi gió hú” (của Emily Bronte bố hay kể) . Thầy Phan Như Huyên tiết lộ tuổi tác ra như là hiểu rõ lòng trò vậy. Thầy muốn trò khỏi lúng túng khi chọn cách xưng hô trong diễn đàn. Đúng hay không? Trò cứ nghĩ như vậy cho thỏa lòng mình đã. 😀
    Nhân một ngày nghĩ nhiều hơn mọi ngày về người Thầy. Hình ảnh của nhiều Thầy lần lượt xuất hiện như những ngày Thầy còn trên bục giảng. Khiến cơn buồn không kéo đến vẫn như hằng đêm.
    Xin phép mượn một bài ca để dâng lên những người Thầy

    Xin các Thầy đừng từ chối cách xưng hô Thầy- Trò ạ. Chỉ một lần lên VTV2 (chương trình khoa giáo). Lần đó trò nói về cách bảo quản và sử dụng máy ảnh điện tử. VTV2 phát có vài buổi từ cuối thế kỷ trước (1999) nhưng nay có người vẫn nhắc 😀 và gán cho cái danh ….thầy giáo. (có lẽ vì người Việt nam vẫn theo lối nghĩ “Bán tự vi sư”. Chỉ một nửa ời nói phải cũng được tính là ….Thầy. Chỉ là hướng dẫn cách dùng máy ảnh sao cho đúng để máy bền và phát huy tác dụng, Buổi phát hình thiết thực với đời sống. Có người lại nói “Tôi ghi lại hết nội dung VTV2 đã phát vì nhà có máy ghi băng video” .
    Bây giờ trò làm cả công việc đơn giản lạ lùng. Hướng dẫn mặc áo rét. Đây là công việc của bố trò đã làm để nuôi anh chị em gia đình trò lớn lên và già đi.

    Số lượt thích

    • Trong một lớp dành cho học sinh Special Education (đần, chậm, hỗn, nghịch, phá, … ) tôi đọc được một Quyết Định viết tay, được treo trên tường, sau đây:

      “MESSAGE TO MYSELF

      I am to be
      the change I want to see
      happen
      in the world
      today, and … today,
      and all the today’s
      of my life.

      I promise myself
      and the world
      that I will do only work
      that I believe in.

      I will find and support
      people who are making
      a better world,
      and I will join with them
      educating myself
      to be knowledgeable,
      effective and powerful.

      I expect to have
      a very wonderful,
      creative,
      and fun-filled life
      in this way.”

      (1.Tôi tự nguyện trở thành
      sự thay đổi mà tôi muốn nhìn thấy
      sẽ xẩy ra
      trong cuộc đời này
      hôm nay và hôm nay,
      và tất cả những cái hôm nay
      trong suốt đời tôi.
      2.Tôi tự hứa với mình
      và mọi người
      rằng: tôi chỉ làm những điều
      mà tôi tin là đúng.
      3.Tôi sẽ tìm kiếm và trợ giúp
      những người đang xây dựng
      một thế giới tốt đẹp hơn,
      và tôi sẽ cùng với họ
      tự giáo dục mình
      để hiểu biết hơn
      làm việc hữu hiệu và đắc lực hơn.
      4.Tôi hy vọng sẽ được
      sống một đời thật kỳ diệu
      thật sáng tạo
      và rất vui
      trong hướng đi này.)
      (ký tên)

      Số lượt thích


      • Trò thấy cuộc sống có những điều ban đầu tưởng kỳ là nhưng lại có thật ở Việt nam. Xin thêm một thông tin để ý bài viết rõ hơn ạ.

        Số lượt thích

      • “MESSAGE TO MYSELF” Đọc những dòng chữ này nước mắt như muốn trào ra. Đây là bài học về chữ Nhân đây. Sinh ra để được làm Người. Sống để nạp vào những tri thức của Người. Tu thân giữ để luôn là một Người. Góp hết khả năng (sứ mệnh khi sinh ra ) của một Người vào xã hội. Luôn sống cuộc sống của Người.
        Trong truyện cổ tích Việt nam cũng có nhắc đến thế lực thù địch của con Người. :D. Viết dài nữa ….quỷ chẳng thích.
        Kinh chúc bác Phan Như Huyên mạnh khỏe và Hạnh Phúc.

        Số lượt thích

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

Nhập địa chỉ email để nhận thông báo có bài mới từ Học Thế Nào.

%d bloggers like this: