How We Learn

Lời than vãn của một nhà toán học (P3) – Paul Lockhart, Nguyễn Tiến Đạt dịch

Phần 1 | Phần 2

PHẦN 3

Chương trình học Toán

Thứ đau đớn nhất về cách toán dạy toán hiện nay ở trường học không phải ở thứ đang không có mặt – sự thật là chẳng có chút toán học thực sự nào được làm trong các lớp học cả – mà ở thứ đang thế chỗ của nó: một đống hổ lốn những thông tin sai sự thật có sức hủy diệt ghê gớm, vẫn được gọi là “chương trình học Toán”. Đã đến lúc ta cần phải nhìn nhận chính xác thứ các học sinh của chúng ta đang phải đối mặt – thứ các em được tiếp xúc dưới danh nghĩa toán học, và làm thế nào mà trong quá trình đó, các em lại có thể bị hủy hoại nhiều đến vậy.

Điểm nổi bật nhất của thứ vẫn-được-gọi-là-Toán này chính là ở sự rập khuôn cứng nhắc của nó. Điều này đặc biệt đúng khi các em học lên cao dần. Từ trường học tới trường học, từ thành phố tới thành phố, từ bang này tới bang kia, những thứ giống hệt nhau đang được dạy và làm bằng những cách giống hệt nhau, theo thứ tự y hệt nhau. Không những không thấy khó chịu và căm phẫn vì chế độ độc tài chuyên chế này, nhiều người còn mặc nhiên chấp nhận thứ “mô hình chuẩn” trong chương trình dạy toán này như là một khái niệm đồng nghĩa với toán học.

Điều này có quan hệ mật thiết tới thứ tôi vẫn gọi là “hiệu ứng cái thang giả hiệu” – quan niệm cho rằng toán học có thể được sắp xếp thành một chuỗi trình tự các “chủ điểm”, mỗi cái lại theo cách nào đấy được coi là “nâng cao” hơn cái trước nó, như những bậc thang nối tiếp nhau. Hiệu ứng này sẽ khiến cho việc học Toán ở trường trở nên giống như một cuộc chạy đua giữa các học sinh – một vài em sẽ được coi là “vượt lên trước” so với các bạn mình, và các bậc phụ huynh sẽ luôn lo sợ là con mình sẽ bị “tụt lại phía sau”. Và chính xác thì cuộc chạy đua này sẽ dẫn về đâu? Thứ gì đang đợi các em học sinh ở vạch đích? Điều đáng buồn là nó chẳng dẫn về đâu cả. Đến cuối cùng, bạn đã bị ngăn cản đến với giáo dục toán học thực sự, mà chính bạn cũng không nhận ra được điều đó nữa.

Toán học thực sự không phải là một thứ đồ hộp bán sẵn – hoàn toàn không có thứ gì gọi là ý tưởng Đại số cấp II [1]. Những vấn đề sẽ đưa bạn đến nơi mà chúng muốn. Nghệ thuật không phải là một cuộc đua. “Hiệu ứng cái thang” là một ấn tượng sai lầm của chúng ta về môn học, và khi bước theo “chương trình chuẩn”, mỗi giáo viên chỉ càng làm củng cố thêm niềm tin vào ấn tượng sai lầm này, và tự ngăn cản chính mình nhìn nhận Toán như một thực thể, một khối kết cấu thống nhất và đơn nhất. Và như một kết quả, chúng ta có một chương trình học Toán hoàn toàn không có quan điểm lịch sử và thiếu một chủ đề thống nhất mạch lạc; một tổ hợp gãy vụn, rời rạc của đủ các loại chủ điểm và kỹ thuật, chúng chỉ có một điểm chung duy nhất là đều được đảm bảo đủ đơn giản để có thể quy được về theo các quy tắc bước-nối-bước mà thôi.

Thay vì tìm hiểm và khám phá, chúng ta có quy tắc và quy luật. Chúng ta chưa bao giờ được nghe một học sinh nói: “Em muốn thử xem nếu ta thử lũy thừa một số với số mũ âm thì có được không, và em đã phát hiện ra có một quy tắc rất đẹp là số làm theo cách này luôn nghịch đảo với số tạo ra theo cách lũy thừa thông thường!” [2] . Thay vào đó, chúng ta có các giáo viên và các thể loại sách giáo khoa giới thiệu “định nghĩa lũy thừa với số mũ 0 và số mũ nguyên âm” [3] như một thứ chân lý vĩnh cửu mà không hề nhắc gì đến những yếu tố thẩm mỹ đằng sau sự lựa chọn đó, hay thậm chí nhắc đến rằng nó chỉ là một sự lựa chọn.

Không có những vấn đề thực sự có ý nghĩa, những vấn đề sẽ có thể dẫn đường đến muôn vạn những ý tưởng đa dạng khác nhau, tới những lãnh địa chưa được khai phá của thảo luận và tranh luận, và tới cảm giác về một tư tưởng chủ đề thống nhất, hòa hợp trong toán học; thay vào đó chúng ta có hàng đống những bài tập tẻ ngắt và thừa thãi, chỉ chú tâm vào rèn luyện kỹ năng đang được học, và do vậy mất hẳn tính liên kết với những dạng thức khác của Toán như một thực thể thống nhất; và cả học sinh lẫn giáo viên đều chẳng biết chút gì về việc những “vấn đề” họ đang phải “giải quyết” từ chỗ quái nào mà ra cả.

Không có một nội dung với những vấn đề thật tự nhiên mà ở đó, học sinh có thể tự mình quyết định từ ngữ mình viết ra sẽ có ý nghĩa gì, biểu tượng mình sử dụng sẽ ký hiệu cho cái gì; thay vào đó các em phải chịu đựng hàng chuỗi những trình tự bất tận các “định nghĩa” máy móc và thiếu hấp dẫn. Chương trình học bị ám ảnh với những thuật ngữ và ký hiệu, những thứ gần như không có mục đích nào khác để tồn tại ngoài việc cho giáo viên một thứ để có thể kiểm tra các học sinh. Chẳng có nhà toán học nào trên thế giới lại phải bận tâm phân biệt những thứ vô ích như thế này: 2 ½ là một “hỗn số”; trong khi 5/2 là một “phân số có tử lớn hơn mẫu” [4]. Vì Chúa, chúng nó bằng nhau cả mà! Chúng cùng là một con số, có cùng những tính chất và đặc tính hệt như nhau. Ai lại phải bận tâm đến việc dùng những từ như thế ngoài chương trình lớp bốn chứ?

Tất nhiên sẽ dễ hơn rất nhiều khi ta chỉ cần kiểm tra kiến thức của một người về các định nghĩa, thay vì khơi gợi ở họ cảm hứng để họ có thể tạo ra những thứ tuyệt đẹp, và tự tìm ra được ý nghĩa cũng như cách hiểu của riêng mình. Kể cả nếu chúng ta có đồng ý rằng một “hệ từ vựng” chung cho toán học là cần thiết, ở đây cũng không được như vậy. Thật đáng buồn biết bao khi các học sinh lớp năm được dạy phải nói “quadrilateral” [5] thay vì “hình bốn cạnh”; nhưng lại chưa bao giờ có một lý do để được dùng những từ như “conjecture” (suy đoán) hay “counterexample” (phản ví dụ).  Các học sinh cấp III phải học để biết cách dùng phép toán “sec”, “sec x”, mặc dầu nó cũng chỉ là một cách viết tắt cho phép cos nghịch đảo là:cosx[6] (một định nghĩa có sự thông minh ngang ngửa với việc quyết định dùng “&” thay cho “và”). Việc phương pháp viết tắt này – một sản phẩm của những bảng biểu hàng hải từ tận thế kỷ 15 – vẫn còn ở với chúng ta (trong khi những từ khác cùng thời như “versine” đều đã tuyệt chủng từ lâu) chỉ đơn giản là do một sự tình cờ của lịch sử, và ở trong thời đại mà tính toán hàng hải nhanh chóng và chính xác đã chẳng còn là vấn đề gì nữa, chúng hoàn toàn không còn giá trị nào hết đáng để giữ lại. Ấy vậy nhưng chúng ta vẫn nhồi đủ các loại thuật ngữ vô nghĩa đó vào các giáo trình toán, chẳng để làm gì hết.

Trong thực tế, chương trình học thậm chí còn không giống một trình tự của các chủ điểm, hay ý tưởng; nó giống một trình tự của các biểu tượng thì đúng hơn. Toán học có vẻ như bao gồm một danh sách mật về những biểu tượng bí ẩn và những quy tắc để có thể thao túng chúng. Các em nhỏ sẽ được giao cho “+” và “÷”. Chỉ khi đã lớn hơn các em mới được tin tưởng giao cho  “√¯”, và rồi “x” và “y”; rồi mới đến phép giả kim kỳ bí của các loại ngoặc tròn, ngoặc vuông, ngoặc nhọn. Và cuối cùng, các em được truyền thụ cho phép dùng “sin”, “log”, “f(x)” ; và nếu các em tỏ rõ được mình xứng đáng, “d” và “∫”. Tất cả, hoàn toàn không có lấy dẫu chỉ một trải nghiệm toán học thực sự có ý nghĩa nào.

Thứ chương trình này đã được đóng khung chắc chắn tới độ các giáo viên và nhà viết sách có thể yên tâm dự đoán, thậm chí trước hàng chục năm, việc các học sinh vẫn sẽ làm trong tương lai, chính xác đến từng trang, từng dạng bài tập một. Hoàn toàn không phải chuyện gì hiếm gặp khi một học sinh học năm hai giáo trình Đại số [7] được yêu cầu phải tính [f(x + h) – f(x)] / h với một loạt các hàm f  khác nhau, để đến khi học đến vi phân [8] sau này, các em sẽ thấy là mình “đã được gặp nó” từ trước rồi. Hoàn toàn không có lý do nào được đưa ra (hay được mong chờ) cho việc tại sao một hỗn hợp các thể loại phép toán có vẻ rất ngẫu nhiên như thế lại có thể thú vị và hấp dẫn; mặc dù tôi khá chắc là sẽ có nhiều giáo viên cố gắng giải thích những ý nghĩa có thể có của một phép toán như vậy, và nghĩ rằng mình đang làm ơn cho các học trò, trong khi sự thực là họ chỉ đang cho các em thêm một dạng bài tập chán òm nữa để giải quyết quấy quá cho xong. “Họ muốn mình phải làm gì với cái này đây? Ô, chỉ cần áp dụng công thức là xong à? OK”.

Một ví dụ khác là việc huấn luyện học sinh trình bày thông tin theo những cách phức tạp không cần thiết, chỉ vì trong một tương lai xa xôi nào đấy chúng sẽ có ý nghĩa. Không biết có giáo viên dạy Toán cấp II nào hiểu dù chỉ một chút chút về việc tại sao anh ta bắt học sinh phải viết lại cụm “chữ số x nằm giữa 3 và 7” thành “|x – 5| < 2” không? Không lẽ những tác giả sách giáo khoa thiếu năng lực đến vô vọng này thực sự tin rằng mình đang giúp các học sinh bằng cách chuẩn bị trước cho chúng để một ngày, không, có lẽ là một vài năm, tới đây khi chúng phải xử lý những phép toán của hình học đa không gian [9] hay những phép toán cao cấp khác hay sao? Tôi không nghĩ thế. Tôi tin rằng họ chỉ đơn giản đang “copy” lại lẫn nhau trong suốt hàng thập kỷ qua, có lẽ có thay đổi phông chữ chỗ này một chút, in đậm chỗ kia một chút; và vênh váo lên tự hào khi một hệ thống trường học nào đấy sử dụng sách của họ, và vô tình trở thành đồng phạm với họ.

Toán học là về những vấn đề, và vấn đề phải được đặt làm trọng tâm trong sự học toán của mỗi học sinh. Mặc cho có khó khăn và ức chế đến đâu trong công việc sáng tạo, các học sinh và giáo viên vẫn luôn phải tham gia vào quá trình này – có ý tưởng, không có ý tưởng, tìm thấy những quy luật, đưa ra những suy đoán, đặt ra những ví dụ và phản ví dụ, thiết kế các lập luận, đóng góp và phê bình cho công trình của các bạn khác. Các kỹ thuật và phương pháp chuyên dụng sẽ xuất hiện một cách tự nhiên trong quá trình đó, như chúng đã làm trong lịch sử: không phải tách biệt, mà là liên hệ một cách mật thiết với, cũng như phát triển thêm từ vấn đề ban đầu mà từ đó đã làm nảy sinh ra chúng.

Các giáo viên ngôn ngữ biết rằng cách đánh vần và phát âm được học tốt nhất khi các học viên học đọc và viết. Các giáo viên lịch sử biết rằng ngày tháng và những cái tên sẽ hoàn toàn vô vị nếu bị tách ra khỏi những câu chuyện thực đằng sau mỗi diễn biến lịch sử. Tại sao giáo dục toán học lại cứ bị kẹt mãi ở thế kỷ 19 thế chứ? Hãy thử so sánh trải nghiệm của chính bạn khi học Đại số với những dòng hồi tưởng sau đây của Bertrand Russell [10]  mà xem:

“Tôi bị bắt phải học thuộc lòng: ‘Bình phương của tổng hai số thì bằng với tổng các bình phương cộng hai lần tích hai số đó’ [11] . Tôi không hiểu dù chỉ một chút cái thứ này nghĩa là gì; và khi tôi không thể ghi nhớ chính xác các từ ngữ, người gia sư ném quyển sách vào đầu tôi, một việc hoàn toàn không giúp tôi nâng cao trí thông minh thêm được chút nào hết.”

Mọi thứ ngày nay có thực sự khác gì không?

SIMPLICIO:     Tôi không nghĩ nói thế là công bằng. Chắc chắn các phương pháp dạy học ngày nay đã phải tiến bộ hơn khi đó nhiều rồi chứ.

SALVIATI:     Anh đang nói đến các phương pháp huấn luyện. Dạy học là một mối quan hệ phức tạp giữa người với người; nó không cần có một phương pháp. Hoặc giả tôi nên nói, nếu anh cần đến một phương pháp thì có lẽ anh vẫn chưa đủ tốt với tư cách một giáo viên. Nếu anh không có đủ tình cảm với môn học của mình để có thể nói về nó bằng cách nói của chính anh, một cách tự nhiên và ngẫu hứng, vậy anh thực sự hiểu nó được bao nhiêu? Và nhân tiện nói đến chuyện bị kẹt ở thế kỷ 19, có đáng kinh ngạc không khi biết kiểu thiết kế chương trình học này đã kẹt ở tận thế kỷ 17? Cứ nghĩ đến hàng bao nhiêu những khám phá đáng kinh ngạc cũng như những cuộc cách mạng sâu sắc trong tư duy toán học đã xuất hiện trong suốt ba thế kỷ qua mà xem! Không hề có thêm một sự đề cập nào đến chúng, cứ như thể chúng chưa bao giờ tồn tại vậy.

SIMPLICIO:    Nhưng không phải anh đang đòi hỏi quá nhiều từ các giáo viên toán sao? Anh mong chờ họ phải quan tâm đến từng cá nhân trong những lớp học hàng chục học sinh, hướng dẫn chúng để chúng tự tìm thấy con đường khám phá và sự khai sáng của riêng mình, và lại còn phải liên tục cập nhật để theo kịp những thay đổi mới nhất trong giới toán học nữa?

SALVIATI:    Anh có mong chờ giáo viên mỹ thuật của anh phải quan tâm tới từng cá nhân, cho anh những khuyên hữu ích phù hợp với riêng anh trong hội họa không? Anh có kỳ vọng cô giáo ấy phải biết tất cả mọi thứ về giới hội họa trong suốt 300 năm vừa qua không? Nghiêm túc thì tôi không mong chờ hay kỳ vọng điều gì hết. Tôi chỉ ước gì giá họ được như vậy.

SIMPLICIO:    Vậy tức là anh trách các giáo viên toán?

SALVIATI:    Không, tôi trách cái nền văn hóa đã đẻ ra những người thầy giáo như thế. Những tên ác quỷ khốn khổ đó cũng đang cố hết sức họ có thể rồi, họ chỉ đang làm những thứ mà họ đã được huấn luyện để làm thôi. Tôi chắc chắn hầu hết trong số họ đều rất yêu quý học sinh và cũng thậm căm ghét thứ các em đang bị bắt phải trải qua. Họ biết từ tận trong tim mình rằng nó vô nghĩa và làm mất đi tất cả những giá trị thật quý báu ở các em. Họ chắc cũng có thể mơ hồ cảm thấy mình đang là một phần của một cỗ-máy-nghiền-nát-tâm-hồn khổng lồ; nhưng họ thiếu khả năng để hiểu được bản chất thật của nó, hay thậm chí chống lại nó. Họ chỉ biết là mình phải giúp các em “sẵn sàng cho năm học tiếp theo”.

SIMPLICIO:    Anh thực sự nghĩ hầu hết các em học sinh sẽ có đủ khả năng đến mức có thể tạo ra được toán học của riêng mình sao?

SALVIATI:    Nếu chúng ta thực sự tin rằng tư duy sáng tạo là quá “cao” với các em học sinh, và hầu hết chúng chắc sẽ không đủ khả năng đạt tới trình độ đó, vậy tại sao chúng ta vẫn cho chúng làm những bài văn hay viết những bài luận lịch sử về Shakespeare? Vấn đề không phải ở chỗ học sinh không có đủ khả năng, mà ở chỗ chẳng có giáo viên nào đủ khả năng cả. Họ chưa bao giờ tự mình chứng minh được một thứ gì, vậy làm thế nào mà họ có thể hướng dẫn các em làm thế? Với cả dù thế nào, sở thích và năng lực của các học sinh vẫn luôn rất đa dạng, môn học nào cũng vậy thôi; nhưng ít nhất học sinh nên có quyền được thích hay không thích môn Toán vì đúng bản chất của nó, chứ không phải vì một thứ mạo danh giả hiệu như đang được giảng dạy hiện nay.

SIMPLICIO:    Nhưng chắc chắn chúng ta vẫn muốn các em được học một hệ thống các kiến thức và kỹ năng cơ bản nhất định nào đó chứ. Chương trình học ra đời là vì thế; và còn về việc tại sao nó lại luôn đồng nhất như nhau ở mọi nơi – chắc hẳn sẽ có những định lý luôn đúng mà các em học sinh cần phải biết chứ: một cộng một bằng hai, tổng ba góc trong một tam giác bằng 180o chẳng hạn, những thứ tương tự như thế. Chúng đâu phải là các ý kiến, hay những cảm xúc nghệ thuật ủy mị nào.

SALVIATI:    Ngược lại mới đúng. Các kết cấu Toán học, bất kể có hữu dụng trong thực tế hay không, đều được sáng tạo và phát triển nên từ những vấn đề; và ý nghĩa của chúng phát triển từ những vấn đề đó. Có những lúc chúng ta muốn một cộng một bằng không (trong toán học “mod 2”) [12]; và trên bề mặt của một hình cầu tổng ba góc của một tam giác sẽ lớn hơn 180o. Không có một thứ gì tự thân nó lại là “định lý” hết; tất cả mọi thứ đều liên hệ và tương quan với nhau. Cả câu truyện thì mới có ý nghĩa, chứ không chỉ mỗi phần kết của nó.

SIMPLICIO:    Tôi mệt với mấy thứ ngớ ngẩn vớ vẩn này của anh lắm rồi! Đang nói toán học cơ bản, được chứ? Anh có đồng ý rằng học sinh nên được học nó không?

SALVIATI:    Cái đó còn tùy xem định nghĩa của anh về “nó” là gì. Nếu ý anh là có một sự trân trọng đúng mức với những vấn đề của tính toán và sắp xếp, biết nhìn nhận đúng lợi thế của việc phân loại và đặt tên, nhưng cũng biết phân biệt rõ sự khác biệt giữa một vật thực sự với thứ đại diện cho nó; và có một chút hiểu biết về những diễn tiến lịch sử phát triển của các con số, thì có, tôi đồng ý. Và nếu ý anh là việc chỉ học thuộc lòng nhồi nhét các định lý và hằng đẳng thức mà không hề có một nhận thức sáng suốt dựa trên bằng chứng nào, thì không. Nếu ý anh là khám phá ra một sự thật không phải quá hiển nhiên rằng 5 nhóm mỗi nhóm 7 phần tử thì cũng giống với 7 nhóm mỗi nhóm 5 phần tử thì có, tôi đồng ý. Nếu ý anh là tạo ra một định luật rằng 5 x 7 = 7 x 5, vậy thì không. Làm toán nên luôn có nghĩa là tự mình khám phá ra những quy luật, và tạo ra những lời giải thích tuyệt vời, đẹp đẽ cho từng vấn đề.

SIMPLICIO:  Thế còn Hình học thì sao? Chẳng phải ở đó học sinh được tự mình chứng minh các thứ ư? Không phải Hình học ở bậc phổ thông [13] bây giờ là ví dụ hoàn hảo cho viễn cảnh một lớp học Toán thực sự mà anh đòi hỏi hay sao?

(còn nữa…)

Người dịch: Nguyễn Tiến Đạt.


[1] Nguyên bản: “there is no such thing as an Algebra II idea”. Trong chương trình dạy Toán ở các nước phương Tây, học sinh cấp dưới sẽ được học “Algebra I”, sau đó khi lên cấp cao hơn, các em sẽ dần được học “Algebra II”… đúng như một hệ thống các bậc thang, theo đó các kiến thức trong chuyên đề cấp dưới được sẽ được giảng dạy một cách “nâng cao” hơn ở cấp trên.

[2] Ví dụ, 2 2 = 4; nhưng nếu thay vì lũy thừa là số 2 (dương); ta cho lũy thừa là số  – 2  (âm); ta có 2 – 2 = ¼; từ đó mới ra được quy tắc khái quát: x – m = 1/x m.

[3] Xin trích nguyên văn phần này trong sách giáo khoa Toán lớp 12, bản Nâng cao, bài mở đầu chương II – Hàm số lũy thừa, hàm số mũ và hàm số logarit (trang 69):

Lũy thừa với số mũ 0 và số mũ nguyên âm:

ĐỊNH NGHĨA 1:

Với a#0 , n=0 hoặc n là một số nguyên âm, lũy thừa bậc n của a xác định bởi: 

amun

[4] Nguyên bản: “improper fraction”

[5] Ở Việt Nam, may mắn thay không có nhiều rắc rối đến vậy. Học sinh ở các nước nói tiếng Anh được dạy phải gọi một hình có 4 cạnh là “quadrilateral” – một từ gốc Latin rất khó hiểu. Ở đất nước chúng ta, một hình có 4 cạnh, 4 góc, ta gọi nó là “hình tứ giác”, đơn giản vô cùng.

[6]  Lại một lần nữa, may mắn thay ở Việt Nam không có sự thừa thãi phức tạp và vô ích này: các học sinh chúng ta không bao giờ phải học “sec x” ; khi cần sử dụng phép nghịch đảo “1 trên cos x”, các em chỉ việc viết luôn  1/cosx là xong.

[7] Nguyên bản: “second-year algebra students” 

[8] Nguyên bản: “calculus” , một ngành toán học nghiên cứu về các thay đổi –  ví dụ như độ dốc của một đường cong, hay tốc độ của một vật thể đang rơi. 

[9] Nguyên bản: “a higher-dimensional geometry ”

[10] Bertrand Arthur William Russell, Bá tước Russell III, OM, FRS (18 tháng 5 năm 1872 – 2 tháng 2 năm 1970), là một triết gia, nhà lôgic học, nhà toán học người Anh của thế kỷ 20.  Là một tác giả có nhiều tác phẩm, ông còn là người mang triết học đến với đại chúng và là một nhà bình luận đối với nhiều chủ đề đa dạng, từ các vấn đề rất nghiêm túc cho đến những điều trần tục. Nối tiếp truyền thống gia đình trong lĩnh vực chính trị, ông là một người theo chủ nghĩa tự do với vị thế nổi bật, ông còn là một người dân chủ xã hội (socialist) và người hoạt động chống chiến tranh trong phần lớn cuộc đời dài của mình. Hàng triệu người coi ông như là một nhà tiên tri của cuộc sống sáng tạo và duy lý; đồng thời, quan điểm của ông về nhiều chủ đề đã gây nên rất nhiều tranh cãi. ( Wikipedia ).

[11] Đây là một cách nói khác của hằng đẳng thức:

ab2

[12] Nguyên bản: “as in so-called ‘mod 2’ arithmetic” 

[13] Nguyên bản: “High School Geometry”

Advertisements

Tagged as: ,

Categorised in: Nghĩ về việc học và dạy, Tiếng nói giáo viên

37 phản hồi »

  1. Hê hê! Đọc “Lời than vãn của một nhà toán học – Paul Lockhart, Nguyễn Tiến Đạt dịch” này chắc chắn những người ” thích học, nhưng không thích tới trường ” khoái. Xin lỗi người đọc vì bài trên chữ nghĩa dấu má nhảy lung tung.

    Số lượt thích

  2. Ừ bị xóa rồi, nhưng trước đó tôi cũng đã đọc rồi, có cả cái commemt dài.

    Số lượt thích

  3. Một môn học nhiều người chỉ nghe đã sợ (cũng có thể bị làm cho sợ), và đây là bài học miễn phí, nhưng nghe (đọc) xong lại cảm thấy… không nghe thì đáng tiếc.

    HTN: Cuốn sách (Justice: What’s the right thing to do) của GS Michael Sandel (là người trong clip bài giảng về Justice mà Nam Viet giới thiệu trong comment này) đã trở nên quen thuộc với bạn đọc Việt Nam nhờ bản dịch Phải Trái Đúng Sai xuất bản trong tủ sách Cánh Cửa Mở Rộng của GS Ngô Bảo Châu. Sách đã xuất bản được vài năm rồi. Về Justice (Công Bình), có thể tìm hiểu thêm ở cuốn Cộng Hòa của Platon, cũng đã được GS Đỗ Khánh Hoan dịch và đã xuất bản ở Việt Nam).

    Số lượt thích

    • Xin cảm ơn. Thôi thì để cho những ai chưa biệt vậy. Nhưng thật nay vì hành động này lại có thêm bao nhiêu thông tin bổ ích. Xin cảm ơn HTN lần nữa.
      TB. Nhưng comment của tôi trơ lơ lạc lõng thế này buồn và ngại quá.

      Số lượt thích

      • Các comments của namviet rất là đáng yêu ! Mình cũng cảm thấy hơi xấu hổ vì không tham gia tích cực hơn, nhưng vì bạn HTN bạn ấy cứ kiểm duyệt comment làm mình hãi !

        Số lượt thích

      • Như trong giảng đường của video này mọi người thoải mái bày tỏ quan điểm và được lắng nghe. Nếu ai đó nói sai, viết sai (như tôi) thì sau đó tự xấu hổ nhỉ?

        Số lượt thích

      • Dạ, cảm ơn bác nam viet, tôi cũng nghĩ rằng khi ta tự xấu hổ là lúc ta hiểu ra điều gì đó rất là quan trọng .

        Số lượt thích

      • Bạn Lan Hương cho phép mình được tâm tình vài dòng nhé, vì cùng là phái nữ mà. LH không phải “hãi” khi nghĩ rằng các admins có chế độ kiểm duyệt chặt chẽ đâu. Theo kinh nghiệm bản thân cũng chỉ là thành viên tham gia phản hồi và thảo luận thì mình thấy admins chỉ kiểm duyệt khi lần viết comment đầu tiên sau khi đăng ký; khi muốn đưa link vào comment; khi viết comment xong nhưng chưa để chế độ ghi nhớ nick và password nên sẽ nhận được câu “Sorry, your comment can’t be posted!” Có lẽ bạn gặp trường hợp cuối cùng nên nghĩ là bị kiểm duyệt nghiêm ngặt. Bạn chỉ phải log in rồi post comment lại lần nữa là được ngay. Ở các Trang có đăng ký account chắc chắn bạn cũng sẽ buộc yêu cầu phải đánh lại mấy chữ cái to và nhỏ rất khó đọc rồi mới được confirmed. Các Chương trình admin Làm như vậy để tránh bị spam, bạn ạ.

        Còn vấn đề bạn nêu ra việc xoá một số comment của một đối tượng nào đó như thiếu tính dân chủ (bạn nhắc đến vườn Hoa nên có cả cỏ dại…) thì có lẽ bạn nên ngẫm lại một chút. Do bạn cũng đã tiếp xúc với nền Văn Minh dân chủ như ở nước Pháp, thì mình nghĩ bạn sẽ thấy nền dân chủ (democracy) đối lập với nền chuyên chế độc tài (authoritarian dictatorship), và lại càng đối lập với sự vô chính phủ (anarchy) vô tổ chức. Trong một nền dân chủ, con người và các tổ chức được quyền phát ngôn tự do, báo chí được quyền đăng tải tự do, NHƯNG không được vi phạm pháp luật, vi phạm Hiến pháp, vi phạm và làm hại danh dự, tài sản của Cá nhân hay tổ chức khác. Nếu có hành vi vu khống, bịa đặt, lừa đảo hay cố ý xuyên tạc sự thật làm ảnh hưởng đến cá nhân hay tổ chức sẽ bị kiện, phạt, bồi thường danh dự, tài sản vv… Một tờ báo đưa tin và đăng cả ý kiến của độc giả trong một nền dân chủ cũng phải tuân thủ những quy định này. Để giữ uy tín và lấy được niềm tin của số đông độc giả, toà soạn cũng phải “nói có sách, mách có chứng”, chứ không đăng tin vịt hay đưa ý kiến vô căn cứ của một số độc giả. Còn các Cá nhân có toàn quyền tự do Làm gì tuỳ thích trong nhà, trong các Trang cá nhân, trừ phi gây ảnh hưởng đến người khác thôi.
        Hy vọng bạn hiểu được phần nào ý của mình!

        Số lượt thích

      • Hihi, Thanh Hải đừng lo, bạn nào kiểm duyệt mình thì mình sẽ chẳng để cho bạn ấy yên.

        Về chuyện “quyền được phát ngôn ” hay “quyền không được phát ngôn”, thì mình đồng ý với Thanh Hải là điều kiện quyết định là phát ngôn ấy phải “không gây ảnh hưởng đến người khác”. Nhưng thường thì khi ta phát ngôn để “phản biện”, là ta đã gây ảnh hưởng đến người khác rồi, vậy phải làm sao? Gây ảnh hưởng đến người khác ở mức độ nào là có thể chấp nhận được?

        Ví dụ bạn HTN bạn ấy nói là nclinh viết comment nhiều quá, tá lả quá, làm bạn ấy không còn sức mà kiểm duyệt nữa, nên bèn thẳng tay xóa luôn, thì tôi đồng ý. Còn nếu xóa vì bạn nclinh ngốc quá, thì tôi đồ rằng sẽ có vô khối kẻ tìm cách bịt miệng người khác với lý do là người đó ngu.

        Tôi lại nghĩ là có một giá trị quý không kém gì dân chủ, là sự rộng lượng (la tolérance), đặc biệt là trong tư tưởng, và tôi mong được thấy điều đó ở trong ngành giáo dục. Tôi nghĩ chừng nào mà thầy cô còn khó tính, bắt bẻ trừng phạt học trò từng chút một (mà thầy cô giỏi thật họ không làm thế đâu) thì các bạn đừng có kêu gào là vì sao sinh viên học sinh của chúng ta không biết phản biện.

        Số lượt thích

      • bạn Lan Hương hiểu nhầm ý mình, cũng như hiểu nhầm khái niệm tự do trong một nền dân chủ rồi.
        Không có ai cấm những người ít học phát biểu, mà chỉ muốn phê phán Thái độ Thiếu Nghiêm Túc khi tham gia vào một cuộc Thảo luận. Thầy Cô không bao giờ chê học sinh dốt, chỉ không cho phép học sinh mặc quần đùi ở trần đến lớp thôi.
        Giống như vậy tự do trong một nền dân chủ là sự tự do của các Cá nhân trong khuôn khổ không gây ảnh hường (hiểu theo nghĩa là Làm hại đến người khác, gây mất trật tự công Cộng vv.., chứ không phải là ảnh hưởng về tư tưởng như bạn hiểu theo ý của bạn đâu). Khi vào một giảng đường, bạn là người học; khi ra xã hội đi Làm, bạn là công chức…Vậy ở mỗi vị trí XH, bạn có một chức năng và phải có những hành vi ứng xử XH phù hợp với Hoàn cảnh. Trong khi ở nhà, bạn muốn Làm điều gì tuỳ ý, miễn là đừng gây rối trật tự trị SN của khu phố là được. Vì vậy, những điều một người tự coi là “hóm hỉnh”, có thể bị xã hội coi là tục sarcasm và bị phê phán. Như một người yêu sự khỏa thân exbihitionism muốn làm gì quanh bốn bức tường nhưng không được phép đứng trước công chúng thể hiện vì phạm luật đấy.
        Thêm một tâm tình nữa với Lan Hương, ngoại ngữ cũng là 1 trong 3 môn chính mình học, nhưng mình ra trường lâu lắm rồi. Giờ sang tuổi 38 và đã có 3 con, thì mình thấy ngoại ngữ là một chìa khoá để tìm hiểu xã hội của Họ. Mình thấy vui khi tìm tòi được nhiều bổ ích qua các nền VH khác nhau. Do vậy mình cũng luôn mong các bạn trẻ học sinh ở VN học thêm ngoại ngữ để tolerant bao dung hơn với các nền Văn hoá khác. Tuy nhiên không nên nhầm lẫn sự bao dung là chấp nhận mọi thứ kể cả sự tiêu cực hay cực đoan. Nghĩa là ở một nền dân chủ democracy phải có sự bao dung tolerance cho các nền Văn hoá khác cultural diversity nhưng không thể chấp nhận sự cực đoan extremism. Nhất là ở nước đa chủng tộc như Pháp và Mỹ, bạn ạ!

        Số lượt thích

    • Cảm ơn bạn Nam Việt đã giới thiệu các bài giảng của GS Sandel.
      Giáo sư này thật tuyệt,
      – Ông dùng phương pháp qui nạp – từ trường hợp cụ thể trước khi đi vào lý thuyết
      – Động não, gây chú ý và cho phép sinh viên vào cuộc, để từ từ chuẩn bị các em sẳn sàng tiếp thu bài giảng
      – Bài giảng không dài hơn 20 phút, về sinh lý, rất thích hợp cho sinh viên
      – Ông dẫn Socrate, Platon, Kant, … nhưng dưới khía cạnh của một triết gia chứ không phải của một … thợ dạy. Tức là ông bình phẩm, so sánh chứ không từ chương. Dạy triết nhưng không khô khan mà trái lại rất là gần gũi, rất hiện đại và rất thiết thực. Sinh viên có cần thì tự mình tham khảo đọc thêm
      – Ông dùng slides để ghi những ý chính, chứ không lạm dụng các phương tiện nghe nhìn
      – Rốt cuộc, giảng đường đông nhưng sinh viên chăm chú nghe. Và thoải mái nghe – điều này ta có thể quan sát được trên sắc diện của các em.

      Về hình thức, GS Sandel cũng thoải mái, ông nói từ tốn, cử chỉ thân mật, di chuyển trên bục một cách tự nhiên, không hét hò hay hoạt náo mà vẫn gây được sự chú ý của sinh viên.

      Ông cũng thể hiện sự tôn trọng sinh viên của mình bằng cách ăn mặc đàng hoàng thanh nhã.

      Các bạn có tin tôi không nếu tôi nói với các bạn rằng đại đa số các bài giảng ở các Đại học mà tôi biết cũng hao hao giống như thế ?

      Số lượt thích

      • Cảm ơn bác Mai đã làm cho tôi hiểu thêm “cái hay” của những điều tôi thấy. Đã từng đọc được thuật ngữ “quy nạp” trong một bài viết của bác, nhưng thú thực tôi chẳng dám hiểu đó là gì. Hôm rồi, từ địa chỉ của bạn Thanh Hải giới thiệu bài nói của học giả Bùi Văn Nam Sơn vô tình lại tìm thấy bài giảng “công lý” (thực ra là công bằng theo HTN) của GS Sandel. Một phương pháp giảng dạy hấp dẫn người học, nhưng nhờ bác Mai tôi mới biết đó là phương pháp quy nạp. Sự học đúng là, càng đào càng thấy và thấy một cách dễ chịu. Khác hẳn với việc học tôi cảnh cáo người ta “coi chừng học kẻo mà tẩu hỏa nhập ma”. Chốt lại, phụ huynh vẫn cần phải hỏi con cháu mình “học có thấy dễ chịu không?” và đồng hành cùng chúng. Muốn vậy thì vẫn cứ phải mò mẫm, dù đó là thứ xã hội Việt nam đang lên án như tiện ích Facebook chẳng hạn. Một tiện ích cả người lên án và không lên án rồi đây ai cũng dùng nó làm phương tiện để chia sẻ thông tin.

        Số lượt thích

  4. Gửi Bác namviet:
    Khi mới đầu tham gia vào một cuộc Thảo luận thì việc đưa ra một ý kiến không được chính xác hay khác với mọi người là điều Bình thường. Quan trọng là ý thức nghiêm túc khi tham gia và sự động não cùng suy nghĩ và phân tích vấn đề phải giải quyết. Theo dòng chảy của buổi Thảo luận, từ những câu trả lời ban đầu có vẻ ngây ngô, kèm theo những câu hỏi, theo kiểu đối đáp, sẽ Làm sáng tỏ nhiều vấn đề, lôi cuốn mọi người trực tiếp tham gia vào quá trình tiếp cận và giải quyết vấn đề. Đây là cách giải quyết đậm tính dân chủ, khuyến khích sự chủ động và sáng tạo.
    Còn nếu tham gia với Thái độ thiếu nghiêm túc, thì không những không mở mang được đầu óc cho bản thân mà còn kìm hãm việc giải quyết vấn đề của tập thể ạ!

    Số lượt thích

    • Tôi còn nhớ mãi (cho đến khi quên) những kỷ niêm nho nhỏ. Nằm gọn trong lòng ông bác rể, tôi bắt đầu hỏi thủy tinh từ đâu. Tôi đánh vỡ cái chén (ly) nhỏ mà bà Bác ruột cứ muốn khoét mắt tôi làm chén. Từ cái ly vỡ rồi lây lan tới vũ trụ sinh ra từ đâu. Hồi đó người lớn chỉ tính toán làm sao tránh được bom của Johnson và cũng chưa biết Big Bang là gì. Bị hỏi nhiều, bác tôi gắt lên để kết thúc buổi chuyện trò với thằng cháu hỏi nhiều. Bây giờ mình chỉ muốn chia sẻ với các bậc phu huynh, làm sao luyện được bình tĩnh để bình tĩnh chia sẻ. Thời gian trò chuyện với con cái giờ thật hiếm, nhất là khi chúng tới tuổi “giả vờ đi học”. Tôi có thể nói với mọi người trong diễn đàn Học Thế Nào rằng “Bạn Nguyễn chí Linh (lebaophuc) đã tập cho tôi sự bình bĩnh và cẩn thận”. Tôi không có ý định và tham vọng thay đổi suy nghĩ một ai đó (Giáo Dục Việt nam thì càng không). Những tôi cố tìm thấy mặt tốt của một vấn đề nào đó, xem xem dùng cái đó vào việc gì hữu ích.

      Số lượt thích

      • Bác xác nhận cho. Có khi nào tôi buông lời bất kính với bác không ? Có khi nào tôi tỏ ra bỡn cợt bác không?
        Khi bàn chuyện tôi luôn nghiêm túc, điều vốn có của kẻ đi làm kinh tế. Nhưng sao lại không thể khôi hài và dí dỏm? Chẳng có nhẽ HTN lại có tiêu chí chặn những comment khôi hài và dí dỏm? Tôi quả là không hài lòng.
        HTN khiến tôi bắt đầu nghĩ rằng nó núp bóng của người nổi tiếng chứ không thực sự tỏ ra tầm vóc của những người từng sống trong thế giới tự do.
        Hoặc giả trong thế giới của họ “Tự Do là như thế”. hì

        Số lượt thích

      • Quả tình là mình cũng không để ý vấn đề đọc cái tên nick ảo không dấu. “Nằm Viết” có vẻ cũng hài hài, nhưng mà cái tâm của bạn chứng thực cho bạn là ok rồi. Tôi không cảm thấy bận bịu gì đâu. Về cảm nhận của tôi thì khi chở lại diên đàn với cái tên lebaophuc tôi cũng thấy bạn đã kìm chế bản thân hơn nhiều. Nhiều khi tôi cứ nghĩ bạn viết thế nào đó có khi đấy lại là công việc đặc thù của bạn. Tôi tin là nhiều khi người ta vẫn có cái tâm rất khác với điều người ta viết ra. Những điều người ta viết khi đọc phải đoán nhiều lắm mới biết tí ti về cái tâm của họ. Thế nhỉ!

        Số lượt thích

      • Ồ. Bác lại đồng nhất LBP với NCL. Phát này ông lão phải thưởng vì dám thách thức mình viết được như ổng. Tất nhiên có chép của ông lão mấy đoạn dòm trộm vì GD không phải Kinh tế, chuyên ngành của tui. Nếu diễn đàn có bàn về KT chắc mình thách ngược lại quá. hê.

        Số lượt thích

  5. cám ơn Bác vì nói lên suy nghĩ riêng. Em Tôn trọng ý kiến đó ạ.
    Còn riêng em thì nghĩ cũng phải công bằng với cả ngàn ngộc giả khác. Do vậy khi ai đó cố ý gọi Bác là Bác Nằm Viết thì người đó không có chủ ý nghiêm túc tham gia Thảo luận, không Tôn trọng các độc giả khác đang theo dõi các bài đăng trên trang HTN. Và khi đã nhiều lần được BBT nhắc nhở thì là NGƯỜi TRƯỞNG THÀNH người đó cũng nên thay đổi Thái độ nếu muốn được tiếp tục tham gia để không ảnh hưởng đến mọi người và cả uy tín của Trang HTN ạ!

    Số lượt thích

    • Gọi người khác là bằng biệt hiệu (Nằm Viết) là một cách gọi đáng yêu ạ. Xét sự nghiêm túc qua cái ấy sao? sao lại có cái tư duy kì cục vậy? Còn nhớ khi mình nhỏ thì ông lão cứ gọi mình là con chó, hết sức thân mật. Bạn bè của ông lão thì dịch cái tên NCL là Như Cái L…á.
      Ôi có lẽ là văn hóa Việt mà một kẻ sống ở Tây không thể hiểu.

      Số lượt thích

    • À. Anh bạn kiến trúc sư của mình lại rất thích tranh khỏa thân. Anh ấy bảo: “tranh khỏa thân vốn tinh khiết, chỉ do một số kẻ suy nghĩ thành kiến nên không được số đông trong xã hội biết đến”.

      Số lượt thích

  6. Khi tôi để ý quan sát những người ở những ngành khác nhau họ học chuyên môn của họ như thế nào, thì tôi thấy dường như có một sự trùng hợp về các giai đoạn học tập. Ví dụ những người nghệ sĩ kịch họ học phát âm, những người học bơi, hay trong trường hợp của tôi là học ngoại ngữ. Thường là trước tiên ta học lý thuyết, rồi thực hành, cố gắng làm động tác đúng, khi làm đúng rồi thì cố gắng làm đi làm lại nhiều lần để cố định nó, cố định rồi thì bắt đầu tăng tốc làm nhiều và làm nhanh, khi đã nhanh rồi thì cố gắng làm cho đẹp. Thường thì muốn đạt được chất lượng cao thì phải đạt được mức độ “đẹp”. Tôi nghĩ là ông Paul Lockhart than phiền là vì trong ngành toán của ông ấy nó thiếu cái vẻ đẹp.

    Số lượt thích

    • học lý thuyết, rồi thực hành cho đúng ư? Có lẽ là đâu cũng thế.
      Lý thuyết chính là sự áp đặt vậy. Thực hành đúng cũng là sự áp đặt vậy. Sao họ không cho bạn học cái lý thuyết khác mà cứ là cái đó? sao cứ phải thực hành như thế mới đúng?
      Đẹp là sự sáng tạo vậy. khi làm đến mức độ đẹp thì cùng một hành động mà có vô vàn các chi tiết ta tự tác cho nó đẹp.
      Có phải bạn làm đẹp là làm tốt hơn lý thuyết và thực hành không? Nếu có thì lý thuyết là chưa tốt, tức là bạn được dạy một thứ chưa tốt (một cách nói lịch sự của không tốt). Nếu không thì thực hành cho đúng với lý thuyết đã là đẹp rồi thì còn cái đẹp nào khác nữa? Bạn thấy sự áp đặt và sự sáng tạo chưa? Đó là hai thuộc tính vốn có của GD mà mình bất ngờ đọc được và đã comment trong hai bài gần đây của “lời than vãn”.
      Làm cho đẹp không phải học hết rồi mới chuyển sang làm đẹp. Tôi có cô bạn học múa chỉ học có một cái đưa tay mà tuần sau cô ấy đưa tay rất đẹp. Tôi lại có anh bạn thích nghệ thuật uống trà, động tác anh rót nước hay cầm cái chén rất đẹp.
      Toán cũng thế. Ông Paul không bảo toán thiếu vẻ đẹp đâu. Mà vì toán là môn trí tuệ nên cần vươn tới cái đẹp sớm hơn thôi. Không phải đợi trẻ học thành nhà toán học mới thấy toán là đẹp mà Ông thấy nhiều cái đẹp lẽ ra trẻ có thể cảm nhận ngay nên ao ước chúng được hưởng thôi. Ví như ngay lớp 1 cũng có thể cho trẻ thấy toán là đẹp rồi. Thậm chí ở mẫu giáo cũng có thể cho trẻ thấy toán là đẹp ấy.
      Nhưng khi một người tài năng viết ra thì người đọc thường bị dẫn theo theo dòng suy nghĩ của họ nên dễ thiên kiến. Theo tôi thì sự áp đặt và sự sáng tạo đều cần thiết như nhau.

      Số lượt thích

      • Bác lê báo phục ơi, tôi thấy bác đã đạt đến mức nói nhiều và nói nhanh rồi, bây giờ là đến lúc bác phải tập nói đẹp đi . Bác nói “Mà vì toán là môn trí tuệ nên cần vươn tới cái đẹp sớm hơn thôi” chắc lại làm GS NBC cười lăn ra, thế theo bác thì môn nào là môn không trí tuệ, và nó có thể vươn tới cái đẹp muộn hơn ? Bác gọi tên cái môn đó ra cho tôi xem nào ?

        Tôi cho là ý tưởng về cái đẹp là điều mà mọi sự học đều hướng tới, chúng ta biết là kết quả việc học của chúng ta sẽ là làm được điều đó thật đẹp, tư tưởng ấy nó dẫn dắt chúng ta . Vì vậy cho nên không phải là học cho hết rồi mới đạt đến vẻ đẹp (học biết đến bao giờ mới hết được ?), nhưng rõ ràng là muốn đạt được mức độ đẹp là rất khó, nó cần một lượng lao động tối thiểu, một sự tập trung về trí tuệ, một sự say mê về tâm hồn.

        Vì sao lại cần lý thuyết và thực hành ạ ? Tôi lấy ví dụ cái cô học múa giơ tay của bác ấy, khi nào học đến động tác giơ chân, mà cô ấy giơ không đúng, là cô ấy bị trẹo chân như chơi .

        Số lượt thích

  7. Mùa tựu trường đã đến. Tôi ở giữa hai học khu khác nhau, và đang làm việc cho hai học khu rất khác nhau này. Học khu Santa Ana (SA), học sinh sẽ trở lại trường ngày mai. Và bên Garden Grove (GG), tuần tới học sinh mới trở lại trường. Trong khi ấy, toán là một trong 2 môn bắt buộc. Không đủ điểm, không ra trường.

    Giữa rừng người ấy, học sinh cũng than, mà ông thầy dạy toán cũng than. Học sinh than rằng: học toán là vô ích, là không thực tế. Ông thầy thì than: học sinh chúng nó chẳng chịu học, mà đánh rớt chúng nó lại càng không thể được. Thế là, sắp sửa bắt đầu một cuộc giao đấu âm thầm giữa thầy và trò.

    Bên SA, giao đấu có vẻ gay go hơn, 90% là học sinh Hispanic. Chúng biết rằng, thầy phải sợ trò, nên hưởng thụ càng nhiều. GG có nhiều học sinh VN. Các em ngoan hơn, cũng có thể là nhẫn nhục và chịu đựng hơn, dưới sức ép liên lỉ của cha mẹ và học đường.

    Lockhart chỉ trích cái lối học và cách dạy nhồi sọ, từ chương và khoa bảng này. Học sinh SA đến trường với thái độ sống lạc quan và yêu đời, thầy cô thì không có khả năng lôi cuốn chúng, hoặc chưa biết thế nào để trình bày cái đẹp của toán học. Học sinh GG đến trường với tinh thần chấp nhận bị dồn ép dưới áp lực của những công thức và con số, rồi nhìn toán học như những con đường quanh quanh quẩn quẩn, mà các em phải tìm được lối ra.

    Lockhart gọi đó là “toán học giả hiệu.” Tuy nhiên, chưa chắc ông có thể tránh khỏi phải đi vào con đường ấy. Chưa chắc ông có thể được tự do đi theo con đường nghệ thuật toán học của mình. Xã hội lúc nào cũng đòi hỏi phải gấp rút, nhất là ngày nay, không thể ngồi đó để thưởng thức câu hỏi: tại sao một với một là hai. Lý tưởng thì rất hay, nhưng không phải lúc nào cũng thực hiện được.

    Mặc dù thế, không phải không có những học sinh đang chọn cho mình một con đường vui – sống nhiều hơn học, học nhiều hơn là phí phạm thời giờ vô ích. Người ta chỉ có thể vừa sống nhiều, vừa học nhiều, vừa chơi nhiều, khi người ta biết tìm học những gì mình yêu thích.

    Số lượt thích

  8. Cháu hay đọc bài trên HTN nhưng rất ít comment nhưng lại rất thích đọc comment của mọi người, đặc biệt là của bác NCL. Bác Linh hay tranh luận với chị Thanh Hải. Bác Linh thì tư duy logic kinh khủng, còn chị Thanh Hải thì thiên về cảm nhận nhiều hơn nên quan điểm cứ đốp nhau chan chát :D, thực ra bổ sung cho nhau thì tốt hơn. Có một số câu nói của bác NClinh làm cháu rất thích:
    “Đúng sai chắc chắn thì chỉ có toán học. Còn tất cả nhận thức của người ta đều dựa vào niềm tin. Nghi ngờ là một cách để hình thành niềm tin ở mức độ cao hơn mà thôi.”

    “HẠNH PHÚC LÀ NHẬN VỪA ĐỦ VÀ TRẢ LẠI DỄ DÀNG.
    Để dễ thấy Các bác xét 3 ví dụ: ĐÓI, BỘI THỰC VÀ TÁO BÓN.
    Và vì thế hạnh phúc phụ thuộc vào : thế nào là đủ? thế nào là dễ? Đó là hai điều hết sức cá nhân mà mỗi người phải tự xác định cho mình.”

    “Chọc ngoáy” đặt trong ngoặc kép rồi. Tức là tôi chỉ dùng cái vỏ của từ ấy ở những điều khiến người khác khó chịu. Và cho nó một cái lõi mới ở nội dung tích cực. Những điều tôi nói đều tích cực ở chỗ không phải vì nó đúng mà vì nó là điều đáng lưu tâm.

    “Đạo đức là cái truyền thống mà mỗi người khi sinh ra đã có cần quái gì phải dạy? Càng học lắm thì cái đạo đức càng thui chột, nhường chỗ cho sự dối trá”

    “Cách mạng, chiến tranh không làm xã hội văn minh lên mà là cải cách giáo dục? Đúng. Nhưng tôi đố các bác cải cách đấy! Khi mà quyền cải cách không nằm trong tay các bác (cho dù các bác rất giỏi) mà nằm trông tay những thằng đểu (có thể ngu mà có thể cũng giỏi). Khi đó, để cải cách giáo dục các bác trước hết phải giành được quyền cải cách đã; tức là phải tiến hành cách mạng hay là một cuộc chiến.”

    Không biết bác Lebaophuc có phải bác NCL không nhưng nói chung cháu bày tỏ lòng ngưỡng mộ sâu sắc với hiểu biết, kiến thức và tư duy của bác. Bác chỉ thêm 1 chút tinh tế, nhường nhịn phụ nữ và viết nhẹ nhàng hơn là hoàn hảo đấy ạ!

    Số lượt thích

    • Bác lê báo phục ơi, tôi mới đùa có một tí mà bác mất tăm mất tích thế ? (Đấy bạn HTN thấy chưa, đâu có cần phải kiểm duyệt độc đoán làm gì, chỉ cần một câu hỏi khó và vài câu đùa vặt thôi !) Thế thôi thì bác muốn nói gì thì nói đi, không cần phải nói đẹp nữa cũng được. Tôi comment ở đây mà không có bác thì có khác nào Nadal chơi tennis mà không có Djokovic ? Bạn Hải sunsea đang khuyên bác nói thế nào cho đẹp kìa (chỉ sợ đọc xong bác ấy lại càng tức hung). Mà tôi nói bác thế cũng đâu có bằng bạn Thanh Hải so sánh bác với người yêu khỏa thân mà lại không chịu ở trong bốn bức tường ?

      Số lượt thích

      • Bác lê hàng phục ơi, thế bác có xếp cái cô học múa của bác vào cùng nhóm với anh học nhảy cao không ?

        Hay thật, hay thật, nếu có môn học nào mà học nó trước rồi trí tuệ sẽ đến sau như vậy thì tôi cũng muốn đăng ký đi học nhảy cao ngay kẻo mọi người mà biết được thì sẽ chen nhau đông đúc.

        Còn “bốc” với lại “tinh khiết” thì cũng đều là cảm giác, cảm xúc thôi, chúng cứ việc ùa đến, chứ làm sao mà lại sắp xếp cho cái nào đến trước hay là đến sau được ?

        Còn “trí tuệ” thì lại được chia làm ít nhất là hai loại, theo như là tôi được hiểu, đó là “trí tuệ đầu óc” (l’intelligence de l’esprit, tôi tạm dịch tiềng Việt thế), và “trí tuệ của trái tim” (l’intelligence du coeur), và tôi còn nghe nói người ta tin rằng các vĩ nhân làm được những bước đột phá chính là nhờ họ có được cái trí tuệ thứ hai ấy, trong khi người thường thì vẫn còn đang hì hục với loại thứ nhất. Trong hai loại trí tuệ lớn ấy người ta lại chia làm nhiều loại nhỏ, có những người mạnh về trí óc, có người mạnh về độ nhạy cảm, có người mạnh về cơ thể. Thế bác tưởng là các vận động viên thể thao họ đều ngu như nhau, chỉ người nào khỏe hơn thì thắng hay sao ?

        Nếu tôi có hiểu nhầm ý bác, như là hay hiểu nhẩm bạn Thanh Hải, thì đấy là chuyện thường thôi . Con người rất hay hiểu nhầm nhau, cho nên nhiều khi nói có một ý thôi mà cứ phải cố diễn đạt thật đơn giản, nói đi nói lại bằng nhiều cách khác nhau, mà có người vẫn không chịu hiểu !!

        Số lượt thích

    • Chào bạn Hải Sunsea, cám ơn bạn đã tiết lộ thông tin rằng bản thân hay theo dõi các cuộc tranh luận trên Trang HTN. Nếu bạn đọc kỹ hơn thì có thể thấy ban đầu tôi ghi ra những cảm nhận riêng của tôi với Cách Phát Biểu của bạn NCL(LBP). Đúng như Bác namviet nói, tôi khá sốc với cách phát biểu kiểu này, vì nó quá xa lạ với Văn hoá Tham Luận mà tôi từng tham gia. Nhưng đối với các bạn ở VN thì đó là “chuyện thường ngày ở huyện” nên Bình thường và trở nên thân thiết. Cũng vì thế mà bạn NCL cũng có người hâm mộ. Đó là quyền của từng Cá nhân. Còn tôi thì không phải đi theo hướng đó nên sẽ không thể nào tỏ sự đồng tình được với cung cách nói năng và ứng xử như vậy. Kiểu suy nghĩ và hành động như vậy dẫn đến lợi ích hay hậu quả cho bản thân người đó hay môi trường xã hội xung quanh thì tương lai sẽ cho câu trả lời. Tôi chỉ thấy rất nhiều tài năng người Việt ở nước ngoài không muốn về VN Làm việc vì không quen cung cách ăn nói, ứng xử và Làm việc như vậy cả.

      Riêng về phần đóng góp ý kiến vào các đề tài được đăng trên Trang HTN, thì tôi luôn cố gắng đưa ra những ý kiến khách quan. Suy nghĩ vấn đề thế nào logic, thì tôi cũng hơi khác bạn đó. Nhưng thôi, mỗi người đều có góc nhìn khác nhau. Tôi thấy có sự mâu thuẫn và sự thiếu logic trong nhiều lập luận của bạn NCL (nghe có vẻ hùng hồn, nhưng không có bằng chứng thì thiếu sức thuyết phục), còn bạn thì không thấy vì bạn có sự nhận thức về vấn đề khác với tôi.

      Qua đây tôi cũng thấm thía với những lời Bác namviet vì thực sự Bác hiểu rõ về XH và con người VN hơn tôi. Điều đó là VN là VN, Đức là Germany. Thay đổi tư duy một con người đã khó thế này, thay đổi tư duy của cả một xã hội càng khó. Tuy nhiên đối với các bạn trẻ khác, những người quan tâm tới các nền Văn hoá tiến bộ và có ý thức vươn lên, muốn học hỏi, thì tôi vẫn sẽ đưa ra những điều tai nghe mắt thấy bên Phương Tây để các bạn tham khảo. Vì trong học tập, cuộc sống và công việc tại Đức, tôi học được rất nhiều điều bổ ích, biết mình có quyền hạn và trách nhiệm gì để sống hữu ích cho bản thân và xã hội.

      Tôi nghĩ bạn NCL (hay lê báo phục) còn trẻ vì xét một người lớn tuổi chẳng có ai bị treo Nick rồi vào lại diễn đàn với cái Nick mới là Báo Phục cả. Hơi con nít. Bạn Hải Sunsea, bạn Lan Huong và nấc namviet không phải lo, kiểu gì bạn NCL lại vào sau khi đi nghỉ Quốc Khánh về thôi!

      Số lượt thích

    • “Còn làm theo cảm tính thì dân ta làm mấy chục năm nay để ra thế này đấy.( Điều ai cũng thấy rồi.) Và nếu để cảm tính dẫn dắt thì có lẽ HTN đã không ra đời.”
      Nhận định này thì bạn sai rồi! Sai thật rồi! Để tự bạn nghĩ kỹ lại nhé! Nếu không thì chúng ta không có đủ chỗ để comment. Ngưng mà tôi thấy rất vui vì bạn đã để lại ấn tượng trong lòng người đọc.

      Số lượt thích

  9. Bác lê khuất phục lại làm gì để bị xóa mất comment rồi ? Tôi đang suy nghĩ để trả lời bác ấy về vụ trí tuệ .

    Tôi nghĩ là tôi đã tìm ra sự khác nhau giữa quan điểm của bác ấy và tôi về trí tuệ, từ đó dẫn đến quan điểm về giáo dục . Tôi hình dung trí tuệ như là những hạt mầm có sẵn trong chúng ta, và thầy cô thì như người làm vườn phải tưới tắm bón phân cho chúng đâm chồi nảy lộc. Còn bác lê báo phục, thì tôi nghĩ là bác ấy cho là chúng ta là những mảnh đất hoang, người ta (thầy cô) mang trí tuệ đến gieo trồng ở đấy (tức là trí tuệ đến sau việc học).

    Tôi lại nghĩ đến một đoạn trong “Núi thần”, trong đó hai nhân vật là Naphta và Settembrini là hai vị chắc là cũng học hành rất nhiều, họ tranh luận, cãi nhau, chửi nhau và cuối cùng là thách nhau đấu súng, Settembrini không chịu bắn chết Naphta vì ông ấy không chịu giết người, Naphta bèn tự bắn vào đầu mình. Chắc là Thomas Mann bịa thôi nhưng đọc cũng thấy ngậm ngùi. Tôi thì thích những lý lẽ của ông Naphta ấy, rất là buồn cười và cũng không phải là tầm thường đâu.

    Bác namviet cũng bênh bác NCL làm Thanh Hải bắt đầu nao núng kìa ! Bác lê thuần phục ơi, tôi phải nghĩ rằng bác và tôi chắc là hơi nặng vía, bác comment thì hết bị treo nich rồi lại xóa còm, còn tôi thì cứ xông vào blog nào là y như rằng blog ấy đóng cửa hoặc là im bặt đi .

    Số lượt thích

    • tôi không cho trí tuệ là mầm cây, cũng chẳng phải cái cây lớn … mà là vân gỗ trong thân, là bóng mát của tán lá, là khung cảnh … Trí tuệ vốn là một thứ rỗng, không tự có mà thể hiện trong sự tương tác. nếu chẳng cưa thì không biết vân gỗ, nếu chẳng nắng thì không bóng mát …
      người thầy đúng nghĩa không phải là gieo trồng, cũng chẳng phải là chăm bón tỉa tót gì mà như nước, ánh sáng, gió, như hòn đá hay cái cây ở cạnh đó. Nước, ánh sáng, gió vốn không có ý đồ nuôi hay uốn nắn cái cây mà tự nó cứ thế, cái cây dùng phần nào thì dùng. Hòn đá hay cái cây cạnh đó cũng không có ý đồ tôn lên hay làm giảm đi vẻ đẹp của khung cảnh, cứ tự nó thế …
      Tôi vào diễn đàn này vốn muốn tạo một sự tương tác. Sự thích thú hay khó chịu của người khác là xuất phát từ họ chứ nào từ tôi? Tôi cứ mong diễn đàn này phần nào mô phỏng được xã hội thực tự do, mà trong xã hội thực tự do thì phải chấp nhận những thứ không thuận chiều chứ nhể. Nghĩa là không bám theo lề (trái hoặc phải).
      Trong tự nhiên thấy nhiều loại quả có gai chứ đâu phải quả nào cũng nhẵn nhụi như quả nào.
      Thực là tôi cũng không buồn vui gì mấy cái còm bị xóa.

      Số lượt thích

      • bài này bạn LBP viết đậm nét Thơ, nên BBT cũng mềm lòng 😉

        Số lượt thích

      • Ừ! Bài này đọc bài này đậm chất thiền, có nét Phật học. Lộ ra bài này e ban có muốn viết lại như cũ cũng khó nhỉ?

        Số lượt thích

      • Người kiểm duyện ở diễn đàn này tôi đoán là bác Phạm Toàn ! Đọc cái bài Cánh Buồm của bác ấy tôi đã tức anh ách, nhưng ở nơi ấy toàn những bậc cao nhân xuất chúng, lại thêm một đám đông nồng nhiệt sẵn sàng xung trận, cho nên tôi phải uốn lưỡi Tô Tần.

        Số lượt thích

  10. Tuần trước, tôi sub một lớp 8 Anh văn và thấy cái quote sau đây trên tường. Tôi định chép nguyên văn, nhưng thử dịch xem chữ nghĩa của mình ra sao. “Hãy đi vào nghệ thuật. Tôi không nói chơi. Nghệ thuật không phải là cách để làm giàu. Nhưng, chúng là phương thế rất nhân bản để làm cho cuộc sống có thể chịu đựng được dễ dàng hơn. Tập tành nghệ thuật – không cần biết giỏi hay dở – là cách làm cho tâm hồn vươn lên, theo thánh chỉ (for heaven’s sake). Hãy hát lên trong khi tắm. Hãy múa theo điệu nhạc từ chiếc máy thu thanh. Hãy kể chuyện. Hay viết một bài thơ tặng cho một người bạn nào đó, dù chỉ là bài thơ quèn. Nhưng hãy cố làm cho hay theo khả năng. Bạn sẽ nhận được một phần thưởng vĩ đại. Đó là, bạn đã sáng tạo được một cái gì.” Kurt Vonnegut.

    Tôi gởi cái quote này đến cho các bạn đang viết comments, đến cho các bạn đang làm nghề giáo. Vì xem ra, cái gì cũng có thể gọi là nghệ thuật, ngay cả đến toán học, văn hóa, hay cuộc đời.

    Liked by 1 person

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

Nhập địa chỉ email để nhận thông báo có bài mới từ Học Thế Nào.

%d bloggers like this: